अध्याय 195: कौरव सेना अपने शिविरों में पहुँचती है

ततः प्रभाते विमले धार्तराष्ट्रेण चोदिताः ।
दुर्योधनेन राजानः प्रययुः पाण्डवान्प्रति

tataḥ prabhāte vimale dhārtarāṣṭreṇa coditāḥ |
duryodhanena rājānaḥ prayayuḥ pāṇḍavānprati

आप्लाव्य शुचयः सर्वे स्रग्विणः शुक्लवाससः ।
गृहीतशस्त्रा ध्वजिनः स्वस्ति वाच्य हुताग्नयः ।

āplāvya śucayaḥ sarve sragviṇaḥ śuklavāsasaḥ |
gṛhītaśastrā dhvajinaḥ svasti vācya hutāgnayaḥ |

सर्वे ब्रह्मविदः शूराः सर्वे सुचरितव्रताः ।
सर्वे कामकृतश्चैव सर्वे चाहवलक्षणाः

sarve brahmavidaḥ śūrāḥ sarve sucaritavratāḥ |
sarve kāmakṛtaścaiva sarve cāhavalakṣaṇāḥ

आहवेषु पराँल्लोकाञ्जिगीषन्तो महाबलाः ।
एकाग्रमनसः सर्वे श्रद्दधानाः परस्परम्

āhaveṣu parām̐llokāñjigīṣanto mahābalāḥ |
ekāgramanasaḥ sarve śraddadhānāḥ parasparam

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ केकया बाह्लिकैः सह ।
प्रययुः सर्व एवैते भारद्वाजपुरोगमाः

vindānuvindāvāvantyau kekayā bāhlikaiḥ saha |
prayayuḥ sarva evaite bhāradvājapurogamāḥ

अश्वत्थामा शान्तनवः सैन्धवोऽथ जयद्रथः ।
दाक्षिणात्याः प्रतीच्याश्च पार्वतीयाश्च ने नृपाः

aśvatthāmā śāntanavaḥ saindhavo'tha jayadrathaḥ |
dākṣiṇātyāḥ pratīcyāśca pārvatīyāśca ne nṛpāḥ

गान्धारराजः शकुनिः प्राच्योदीच्याश्च सर्वशः ।
शकाः किराता यवनाः शिबयोऽथ वसातयः

gāndhārarājaḥ śakuniḥ prācyodīcyāśca sarvaśaḥ |
śakāḥ kirātā yavanāḥ śibayo'tha vasātayaḥ

स्वैः स्वैरनीकैः सहिताः परिवार्य महारथम् ।
एते महारथाः सर्वे द्वितीये निर्ययुर्बले

svaiḥ svairanīkaiḥ sahitāḥ parivārya mahāratham |
ete mahārathāḥ sarve dvitīye niryayurbale

कृतवार्मा सहानीकस्त्रिगर्तश्च महारथः ।
दुर्योधनश्च नृपतिर्भ्रातृभिः परिवारितः

kṛtavārmā sahānīkastrigartaśca mahārathaḥ |
duryodhanaśca nṛpatirbhrātṛbhiḥ parivāritaḥ

शलो भूरिश्रवाः शल्यः कौसल्योऽथ बृहद्रथः ।
एते पश्चादनुगता धार्तराष्ट्रपुरोगमाः

śalo bhūriśravāḥ śalyaḥ kausalyo'tha bṛhadrathaḥ |
ete paścādanugatā dhārtarāṣṭrapurogamāḥ

ते समेत्य यथान्यायं धार्तराष्ट्रा महाबलाः ।
कुरुक्षेत्रस्य पश्चार्धे व्यवातिष्ठन्त दंशिताः

te sametya yathānyāyaṃ dhārtarāṣṭrā mahābalāḥ |
kurukṣetrasya paścārdhe vyavātiṣṭhanta daṃśitāḥ

दुर्योधनस्तु शिबिरं कारयामास भारत ।
यथैव हास्तिनपुरं द्वितीयं समलंकृतम्

duryodhanastu śibiraṃ kārayāmāsa bhārata |
yathaiva hāstinapuraṃ dvitīyaṃ samalaṃkṛtam

न विशेषं विजानन्ति पुरस्य शिबिरस्य वा ।
कुशला अपि राजेन्द्र नरा नगरवासिनः

na viśeṣaṃ vijānanti purasya śibirasya vā |
kuśalā api rājendra narā nagaravāsinaḥ

तादृशान्येव दुर्गाणि राज्ञामपि महीपतिः ।
कारयामास कौरव्यः शतशोऽथ सहस्रशः

tādṛśānyeva durgāṇi rājñāmapi mahīpatiḥ |
kārayāmāsa kauravyaḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

पञ्चयोजनमुत्सृज्य माण्डलं तद्रणाजिरम् ।
सेनानिवेशास्ते राजन्नाविशञ्छतसङ्घशः

pañcayojanamutsṛjya māṇḍalaṃ tadraṇājiram |
senāniveśāste rājannāviśañchatasaṅghaśaḥ

तत्र ते पृथिवीपाला यथोत्साहं यथाबलम् ।
विविशुः शिबिराण्यत्र द्रव्यवन्ति सहस्रशः

tatra te pṛthivīpālā yathotsāhaṃ yathābalam |
viviśuḥ śibirāṇyatra dravyavanti sahasraśaḥ

तेषां दुर्योधनो राजा ससैन्यानां महात्मनाम् ।
व्यादिदेश स बाह्यानां भक्ष्यभोज्यमनुत्तमम्

teṣāṃ duryodhano rājā sasainyānāṃ mahātmanām |
vyādideśa sa bāhyānāṃ bhakṣyabhojyamanuttamam

सनागाश्वमनुण्याणां ये च शिल्पोपजीविनः ।
ये चान्येऽनुगतास्तत्र सूतमागधबन्दिनः

sanāgāśvamanuṇyāṇāṃ ye ca śilpopajīvinaḥ |
ye cānye'nugatāstatra sūtamāgadhabandinaḥ

वणिजो गणिकाश्चारा ये चैव प्रेक्षका जनाः ।
सर्वांस्तन्कौरवो राजा विधिवत्प्रत्यवैक्षत

vaṇijo gaṇikāścārā ye caiva prekṣakā janāḥ |
sarvāṃstankauravo rājā vidhivatpratyavaikṣata