अध्याय 3: सात्यकि बलराम की बात ठुकराते हैं

यादृशः पुरुषस्यात्मा तादृशं संप्रभाषते ।
यथारूपोऽन्तरात्मा ते तथारूपं प्रभाषते

yādṛśaḥ puruṣasyātmā tādṛśaṃ saṃprabhāṣate |
yathārūpo'ntarātmā te tathārūpaṃ prabhāṣate

सन्ति वै पुरुषाः शूराः सन्ति कापुरुषास्तथा ।
उभावेतौ दृढौ पक्षौ दृश्येते पुरुषान्प्रति

santi vai puruṣāḥ śūrāḥ santi kāpuruṣāstathā |
ubhāvetau dṛḍhau pakṣau dṛśyete puruṣānprati

एकस्मिन्नेव जायेते कुले क्लीबमहाबलौ ।
फलाफलवती शाखे यथैकस्मिन्वनस्पतौ

ekasminneva jāyete kule klībamahābalau |
phalāphalavatī śākhe yathaikasminvanaspatau

नाभ्यसूयामि ते वाक्यं ब्रुवतो लाङ्गलध्वज ।
ये तु शृण्वन्ति ते वाक्यं तानसूयामि माधव

nābhyasūyāmi te vākyaṃ bruvato lāṅgaladhvaja |
ye tu śṛṇvanti te vākyaṃ tānasūyāmi mādhava

कथं हि धर्मराजस्य दोषमल्पमपि ब्रुवन् ।
लभते परिषन्मध्ये व्याहर्तुमकुतोभयः

kathaṃ hi dharmarājasya doṣamalpamapi bruvan |
labhate pariṣanmadhye vyāhartumakutobhayaḥ

समाहूय महात्मानं जितवन्तोऽक्षकोविदाः ।
अनक्षज्ञं यथाऽश्रद्धं तेषु धर्मजयः कुतः ।

samāhūya mahātmānaṃ jitavanto'kṣakovidāḥ |
anakṣajñaṃ yathā'śraddhaṃ teṣu dharmajayaḥ kutaḥ |

यदि कुन्तीसुतं गेहे क्रीडन्तं भ्रातृभिः सह ।
अभिगम्य जयेयुस्ते तत्तेषां धर्मतो भवेत्

yadi kuntīsutaṃ gehe krīḍantaṃ bhrātṛbhiḥ saha |
abhigamya jayeyuste tatteṣāṃ dharmato bhavet

समाहूय तु राजानं क्षत्रधर्मरतं सदा ।
निकृत्या जितवन्तस्ते किं नु तेषां परं शुभम्

samāhūya tu rājānaṃ kṣatradharmarataṃ sadā |
nikṛtyā jitavantaste kiṃ nu teṣāṃ paraṃ śubham

कथं प्रणिपतेच्चायमिह कृत्वा पणं परम् ।
वनवासाद्विमुक्तरतु प्राप्तः पैतामहं पदम्

kathaṃ praṇipateccāyamiha kṛtvā paṇaṃ param |
vanavāsādvimuktaratu prāptaḥ paitāmahaṃ padam

यद्ययं परवित्तानि कामयेत युधिष्ठिरः ।
एवमप्ययमत्यन्तं परान्नार्हति याचितुम्

yadyayaṃ paravittāni kāmayeta yudhiṣṭhiraḥ |
evamapyayamatyantaṃ parānnārhati yācitum

कथं च धर्मयुक्तास्ते न च राज्यं जिहीर्षवः ।
निवृत्तवनवासांस्तान्य आहुर्विदिता इति

kathaṃ ca dharmayuktāste na ca rājyaṃ jihīrṣavaḥ |
nivṛttavanavāsāṃstānya āhurviditā iti

अनुनीता हि भीष्मेण द्रोणेन विदुरेण च ।
न व्यवस्यन्ति पाण्डूनां प्रदातुं पैतृकं वसु

anunītā hi bhīṣmeṇa droṇena vidureṇa ca |
na vyavasyanti pāṇḍūnāṃ pradātuṃ paitṛkaṃ vasu

अहं तु ताञ्छितैर्बाणैरनुनीय रणे बलात् ।
पादयोः पातयिष्यामि कौन्तेयस्य महात्मनः

ahaṃ tu tāñchitairbāṇairanunīya raṇe balāt |
pādayoḥ pātayiṣyāmi kaunteyasya mahātmanaḥ

अथ ते न व्यवस्यन्ति प्रणिपाताय धीमतः ।
गमिष्यन्ति सहामात्या यमस्य सदनं प्रति

atha te na vyavasyanti praṇipātāya dhīmataḥ |
gamiṣyanti sahāmātyā yamasya sadanaṃ prati

न हि ते युयुधानस्य संरब्धस्य युयुत्सतः ।
वेगं समर्थाः संसोद्धुं वज्रस्येव महीधराः

na hi te yuyudhānasya saṃrabdhasya yuyutsataḥ |
vegaṃ samarthāḥ saṃsoddhuṃ vajrasyeva mahīdharāḥ

को हि गाण्डीवधन्वानं कश्च चक्रायुधं युधि ।
मां चापि विषहेत्क्रुद्धं कश्च भीमं दुरासदम्

ko hi gāṇḍīvadhanvānaṃ kaśca cakrāyudhaṃ yudhi |
māṃ cāpi viṣahetkruddhaṃ kaśca bhīmaṃ durāsadam

यमौ च दृढधन्वानौ यमकल्पौ महाद्युती ।
विराटद्रुपदौ वीरौ यमकालोपमद्युती

yamau ca dṛḍhadhanvānau yamakalpau mahādyutī |
virāṭadrupadau vīrau yamakālopamadyutī

को जिजीविषुरासादेद्धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
पञ्चैतान्पाण्डवेयांस्तु द्रौपद्याः कीर्तिवर्धनान्

ko jijīviṣurāsādeddhṛṣṭadyumnaṃ ca pārṣatam |
pañcaitānpāṇḍaveyāṃstu draupadyāḥ kīrtivardhanān

समप्रमाणान्पाण्डूनां समवीर्यान्मदोत्कटान् ।
सौभद्रं च महेष्वासममरैरपि दुःसहम्

samapramāṇānpāṇḍūnāṃ samavīryānmadotkaṭān |
saubhadraṃ ca maheṣvāsamamarairapi duḥsaham

गदप्रद्युम्नसाम्बांश्च कालसूर्यानलोपमान् ।
ते वयं धृतराष्ट्रस्य पुत्रं शकुनिना सह

gadapradyumnasāmbāṃśca kālasūryānalopamān |
te vayaṃ dhṛtarāṣṭrasya putraṃ śakuninā saha

कर्णं चैव निहत्याजावभिषेक्ष्याम पाण्डवम् ।
नाधर्मो विद्यते कश्चिच्छत्रून्हत्वाऽऽततायिनः

karṇaṃ caiva nihatyājāvabhiṣekṣyāma pāṇḍavam |
nādharmo vidyate kaścicchatrūnhatvā''tatāyinaḥ

अधर्म्यमयशस्यं च शात्रवाणां प्रयाचनम् ।
हृद्भतस्तस्य यः कामस्तं कुरुध्वमतन्द्रिताः

adharmyamayaśasyaṃ ca śātravāṇāṃ prayācanam |
hṛdbhatastasya yaḥ kāmastaṃ kurudhvamatandritāḥ

धार्तराष्ट्रो ह्ययुद्धेन न राज्यं दातुमिच्छति ।
अद्य पाण्डुसुतो राज्यं लभतां वा युधिष्ठिरः ।
निहता वा रणे सर्वे स्वप्स्यन्ति वसुधातले

dhārtarāṣṭro hyayuddhena na rājyaṃ dātumicchati |
adya pāṇḍusuto rājyaṃ labhatāṃ vā yudhiṣṭhiraḥ |
nihatā vā raṇe sarve svapsyanti vasudhātale