अध्याय 159: धृतराष्ट्र संजय से सब कुछ सुनाने को कहते हैं

तथा व्यूढेष्वनीकेषु कुरुक्षेत्रे द्विजर्षभ ।
किमर्कुर्वंश्च कुरवः कालेनाभिप्रचोदिताः

tathā vyūḍheṣvanīkeṣu kurukṣetre dvijarṣabha |
kimarkurvaṃśca kuravaḥ kālenābhipracoditāḥ

तथा व्यूढेष्वनीकेषु यत्तेषु भरतर्षभ ।
धृतराष्ट्रो महाराज सञ्जयं वाक्यमब्रवीत्

tathā vyūḍheṣvanīkeṣu yatteṣu bharatarṣabha |
dhṛtarāṣṭro mahārāja sañjayaṃ vākyamabravīt

एहि सञ्जय सर्व मे आचक्ष्वानवशेषतः ।
सेनानिवेशे यद्वृत्तं कुरुपाण्डवसेनयोः

ehi sañjaya sarva me ācakṣvānavaśeṣataḥ |
senāniveśe yadvṛttaṃ kurupāṇḍavasenayoḥ

दिष्टमेव परं मन्ये पौरुषं चाप्यनर्थकम् ।
यदहं बुद्ध्यमानोऽपि युद्धदोषान्क्षयोदयान्

diṣṭameva paraṃ manye pauruṣaṃ cāpyanarthakam |
yadahaṃ buddhyamāno'pi yuddhadoṣānkṣayodayān

तथापि निकृतिप्रज्ञं पुत्रं दुर्द्यूतदेविनम् ।
न शक्नोमि नियन्तुं वा कर्तुं वा हितमात्मनः

tathāpi nikṛtiprajñaṃ putraṃ durdyūtadevinam |
na śaknomi niyantuṃ vā kartuṃ vā hitamātmanaḥ

भवत्येव हि मे सूत बुद्धिर्दोषानुदर्शिनी ।
दुर्योधनं समासाद्य पुनः सा परिवर्तते

bhavatyeva hi me sūta buddhirdoṣānudarśinī |
duryodhanaṃ samāsādya punaḥ sā parivartate

एवं गते वै यद्भावि तद्भविष्यति सञ्जय ।
क्षत्रधर्मः किल रणे तनुत्यागे हि पूजितः

evaṃ gate vai yadbhāvi tadbhaviṣyati sañjaya |
kṣatradharmaḥ kila raṇe tanutyāge hi pūjitaḥ

त्वद्युक्तोऽयमनुप्रश्नो महाराज यथेच्छसि ।
न तु दुर्योधने दोषमिममाधातुमर्हसि

tvadyukto'yamanupraśno mahārāja yathecchasi |
na tu duryodhane doṣamimamādhātumarhasi

शृणुष्वानवशेषेण वदतो मम पार्थिव ।
य आत्मनो दुश्चरितादशुभं प्राप्नुयान्नरः ।
न स कालं न वा देवानेनसा गन्तुमर्हति

śṛṇuṣvānavaśeṣeṇa vadato mama pārthiva |
ya ātmano duścaritādaśubhaṃ prāpnuyānnaraḥ |
na sa kālaṃ na vā devānenasā gantumarhati

महाराज मनुष्येषु निन्द्यं यः सर्वमाचरेत् ।
स वध्यः सर्वलोकस्य निन्दितानि समाचरन्

mahārāja manuṣyeṣu nindyaṃ yaḥ sarvamācaret |
sa vadhyaḥ sarvalokasya ninditāni samācaran

निकारा मनुजश्रेष्ठ पाण्डवैस्त्वत्प्रतीक्षया ।
अनुभूताः सहामात्यैर्निकृतैरधिदेवने

nikārā manujaśreṣṭha pāṇḍavaistvatpratīkṣayā |
anubhūtāḥ sahāmātyairnikṛtairadhidevane

हयानां च गजानां च राज्ञां चामिततेजसाम् ।
वैशसं समरे वृत्तं यत्तन्मे शृणु सर्वशः

hayānāṃ ca gajānāṃ ca rājñāṃ cāmitatejasām |
vaiśasaṃ samare vṛttaṃ yattanme śṛṇu sarvaśaḥ

स्थिरो भूत्वा महाप्राज्ञ सर्वलोकक्षयोदयम् ।
यथाभूतं महायुद्धे श्रुत्वा मा विमना भव

sthiro bhūtvā mahāprājña sarvalokakṣayodayam |
yathābhūtaṃ mahāyuddhe śrutvā mā vimanā bhava

न ह्येव कर्ता पुरुषः कर्मणोः शुभपापयोः ।
अस्वतन्त्रो हि पुरुषः कार्यते दारुयन्त्रवत्

na hyeva kartā puruṣaḥ karmaṇoḥ śubhapāpayoḥ |
asvatantro hi puruṣaḥ kāryate dāruyantravat

केचिदीश्वरनिर्दिष्टाः केचिदेव यदृच्छया ।
पूर्वकर्मभिरप्यन्ये त्रैधमेतत्प्रदृश्यते ।
तस्मादनर्थमापन्नः स्थिरो भूत्वा निशामय

kecidīśvaranirdiṣṭāḥ kecideva yadṛcchayā |
pūrvakarmabhirapyanye traidhametatpradṛśyate |
tasmādanarthamāpannaḥ sthiro bhūtvā niśāmaya