Udyoga Parva

Chapter 195: The Kaurava host moves into its camps

इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि अम्बोपाख्यानपर्वमि पञ्चनवत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥

19 verses · 195 of 196

What happens in this chapter

The Kaurava host moves into its camps

At clear dawn, urged by Duryodhana, the kings march against the Pandavas. They have bathed, wear garlands and white garments, carry weapons and banners. All are learned in the Veda, keepers of vows and marked for battle, seeking higher worlds through war and trusting one another. Vinda and Anuvinda, the Kekayas and Bahlikas go with Drona at their head; Shakuni, the eastern and northern peoples, the Shakas, Kiratas, Yavanas, Shibis and Vasatis follow, then Kritavarma, the Trigarta king and Duryodhana with his brothers. They take position in armour in the western half of Kurukshetra. The camps are so vast that even townsmen cannot tell camp from city, and they spread over five yojanas. Duryodhana provides the finest food for all, down to craftsmen, bards and merchants.

वैशंपायन उवाच

195.1

ततः प्रभाते विमले धार्तराष्ट्रेण चोदिताः ।
दुर्योधनेन राजानः प्रययुः पाण्डवान्प्रति

tataḥ prabhāte vimale dhārtarāṣṭreṇa coditāḥ |
duryodhanena rājānaḥ prayayuḥ pāṇḍavānprati

195.2

आप्लाव्य शुचयः सर्वे स्रग्विणः शुक्लवाससः ।
गृहीतशस्त्रा ध्वजिनः स्वस्ति वाच्य हुताग्नयः ।

āplāvya śucayaḥ sarve sragviṇaḥ śuklavāsasaḥ |
gṛhītaśastrā dhvajinaḥ svasti vācya hutāgnayaḥ |

195.3

सर्वे ब्रह्मविदः शूराः सर्वे सुचरितव्रताः ।
सर्वे कामकृतश्चैव सर्वे चाहवलक्षणाः

sarve brahmavidaḥ śūrāḥ sarve sucaritavratāḥ |
sarve kāmakṛtaścaiva sarve cāhavalakṣaṇāḥ

195.4

आहवेषु पराँल्लोकाञ्जिगीषन्तो महाबलाः ।
एकाग्रमनसः सर्वे श्रद्दधानाः परस्परम्

āhaveṣu parām̐llokāñjigīṣanto mahābalāḥ |
ekāgramanasaḥ sarve śraddadhānāḥ parasparam

195.5

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ केकया बाह्लिकैः सह ।
प्रययुः सर्व एवैते भारद्वाजपुरोगमाः

vindānuvindāvāvantyau kekayā bāhlikaiḥ saha |
prayayuḥ sarva evaite bhāradvājapurogamāḥ

195.6

अश्वत्थामा शान्तनवः सैन्धवोऽथ जयद्रथः ।
दाक्षिणात्याः प्रतीच्याश्च पार्वतीयाश्च ने नृपाः

aśvatthāmā śāntanavaḥ saindhavo'tha jayadrathaḥ |
dākṣiṇātyāḥ pratīcyāśca pārvatīyāśca ne nṛpāḥ

195.7

गान्धारराजः शकुनिः प्राच्योदीच्याश्च सर्वशः ।
शकाः किराता यवनाः शिबयोऽथ वसातयः

gāndhārarājaḥ śakuniḥ prācyodīcyāśca sarvaśaḥ |
śakāḥ kirātā yavanāḥ śibayo'tha vasātayaḥ

195.8

स्वैः स्वैरनीकैः सहिताः परिवार्य महारथम् ।
एते महारथाः सर्वे द्वितीये निर्ययुर्बले

svaiḥ svairanīkaiḥ sahitāḥ parivārya mahāratham |
ete mahārathāḥ sarve dvitīye niryayurbale

195.9

कृतवार्मा सहानीकस्त्रिगर्तश्च महारथः ।
दुर्योधनश्च नृपतिर्भ्रातृभिः परिवारितः

kṛtavārmā sahānīkastrigartaśca mahārathaḥ |
duryodhanaśca nṛpatirbhrātṛbhiḥ parivāritaḥ

195.10

शलो भूरिश्रवाः शल्यः कौसल्योऽथ बृहद्रथः ।
एते पश्चादनुगता धार्तराष्ट्रपुरोगमाः

śalo bhūriśravāḥ śalyaḥ kausalyo'tha bṛhadrathaḥ |
ete paścādanugatā dhārtarāṣṭrapurogamāḥ

195.11

ते समेत्य यथान्यायं धार्तराष्ट्रा महाबलाः ।
कुरुक्षेत्रस्य पश्चार्धे व्यवातिष्ठन्त दंशिताः

te sametya yathānyāyaṃ dhārtarāṣṭrā mahābalāḥ |
kurukṣetrasya paścārdhe vyavātiṣṭhanta daṃśitāḥ

195.12

दुर्योधनस्तु शिबिरं कारयामास भारत ।
यथैव हास्तिनपुरं द्वितीयं समलंकृतम्

duryodhanastu śibiraṃ kārayāmāsa bhārata |
yathaiva hāstinapuraṃ dvitīyaṃ samalaṃkṛtam

195.13

न विशेषं विजानन्ति पुरस्य शिबिरस्य वा ।
कुशला अपि राजेन्द्र नरा नगरवासिनः

na viśeṣaṃ vijānanti purasya śibirasya vā |
kuśalā api rājendra narā nagaravāsinaḥ

195.14

तादृशान्येव दुर्गाणि राज्ञामपि महीपतिः ।
कारयामास कौरव्यः शतशोऽथ सहस्रशः

tādṛśānyeva durgāṇi rājñāmapi mahīpatiḥ |
kārayāmāsa kauravyaḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

195.15

पञ्चयोजनमुत्सृज्य माण्डलं तद्रणाजिरम् ।
सेनानिवेशास्ते राजन्नाविशञ्छतसङ्घशः

pañcayojanamutsṛjya māṇḍalaṃ tadraṇājiram |
senāniveśāste rājannāviśañchatasaṅghaśaḥ

195.16

तत्र ते पृथिवीपाला यथोत्साहं यथाबलम् ।
विविशुः शिबिराण्यत्र द्रव्यवन्ति सहस्रशः

tatra te pṛthivīpālā yathotsāhaṃ yathābalam |
viviśuḥ śibirāṇyatra dravyavanti sahasraśaḥ

195.17

तेषां दुर्योधनो राजा ससैन्यानां महात्मनाम् ।
व्यादिदेश स बाह्यानां भक्ष्यभोज्यमनुत्तमम्

teṣāṃ duryodhano rājā sasainyānāṃ mahātmanām |
vyādideśa sa bāhyānāṃ bhakṣyabhojyamanuttamam

195.18

सनागाश्वमनुण्याणां ये च शिल्पोपजीविनः ।
ये चान्येऽनुगतास्तत्र सूतमागधबन्दिनः

sanāgāśvamanuṇyāṇāṃ ye ca śilpopajīvinaḥ |
ye cānye'nugatāstatra sūtamāgadhabandinaḥ

195.19

वणिजो गणिकाश्चारा ये चैव प्रेक्षका जनाः ।
सर्वांस्तन्कौरवो राजा विधिवत्प्रत्यवैक्षत

vaṇijo gaṇikāścārā ye caiva prekṣakā janāḥ |
sarvāṃstankauravo rājā vidhivatpratyavaikṣata

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)