अध्याय 152: हिरण्वती के तट पर पाण्डव शिविर

ततो देशे समे स्निग्धे प्रभूतयवसेन्धने ।
निवेशयामास तदा सेनां राजा युधिष्ठिरः

tato deśe same snigdhe prabhūtayavasendhane |
niveśayāmāsa tadā senāṃ rājā yudhiṣṭhiraḥ

परिहृत्य श्मशानानि देवतायतनानि च ।
आश्रमांश्च महर्षीणां तीर्थान्यायतनानि च

parihṛtya śmaśānāni devatāyatanāni ca |
āśramāṃśca maharṣīṇāṃ tīrthānyāyatanāni ca

मधुरानूषरे देशे शुचौ पुण्ये महामतिः ।
निवेशं कारयामास कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः

madhurānūṣare deśe śucau puṇye mahāmatiḥ |
niveśaṃ kārayāmāsa kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ

ततश्च पुनरुत्थाय सुखी विश्रान्तवाहनः ।
प्रययौ पृथिवीपालैर्वृतः शतसहस्रशः

tataśca punarutthāya sukhī viśrāntavāhanaḥ |
prayayau pṛthivīpālairvṛtaḥ śatasahasraśaḥ

विद्राव्य शतशो गुल्मान्धार्तराष्ट्रस्य सैनिकान् ।
पर्यक्रामत्समन्ताच्च पार्थेन सह केशवः

vidrāvya śataśo gulmāndhārtarāṣṭrasya sainikān |
paryakrāmatsamantācca pārthena saha keśavaḥ

शिबिरं मापयामास धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
सात्यकिश्च रथोदारो युयुधानश्च वीर्यवान्

śibiraṃ māpayāmāsa dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ |
sātyakiśca rathodāro yuyudhānaśca vīryavān

आसाद्य सरितं पुण्यां कुरुक्षेत्रे हिरण्वतीम् ।
सूपतीर्थां शुचिजलां शर्करापङ्कवर्जिताम्

āsādya saritaṃ puṇyāṃ kurukṣetre hiraṇvatīm |
sūpatīrthāṃ śucijalāṃ śarkarāpaṅkavarjitām

खानयामास परिखां केशवस्त्रत्र भारत ।
गुप्त्यर्थमपि चादिश्य बलं तत्र न्यवेशयत्

khānayāmāsa parikhāṃ keśavastratra bhārata |
guptyarthamapi cādiśya balaṃ tatra nyaveśayat

विधिर्यः शिबिरस्यासीत्पाण्डवानां महात्मनाम् ।
तद्विधानि नरेन्द्राणां कारयामास केशवः

vidhiryaḥ śibirasyāsītpāṇḍavānāṃ mahātmanām |
tadvidhāni narendrāṇāṃ kārayāmāsa keśavaḥ

प्रभूततरकाष्ठानि दुराधर्षतराणि च ।
भक्ष्यभोज्यान्नपानानि शतशोऽथ सहस्रशः

prabhūtatarakāṣṭhāni durādharṣatarāṇi ca |
bhakṣyabhojyānnapānāni śataśo'tha sahasraśaḥ

शिबिराणि महार्हाणि राज्ञां तत्र पृथक्पृथक् ।
विमानानीव राजेन्द्र निविष्टानि महीतले

śibirāṇi mahārhāṇi rājñāṃ tatra pṛthakpṛthak |
vimānānīva rājendra niviṣṭāni mahītale

तत्रासञ्शिल्पिनः प्राज्ञाः शतशो दत्तवेतनाः ।
सर्वापकरणैर्युक्ता वैद्याः शास्त्रविशारदाः

tatrāsañśilpinaḥ prājñāḥ śataśo dattavetanāḥ |
sarvāpakaraṇairyuktā vaidyāḥ śāstraviśāradāḥ

ज्याधनुर्वर्मशस्त्राणां तथैव मधुसर्पिषोः ।
ससर्जरकसपांसूनां राशयः पर्वतोपमाः

jyādhanurvarmaśastrāṇāṃ tathaiva madhusarpiṣoḥ |
sasarjarakasapāṃsūnāṃ rāśayaḥ parvatopamāḥ

बहूदकं सुयवसं तुषाङ्गारसमन्वितम् ।
शिबिरे शिबिरे राजा सञ्चकार युधिष्ठिरः

bahūdakaṃ suyavasaṃ tuṣāṅgārasamanvitam |
śibire śibire rājā sañcakāra yudhiṣṭhiraḥ

महायन्त्राणि नाराचास्तोमराणि परश्वधाः ।
धनूंषि कवचादीनि ऋष्टयस्तूणसंयुताः

mahāyantrāṇi nārācāstomarāṇi paraśvadhāḥ |
dhanūṃṣi kavacādīni ṛṣṭayastūṇasaṃyutāḥ

गजाः कण्टकसन्नाहा लोहवर्मोत्तरच्छदाः ।
दृश्यन्ते तत्र गिर्याभाः सहस्रशतयोधिनः

gajāḥ kaṇṭakasannāhā lohavarmottaracchadāḥ |
dṛśyante tatra giryābhāḥ sahasraśatayodhinaḥ

निविष्टान्पाण्डवांस्तत्र ज्ञात्वा मित्राणि भारत ।
अभिसस्रुर्यथादेशं सबलाः सहवाहनाः

niviṣṭānpāṇḍavāṃstatra jñātvā mitrāṇi bhārata |
abhisasruryathādeśaṃ sabalāḥ sahavāhanāḥ

चरितब्रह्मचर्यास्ते सोमपा भूरिदक्षिणाः ।
जयाय पाण्डुपुत्राणां समाजग्मुर्महीक्षितः

caritabrahmacaryāste somapā bhūridakṣiṇāḥ |
jayāya pāṇḍuputrāṇāṃ samājagmurmahīkṣitaḥ