अध्याय 138: भीष्म और द्रोण का अपशकुनों की चेतावनी

कुन्त्यास्तु वचनं श्रुत्वा भीष्मद्रोणौ महारथौ ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमूचतुः शासनातिगम्

kuntyāstu vacanaṃ śrutvā bhīṣmadroṇau mahārathau |
duryodhanamidaṃ vākyamūcatuḥ śāsanātigam

श्रुतं ते पुरुषव्याघ्र कुन्त्याः कृष्णस्य संनिधौ ।
वाक्यमर्थवदत्युग्रमुक्तं धर्म्यमनुत्तमम्

śrutaṃ te puruṣavyāghra kuntyāḥ kṛṣṇasya saṃnidhau |
vākyamarthavadatyugramuktaṃ dharmyamanuttamam

तत्करिष्यन्ति कौन्तेया वासुदेवस्य संमतम् ।
न हि ते जातु शाम्येरन्नृते राज्येन कौरव

tatkariṣyanti kaunteyā vāsudevasya saṃmatam |
na hi te jātu śāmyerannṛte rājyena kaurava

क्लेशिता हि त्वया पार्था धर्मपाशसितास्तदा ।
सभायां द्रौपदी चैव तैश्च तन्मर्षितं तव

kleśitā hi tvayā pārthā dharmapāśasitāstadā |
sabhāyāṃ draupadī caiva taiśca tanmarṣitaṃ tava

कृतास्त्रं ह्यर्जुनं प्राप्य भीमं च कृतनिश्चयम् ।
गाण्डीवं चेषुधी चैव रथं च ध्वजमेव च

kṛtāstraṃ hyarjunaṃ prāpya bhīmaṃ ca kṛtaniścayam |
gāṇḍīvaṃ ceṣudhī caiva rathaṃ ca dhvajameva ca

नकुलं सहदेवं च बलवीर्यसमन्वितौ ।
सहायं वासुदेवं च न क्षंस्यति युधिष्ठिरः

nakulaṃ sahadevaṃ ca balavīryasamanvitau |
sahāyaṃ vāsudevaṃ ca na kṣaṃsyati yudhiṣṭhiraḥ

प्रत्यक्षं ते महाबाहो यथा पार्थेन धीमता ।
विराटनगरे पूर्वं सर्वे स्म युधि निर्जिताः

pratyakṣaṃ te mahābāho yathā pārthena dhīmatā |
virāṭanagare pūrvaṃ sarve sma yudhi nirjitāḥ

दानवा घोरकर्माणो निवातकवचा युधि ।
रौद्रमस्त्रं समादाय दग्धा वानरकेतुना

dānavā ghorakarmāṇo nivātakavacā yudhi |
raudramastraṃ samādāya dagdhā vānaraketunā

कर्णप्रभृतयश्चेमे त्वं चापि कवची रथी ।
मोक्षितो घोषयात्रायां पर्याप्तं तन्निदर्शनम्

karṇaprabhṛtayaśceme tvaṃ cāpi kavacī rathī |
mokṣito ghoṣayātrāyāṃ paryāptaṃ tannidarśanam

प्रशाम्य भरतश्रेष्ठ भ्रातृभिः सह पाण्डवैः ।
रक्षेमां पृथिवीं सर्वां मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गताम्

praśāmya bharataśreṣṭha bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ |
rakṣemāṃ pṛthivīṃ sarvāṃ mṛtyordaṃṣṭrāntaraṃ gatām

ज्येष्ठो भ्राता धर्मशीलो वत्सलः श्लक्ष्णवाक्कविः ।
तं गच्छ पुरुषव्याघ्रं व्यपनीयेह किल्बिषम्

jyeṣṭho bhrātā dharmaśīlo vatsalaḥ ślakṣṇavākkaviḥ |
taṃ gaccha puruṣavyāghraṃ vyapanīyeha kilbiṣam

दृष्टश्चेत्त्वं पाण्डवेन व्यपनीतशरासनः ।
प्रशान्तभ्रुकुटिः श्रीमान्कृता शान्तिःकुलस्य नः

dṛṣṭaścettvaṃ pāṇḍavena vyapanītaśarāsanaḥ |
praśāntabhrukuṭiḥ śrīmānkṛtā śāntiḥkulasya naḥ

तमभ्येत्य सहामात्यः परिष्वज्य नृपात्मजम् ।
अभिवादय राजानं यथापूर्वमरिन्दम

tamabhyetya sahāmātyaḥ pariṣvajya nṛpātmajam |
abhivādaya rājānaṃ yathāpūrvamarindama

अभिवादयमानं त्वां पाणिभ्यां भीमपूर्वजः ।
प्रतिगृह्णातु सौहार्दात्कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः

abhivādayamānaṃ tvāṃ pāṇibhyāṃ bhīmapūrvajaḥ |
pratigṛhṇātu sauhārdātkuntīputro yudhiṣṭhiraḥ

सिंहस्कन्धोरुबाहुस्त्वां वृत्तायतमहाभुजः ।
परिष्वजतु बाहुभ्यां भीमः प्रहरतां वरः

siṃhaskandhorubāhustvāṃ vṛttāyatamahābhujaḥ |
pariṣvajatu bāhubhyāṃ bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ

कम्बुग्रीवो गुडाकेशस्ततस्त्वां पुष्करेक्षणः ।
अभिवादयतां पार्थः कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः

kambugrīvo guḍākeśastatastvāṃ puṣkarekṣaṇaḥ |
abhivādayatāṃ pārthaḥ kuntīputro dhanañjayaḥ

आश्विनेयौ नरव्याघ्रौ रूपेणाप्रतिमौ भुवि ।
तौ च त्वां गुरुवत्प्रोम्णा पूजया प्रत्युदीयताम्

āśvineyau naravyāghrau rūpeṇāpratimau bhuvi |
tau ca tvāṃ guruvatpromṇā pūjayā pratyudīyatām

मुञ्चन्त्वानन्दजाश्रूणि दाशार्हप्रमुखा नृपाः ।
संगच्छ भ्रातृभिः सार्धं मानं संत्यज्य पार्थिव

muñcantvānandajāśrūṇi dāśārhapramukhā nṛpāḥ |
saṃgaccha bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ mānaṃ saṃtyajya pārthiva

प्रशाधि पृथिवीं कृत्स्नां ततस्त्वं भ्रातृभिः सह ।
समालिङ्ग्य च हर्षेण नृपा यान्तु परस्परम्

praśādhi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ tatastvaṃ bhrātṛbhiḥ saha |
samāliṅgya ca harṣeṇa nṛpā yāntu parasparam

अलं युद्धेन राजेन्द्र सुहृदां शृणु वारणम् ।
ध्रुवं विनाशो युद्धे हि क्षत्रियाणां प्रदृश्यते

alaṃ yuddhena rājendra suhṛdāṃ śṛṇu vāraṇam |
dhruvaṃ vināśo yuddhe hi kṣatriyāṇāṃ pradṛśyate

ज्योतींषि प्रतिकूलानि दारुणा मृगपक्षिणः ।
उत्पाता विविधा वीर दृश्यन्ते क्षत्रनाशनाः

jyotīṃṣi pratikūlāni dāruṇā mṛgapakṣiṇaḥ |
utpātā vividhā vīra dṛśyante kṣatranāśanāḥ

विशेषत इहास्माकं निमित्तानि विनाशने ।
उल्काभिर्हि प्रदीप्ताभिर्बाध्यते पृतना तव

viśeṣata ihāsmākaṃ nimittāni vināśane |
ulkābhirhi pradīptābhirbādhyate pṛtanā tava

वाहनान्यप्रहृष्टानि रुदन्तीव विशांपते ।
गृध्रास्ते पर्युपासन्ते सैन्यानि च समन्ततः

vāhanānyaprahṛṣṭāni rudantīva viśāṃpate |
gṛdhrāste paryupāsante sainyāni ca samantataḥ

नगरं न यथापूर्वं तथा राजनिवेशनम् ।
शिवाश्चाशिवनिर्घोषा दीप्तां सेवन्ति वै दिशं

nagaraṃ na yathāpūrvaṃ tathā rājaniveśanam |
śivāścāśivanirghoṣā dīptāṃ sevanti vai diśaṃ

कुरु वाक्यं पितुर्मातुरस्माकं च हितैषिणाम् ।
त्वय्यायत्तो महाबाहो शमो व्यायाम एव च

kuru vākyaṃ piturmāturasmākaṃ ca hitaiṣiṇām |
tvayyāyatto mahābāho śamo vyāyāma eva ca

न चेत्करिष्यसि वचः सुहृदामरिकर्शन ।
तप्स्यसे वाहिनीं दृष्ट्वा पार्थबाणप्रपीडिताम्

na cetkariṣyasi vacaḥ suhṛdāmarikarśana |
tapsyase vāhinīṃ dṛṣṭvā pārthabāṇaprapīḍitām

भीमस्य च महानादं नदतः शुष्मिणो रणे ।
श्रुत्वा स्मर्तासि मे वाक्यं गाण्डीवस्य च निःश्वनम् ।
यद्येतदपसव्यं ते वचो मम भविष्यति

bhīmasya ca mahānādaṃ nadataḥ śuṣmiṇo raṇe |
śrutvā smartāsi me vākyaṃ gāṇḍīvasya ca niḥśvanam |
yadyetadapasavyaṃ te vaco mama bhaviṣyati