Udyoga Parva

Chapter 138: Bhishma and Drona warn Duryodhana of omens

इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि भगवद्यानपर्वणि अष्टत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः ॥

27 verses · 138 of 196

What happens in this chapter

Bhishma and Drona warn Duryodhana of omens

Having heard Kunti's words, Bhishma and Drona tell Duryodhana that her sons will act on them as Vasudeva approves; they will not be calmed without the kingdom. You tormented the Parthas and Draupadi when they were bound by dharma, and they endured it. Now, with Arjuna armed, Bhima resolved and Shri Krishna as ally, Yudhishthira will not forgive. You saw Arjuna defeat you all at Virata and free you at the cattle expedition. Go to your eldest brother, gentle and loving, lay aside your bow and frown, and bow to him. The omens are dire: meteors strike your army, horses seem to weep, vultures circle and jackals howl. If you refuse, you will remember these words when Gandiva twangs.

वैशंपायन उवाच

138.1

कुन्त्यास्तु वचनं श्रुत्वा भीष्मद्रोणौ महारथौ ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमूचतुः शासनातिगम्

kuntyāstu vacanaṃ śrutvā bhīṣmadroṇau mahārathau |
duryodhanamidaṃ vākyamūcatuḥ śāsanātigam

138.2

श्रुतं ते पुरुषव्याघ्र कुन्त्याः कृष्णस्य संनिधौ ।
वाक्यमर्थवदत्युग्रमुक्तं धर्म्यमनुत्तमम्

śrutaṃ te puruṣavyāghra kuntyāḥ kṛṣṇasya saṃnidhau |
vākyamarthavadatyugramuktaṃ dharmyamanuttamam

138.3

तत्करिष्यन्ति कौन्तेया वासुदेवस्य संमतम् ।
न हि ते जातु शाम्येरन्नृते राज्येन कौरव

tatkariṣyanti kaunteyā vāsudevasya saṃmatam |
na hi te jātu śāmyerannṛte rājyena kaurava

138.4

क्लेशिता हि त्वया पार्था धर्मपाशसितास्तदा ।
सभायां द्रौपदी चैव तैश्च तन्मर्षितं तव

kleśitā hi tvayā pārthā dharmapāśasitāstadā |
sabhāyāṃ draupadī caiva taiśca tanmarṣitaṃ tava

138.5

कृतास्त्रं ह्यर्जुनं प्राप्य भीमं च कृतनिश्चयम् ।
गाण्डीवं चेषुधी चैव रथं च ध्वजमेव च

kṛtāstraṃ hyarjunaṃ prāpya bhīmaṃ ca kṛtaniścayam |
gāṇḍīvaṃ ceṣudhī caiva rathaṃ ca dhvajameva ca

138.6

नकुलं सहदेवं च बलवीर्यसमन्वितौ ।
सहायं वासुदेवं च न क्षंस्यति युधिष्ठिरः

nakulaṃ sahadevaṃ ca balavīryasamanvitau |
sahāyaṃ vāsudevaṃ ca na kṣaṃsyati yudhiṣṭhiraḥ

138.7

प्रत्यक्षं ते महाबाहो यथा पार्थेन धीमता ।
विराटनगरे पूर्वं सर्वे स्म युधि निर्जिताः

pratyakṣaṃ te mahābāho yathā pārthena dhīmatā |
virāṭanagare pūrvaṃ sarve sma yudhi nirjitāḥ

138.8

दानवा घोरकर्माणो निवातकवचा युधि ।
रौद्रमस्त्रं समादाय दग्धा वानरकेतुना

dānavā ghorakarmāṇo nivātakavacā yudhi |
raudramastraṃ samādāya dagdhā vānaraketunā

138.9

कर्णप्रभृतयश्चेमे त्वं चापि कवची रथी ।
मोक्षितो घोषयात्रायां पर्याप्तं तन्निदर्शनम्

karṇaprabhṛtayaśceme tvaṃ cāpi kavacī rathī |
mokṣito ghoṣayātrāyāṃ paryāptaṃ tannidarśanam

138.10

प्रशाम्य भरतश्रेष्ठ भ्रातृभिः सह पाण्डवैः ।
रक्षेमां पृथिवीं सर्वां मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गताम्

praśāmya bharataśreṣṭha bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ |
rakṣemāṃ pṛthivīṃ sarvāṃ mṛtyordaṃṣṭrāntaraṃ gatām

138.11

ज्येष्ठो भ्राता धर्मशीलो वत्सलः श्लक्ष्णवाक्कविः ।
तं गच्छ पुरुषव्याघ्रं व्यपनीयेह किल्बिषम्

jyeṣṭho bhrātā dharmaśīlo vatsalaḥ ślakṣṇavākkaviḥ |
taṃ gaccha puruṣavyāghraṃ vyapanīyeha kilbiṣam

138.12

दृष्टश्चेत्त्वं पाण्डवेन व्यपनीतशरासनः ।
प्रशान्तभ्रुकुटिः श्रीमान्कृता शान्तिःकुलस्य नः

dṛṣṭaścettvaṃ pāṇḍavena vyapanītaśarāsanaḥ |
praśāntabhrukuṭiḥ śrīmānkṛtā śāntiḥkulasya naḥ

138.13

तमभ्येत्य सहामात्यः परिष्वज्य नृपात्मजम् ।
अभिवादय राजानं यथापूर्वमरिन्दम

tamabhyetya sahāmātyaḥ pariṣvajya nṛpātmajam |
abhivādaya rājānaṃ yathāpūrvamarindama

138.14

अभिवादयमानं त्वां पाणिभ्यां भीमपूर्वजः ।
प्रतिगृह्णातु सौहार्दात्कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः

abhivādayamānaṃ tvāṃ pāṇibhyāṃ bhīmapūrvajaḥ |
pratigṛhṇātu sauhārdātkuntīputro yudhiṣṭhiraḥ

138.15

सिंहस्कन्धोरुबाहुस्त्वां वृत्तायतमहाभुजः ।
परिष्वजतु बाहुभ्यां भीमः प्रहरतां वरः

siṃhaskandhorubāhustvāṃ vṛttāyatamahābhujaḥ |
pariṣvajatu bāhubhyāṃ bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ

138.16

कम्बुग्रीवो गुडाकेशस्ततस्त्वां पुष्करेक्षणः ।
अभिवादयतां पार्थः कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः

kambugrīvo guḍākeśastatastvāṃ puṣkarekṣaṇaḥ |
abhivādayatāṃ pārthaḥ kuntīputro dhanañjayaḥ

138.17

आश्विनेयौ नरव्याघ्रौ रूपेणाप्रतिमौ भुवि ।
तौ च त्वां गुरुवत्प्रोम्णा पूजया प्रत्युदीयताम्

āśvineyau naravyāghrau rūpeṇāpratimau bhuvi |
tau ca tvāṃ guruvatpromṇā pūjayā pratyudīyatām

138.18

मुञ्चन्त्वानन्दजाश्रूणि दाशार्हप्रमुखा नृपाः ।
संगच्छ भ्रातृभिः सार्धं मानं संत्यज्य पार्थिव

muñcantvānandajāśrūṇi dāśārhapramukhā nṛpāḥ |
saṃgaccha bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ mānaṃ saṃtyajya pārthiva

138.19

प्रशाधि पृथिवीं कृत्स्नां ततस्त्वं भ्रातृभिः सह ।
समालिङ्ग्य च हर्षेण नृपा यान्तु परस्परम्

praśādhi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ tatastvaṃ bhrātṛbhiḥ saha |
samāliṅgya ca harṣeṇa nṛpā yāntu parasparam

138.20

अलं युद्धेन राजेन्द्र सुहृदां शृणु वारणम् ।
ध्रुवं विनाशो युद्धे हि क्षत्रियाणां प्रदृश्यते

alaṃ yuddhena rājendra suhṛdāṃ śṛṇu vāraṇam |
dhruvaṃ vināśo yuddhe hi kṣatriyāṇāṃ pradṛśyate

138.21

ज्योतींषि प्रतिकूलानि दारुणा मृगपक्षिणः ।
उत्पाता विविधा वीर दृश्यन्ते क्षत्रनाशनाः

jyotīṃṣi pratikūlāni dāruṇā mṛgapakṣiṇaḥ |
utpātā vividhā vīra dṛśyante kṣatranāśanāḥ

138.22

विशेषत इहास्माकं निमित्तानि विनाशने ।
उल्काभिर्हि प्रदीप्ताभिर्बाध्यते पृतना तव

viśeṣata ihāsmākaṃ nimittāni vināśane |
ulkābhirhi pradīptābhirbādhyate pṛtanā tava

138.23

वाहनान्यप्रहृष्टानि रुदन्तीव विशांपते ।
गृध्रास्ते पर्युपासन्ते सैन्यानि च समन्ततः

vāhanānyaprahṛṣṭāni rudantīva viśāṃpate |
gṛdhrāste paryupāsante sainyāni ca samantataḥ

138.24

नगरं न यथापूर्वं तथा राजनिवेशनम् ।
शिवाश्चाशिवनिर्घोषा दीप्तां सेवन्ति वै दिशं

nagaraṃ na yathāpūrvaṃ tathā rājaniveśanam |
śivāścāśivanirghoṣā dīptāṃ sevanti vai diśaṃ

138.25

कुरु वाक्यं पितुर्मातुरस्माकं च हितैषिणाम् ।
त्वय्यायत्तो महाबाहो शमो व्यायाम एव च

kuru vākyaṃ piturmāturasmākaṃ ca hitaiṣiṇām |
tvayyāyatto mahābāho śamo vyāyāma eva ca

138.26

न चेत्करिष्यसि वचः सुहृदामरिकर्शन ।
तप्स्यसे वाहिनीं दृष्ट्वा पार्थबाणप्रपीडिताम्

na cetkariṣyasi vacaḥ suhṛdāmarikarśana |
tapsyase vāhinīṃ dṛṣṭvā pārthabāṇaprapīḍitām

138.27

भीमस्य च महानादं नदतः शुष्मिणो रणे ।
श्रुत्वा स्मर्तासि मे वाक्यं गाण्डीवस्य च निःश्वनम् ।
यद्येतदपसव्यं ते वचो मम भविष्यति

bhīmasya ca mahānādaṃ nadataḥ śuṣmiṇo raṇe |
śrutvā smartāsi me vākyaṃ gāṇḍīvasya ca niḥśvanam |
yadyetadapasavyaṃ te vaco mama bhaviṣyati

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)