अध्याय 118: उशीनर और शिबि का जन्म

तथैव तां श्रियं त्यक्त्वा कन्या भूत्वा यशस्विनी ।
माधवी गालवं विप्रमभ्ययात्सत्यसङ्गरा

tathaiva tāṃ śriyaṃ tyaktvā kanyā bhūtvā yaśasvinī |
mādhavī gālavaṃ vipramabhyayātsatyasaṅgarā

गालवो विमृशन्नेव स्वकार्यगतमानसः ।
जगाम भोजनगरं द्रष्टुमौशीनरं नृपम्

gālavo vimṛśanneva svakāryagatamānasaḥ |
jagāma bhojanagaraṃ draṣṭumauśīnaraṃ nṛpam

तमुवाचाथ गत्वा स नृपतिं सत्यविक्रमम् ।
इय कन्या सुतौ द्वौ ते जनयिष्यति पार्थिवौ

tamuvācātha gatvā sa nṛpatiṃ satyavikramam |
iya kanyā sutau dvau te janayiṣyati pārthivau

अस्यां भवानवाप्तार्थो भविता प्रेत्य चेह च ।
सोमार्कप्रतिसङ्काशौ जनयित्वा सुतौ नृप

asyāṃ bhavānavāptārtho bhavitā pretya ceha ca |
somārkapratisaṅkāśau janayitvā sutau nṛpa

शुल्कं तु सर्वधर्मज्ञ हयानां चन्द्रवर्चसाम् ।
एकतःश्यामकर्णानां देयं मह्यं चतुःशतम्

śulkaṃ tu sarvadharmajña hayānāṃ candravarcasām |
ekataḥśyāmakarṇānāṃ deyaṃ mahyaṃ catuḥśatam

गुर्वर्थोऽयं समारम्भो न हयैः कृत्यमस्ति मे ।
यदि शक्यं महाराज क्रियतामविचारितम्

gurvartho'yaṃ samārambho na hayaiḥ kṛtyamasti me |
yadi śakyaṃ mahārāja kriyatāmavicāritam

अनपत्योऽसि राजर्षे पुत्रौ जनय पार्थिव ।
पितॄन्पुत्रप्लवेन त्वमात्मानं चैव तारय

anapatyo'si rājarṣe putrau janaya pārthiva |
pitṝnputraplavena tvamātmānaṃ caiva tāraya

न पुत्रफलभोक्ता हि राजर्षे पात्यते दिवः ।
न याति नरकं घोरं यत्र गच्छन्त्यनात्मजाः

na putraphalabhoktā hi rājarṣe pātyate divaḥ |
na yāti narakaṃ ghoraṃ yatra gacchantyanātmajāḥ

एतच्चान्यच्च विविधं श्रुत्वा गालवभाषितम् ।
उशीनरः प्रतिवचो ददौ तस्य नराधिपः

etaccānyacca vividhaṃ śrutvā gālavabhāṣitam |
uśīnaraḥ prativaco dadau tasya narādhipaḥ

श्रुतवानस्मि ते वाक्यं यथा वदसि गालव ।
विधिस्तु बलवान्ब्रह्मन्प्रवणं हि मनो मम

śrutavānasmi te vākyaṃ yathā vadasi gālava |
vidhistu balavānbrahmanpravaṇaṃ hi mano mama

शते द्वे तु ममाश्वानामीदृशानां द्विजोत्तम ।
इतरेषां सहस्राणि सुबहूनि चरन्ति मे

śate dve tu mamāśvānāmīdṛśānāṃ dvijottama |
itareṣāṃ sahasrāṇi subahūni caranti me

अहमप्येकमेवास्यां जनयिष्यामि गालव ।
पुत्रवद्भिर्गतं मार्गं गमिष्यामि परैरहम्

ahamapyekamevāsyāṃ janayiṣyāmi gālava |
putravadbhirgataṃ mārgaṃ gamiṣyāmi parairaham

मूल्येनापि समं कुर्यां तवाहं द्विजसत्तम ।
पौरजानपदार्थं तु ममार्थो नात्मभोगतः

mūlyenāpi samaṃ kuryāṃ tavāhaṃ dvijasattama |
paurajānapadārthaṃ tu mamārtho nātmabhogataḥ

कामतो हि धनं राजा पारक्यं यः प्रयच्छति ।
न स धर्मेण धर्मात्मन्युज्यते यशसा न च

kāmato hi dhanaṃ rājā pārakyaṃ yaḥ prayacchati |
na sa dharmeṇa dharmātmanyujyate yaśasā na ca

सोऽहं प्रतिग्रहीष्यामि ददात्वेतां भवान्मम ।
कुमारीं देवगर्भाभामेकपुत्रभवाय मे

so'haṃ pratigrahīṣyāmi dadātvetāṃ bhavānmama |
kumārīṃ devagarbhābhāmekaputrabhavāya me

तथा तु बहुधा कन्यामुक्तवन्तं नराधिपम् ।
उशीनरं द्विजश्रेष्ठो गालवः प्रत्यपूजयत्

tathā tu bahudhā kanyāmuktavantaṃ narādhipam |
uśīnaraṃ dvijaśreṣṭho gālavaḥ pratyapūjayat

उशीनरं प्रतिग्राह्य गालवः प्रययौ वनम् ।
रेमे स तां समासाद्य कृतपुण्य इव श्रियम्

uśīnaraṃ pratigrāhya gālavaḥ prayayau vanam |
reme sa tāṃ samāsādya kṛtapuṇya iva śriyam

कन्दरेषु च शैलानां नदीनां निर्झरेषु च ।
उद्यानेषु विचित्रेषु वनेषूपवनेषु च

kandareṣu ca śailānāṃ nadīnāṃ nirjhareṣu ca |
udyāneṣu vicitreṣu vaneṣūpavaneṣu ca

हर्म्येषु रमणीयेषु प्रासादशिखरेषु च ।
वातायनविमानेषु तथा गर्भगृहेषु च

harmyeṣu ramaṇīyeṣu prāsādaśikhareṣu ca |
vātāyanavimāneṣu tathā garbhagṛheṣu ca

ततोऽस्य समये यज्ञे पुत्रो बालरविप्रभः ।
शिबिर्नाम्नाभिविख्यातो यः स पार्थिवसत्तमः

tato'sya samaye yajñe putro bālaraviprabhaḥ |
śibirnāmnābhivikhyāto yaḥ sa pārthivasattamaḥ

उपस्थाय स तं विप्रो गालवः प्रतिगृह्य च ।
कन्यां प्रयातस्तां राजन्दृष्टवान्विनतात्मजम्

upasthāya sa taṃ vipro gālavaḥ pratigṛhya ca |
kanyāṃ prayātastāṃ rājandṛṣṭavānvinatātmajam