अध्याय 150: श्रीकृष्ण का निर्णय: अब केवल दण्ड

एवमुक्ते तु भीष्मेण द्रोणेन विदुरेण च ।
गान्धार्या धृतराष्ट्रेण न वै मन्दोऽन्वबुद्ध्यत

evamukte tu bhīṣmeṇa droṇena vidureṇa ca |
gāndhāryā dhṛtarāṣṭreṇa na vai mando'nvabuddhyata

अवधूयोत्थितो मन्दः क्रोधसंरक्तलोचनः ।
अन्वद्रवन्त तं पश्चाद्राजानस्त्यक्तजीविताः

avadhūyotthito mandaḥ krodhasaṃraktalocanaḥ |
anvadravanta taṃ paścādrājānastyaktajīvitāḥ

आज्ञापयच्च राज्ञस्तान्पार्थिवान्नष्टचेतसः ।
प्रयात वै कुरुक्षेत्रं पुष्योऽद्येति पुनः पुनः

ājñāpayacca rājñastānpārthivānnaṣṭacetasaḥ |
prayāta vai kurukṣetraṃ puṣyo'dyeti punaḥ punaḥ

ततस्ते पृथिवीपालाः प्रययुः सहसैनिकाः ।
भीष्मं सेनापतिं कृत्वा संहृष्टाः कालचोदिताः

tataste pṛthivīpālāḥ prayayuḥ sahasainikāḥ |
bhīṣmaṃ senāpatiṃ kṛtvā saṃhṛṣṭāḥ kālacoditāḥ

अक्षौहिण्यो दशैका च कौरवाणां समागताः ।
तासां प्रमुखतो भीष्मस्तालकेतुर्व्यरोचत

akṣauhiṇyo daśaikā ca kauravāṇāṃ samāgatāḥ |
tāsāṃ pramukhato bhīṣmastālaketurvyarocata

यदत्र युक्तं प्राप्तं च तद्विधत्स्व विशांपते ।
उक्तं भीष्मेण यद्वाक्यं द्रोणेन विदुरेण च

yadatra yuktaṃ prāptaṃ ca tadvidhatsva viśāṃpate |
uktaṃ bhīṣmeṇa yadvākyaṃ droṇena vidureṇa ca

गान्धार्या धृतराष्ट्रेण समक्षं मम भारत ।
एतत्ते कथितं राजन्यद्वृत्तं कुरुसंसदि

gāndhāryā dhṛtarāṣṭreṇa samakṣaṃ mama bhārata |
etatte kathitaṃ rājanyadvṛttaṃ kurusaṃsadi

साम चादौ प्रयुक्तं मे राजन्सौभ्रात्रमिच्छता ।
अभेदायास्य वंशस्य प्रजानां च विवृद्धये

sāma cādau prayuktaṃ me rājansaubhrātramicchatā |
abhedāyāsya vaṃśasya prajānāṃ ca vivṛddhaye

पुनर्भेदश्च मे युक्तो यदा साम न गृह्यते ।
कर्मानुकीर्तनं चैव देवमानुपसंहितम्

punarbhedaśca me yukto yadā sāma na gṛhyate |
karmānukīrtanaṃ caiva devamānupasaṃhitam

यदा नाद्रियते वाक्यं सामपूर्वं सुयोधनः ।
तदा मया समानीय भेदिताः सर्वपार्थिवाः

yadā nādriyate vākyaṃ sāmapūrvaṃ suyodhanaḥ |
tadā mayā samānīya bheditāḥ sarvapārthivāḥ

अद्भुतानि च घोराणि दारुणानि च भारत ।
अमानुषाणि कर्माणि दर्शितानि मया विभो

adbhutāni ca ghorāṇi dāruṇāni ca bhārata |
amānuṣāṇi karmāṇi darśitāni mayā vibho

निर्भर्त्सयित्वा राज्ञस्तांस्तृणीकृत्य सुयोधनम् ।
राधेयं भीषयित्वा च सौबलं च पुनः पुनः

nirbhartsayitvā rājñastāṃstṛṇīkṛtya suyodhanam |
rādheyaṃ bhīṣayitvā ca saubalaṃ ca punaḥ punaḥ

द्यूततो धार्तराष्ट्राणां निन्दां कृत्वा तथा पुनः ।
भेदयित्वा नृपास्नर्वान्वाग्भिर्मन्त्रेम चासकृत्

dyūtato dhārtarāṣṭrāṇāṃ nindāṃ kṛtvā tathā punaḥ |
bhedayitvā nṛpāsnarvānvāgbhirmantrema cāsakṛt

पुनः सामाभिसंयुक्तं संप्रदानमथाब्रुवम् ।
अभेदात्कुरुवंशस्य कार्ययोगात्तथैव च

punaḥ sāmābhisaṃyuktaṃ saṃpradānamathābruvam |
abhedātkuruvaṃśasya kāryayogāttathaiva ca

ते शूरा धृतराष्ट्रस्य भीष्मस्य विदुरस्य च ।
तिष्ठेयुः पाण्डवाः सर्वे हित्वा मानमधश्चराः

te śūrā dhṛtarāṣṭrasya bhīṣmasya vidurasya ca |
tiṣṭheyuḥ pāṇḍavāḥ sarve hitvā mānamadhaścarāḥ

प्रयच्छन्तु च ते राज्यमनीशास्ते भवन्तु च ।
यथाह राजा गाङ्गेयो विदुरश्च हितं तव

prayacchantu ca te rājyamanīśāste bhavantu ca |
yathāha rājā gāṅgeyo viduraśca hitaṃ tava

सर्वं भवतु ते राज्यं पञ्च ग्रामान्विसर्जय ।
अवश्यं भरणीया हि पितुस्ते राजसत्तम

sarvaṃ bhavatu te rājyaṃ pañca grāmānvisarjaya |
avaśyaṃ bharaṇīyā hi pituste rājasattama

एवमुक्तोऽपि दुष्टात्मा नैव भागं व्यमुञ्चत ।
दण्डं चतुर्थं पश्यामि तेषु पापेषु नान्यथा

evamukto'pi duṣṭātmā naiva bhāgaṃ vyamuñcata |
daṇḍaṃ caturthaṃ paśyāmi teṣu pāpeṣu nānyathā

निर्याताश्च विनाशाय कुरुक्षेत्रं नराधिपाः ।
एतत्ते कथितं राजन्यद्वृत्तं कुरुसंसदि

niryātāśca vināśāya kurukṣetraṃ narādhipāḥ |
etatte kathitaṃ rājanyadvṛttaṃ kurusaṃsadi

न ते राज्यं प्रयच्छन्ति विना युद्धेन पाण्डव ।
विनाशहेतवः सर्वे प्रत्युपस्थितमृत्यवः

na te rājyaṃ prayacchanti vinā yuddhena pāṇḍava |
vināśahetavaḥ sarve pratyupasthitamṛtyavaḥ