अध्याय 112: गालव गरुड़ का वेग नहीं सह पाते

गरुत्मन्भुजगेन्द्रारे सुपर्ण विनतात्मज ।
नय मां तार्क्ष्य पूर्वेण यत्र धर्मस्य चक्षुषी

garutmanbhujagendrāre suparṇa vinatātmaja |
naya māṃ tārkṣya pūrveṇa yatra dharmasya cakṣuṣī

पूर्वमेतां दिशं गच्छ या पूर्वं परिकीर्तिता ।
देवतानां हि सान्निध्यमत्र कीर्तितवानसि

pūrvametāṃ diśaṃ gaccha yā pūrvaṃ parikīrtitā |
devatānāṃ hi sānnidhyamatra kīrtitavānasi

अत्र सत्यं च धर्मश्च त्वया सम्यक्प्रकीर्तितः ।
इच्छेयं तु समागन्तुं समस्तैर्दैवतैरहम् ।
भूयश्च तान्सुरान्द्रष्टुमिच्छेयमरुणानुज

atra satyaṃ ca dharmaśca tvayā samyakprakīrtitaḥ |
iccheyaṃ tu samāgantuṃ samastairdaivatairaham |
bhūyaśca tānsurāndraṣṭumiccheyamaruṇānuja

तमाह विनतासूनुरारोहस्वेति वै द्विजम् ।
आरुरोहाथ स मुनिर्गरुडं गालवस्तदा

tamāha vinatāsūnurārohasveti vai dvijam |
ārurohātha sa munirgaruḍaṃ gālavastadā

क्रममाणस्य ते रूपं दृश्यते पन्नगाशन ।
भास्करस्येव पूर्वाह्णे सहस्रांशोर्विवस्वतः

kramamāṇasya te rūpaṃ dṛśyate pannagāśana |
bhāskarasyeva pūrvāhṇe sahasrāṃśorvivasvataḥ

पक्षवातप्रणुन्नानां वृक्षाणामनुगामिनाम् ।
प्रस्थितानामिव समं पश्यामीह गतिं खग

pakṣavātapraṇunnānāṃ vṛkṣāṇāmanugāminām |
prasthitānāmiva samaṃ paśyāmīha gatiṃ khaga

ससागरवनामुर्वी सशैलवनकाननाम् ।
आकर्षन्निव चाभासि पक्षवातेन खेचर

sasāgaravanāmurvī saśailavanakānanām |
ākarṣanniva cābhāsi pakṣavātena khecara

समीननागनक्रं च खमिवारोप्यते जलम् ।
वायुना चैव महता पक्षवातेन चानिशम्

samīnanāganakraṃ ca khamivāropyate jalam |
vāyunā caiva mahatā pakṣavātena cāniśam

तुल्यरूपाननान्मत्स्यांस्तथा तिमितिमिङ्गिलान् ।
नागाश्वनरवक्रांश्च पश्याम्युन्मथितानिव

tulyarūpānanānmatsyāṃstathā timitimiṅgilān |
nāgāśvanaravakrāṃśca paśyāmyunmathitāniva

महार्णवस्य च रवैः श्रोत्रे मे बधिरे कृते ।
न श्रृणोमि न पश्यामि नात्मनो वेद्मि कारणम्

mahārṇavasya ca ravaiḥ śrotre me badhire kṛte |
na śrṛṇomi na paśyāmi nātmano vedmi kāraṇam

शनैः स तु भवात्यातु ब्रह्मवध्यामनुस्मरन् ।
न दृश्यते रविस्तात न दिशो न च खं खग

śanaiḥ sa tu bhavātyātu brahmavadhyāmanusmaran |
na dṛśyate ravistāta na diśo na ca khaṃ khaga

तम एव तु पश्यामि शरीरं ते न लक्षये ।
मणी व जात्यौ पश्यामि चक्षुषी तेऽहमण्डज

tama eva tu paśyāmi śarīraṃ te na lakṣaye |
maṇī va jātyau paśyāmi cakṣuṣī te'hamaṇḍaja

शरीरं तु न पश्यामि तव चैवात्मनश्च ह ।
पदेपदे तु पश्यामि शरीरादग्निमुत्थितम्

śarīraṃ tu na paśyāmi tava caivātmanaśca ha |
padepade tu paśyāmi śarīrādagnimutthitam

स मे निर्वाप्य सहसा चक्षुषी शाम्यते पुनः ।
तन्नियच्छ महावेगं गमने विनतात्मज

sa me nirvāpya sahasā cakṣuṣī śāmyate punaḥ |
tanniyaccha mahāvegaṃ gamane vinatātmaja

न मे प्रयोजनं किंचिद्गमने पन्नगाशन ।
संनिवर्त महाभाग न वेगं विषहामि ते

na me prayojanaṃ kiṃcidgamane pannagāśana |
saṃnivarta mahābhāga na vegaṃ viṣahāmi te

गुरवे संश्रुतानीह शतान्यष्टौ हि वाजिनाम् ।
एकतःश्यामकर्णानां शुभ्राणां चन्द्रवर्चसाम्

gurave saṃśrutānīha śatānyaṣṭau hi vājinām |
ekataḥśyāmakarṇānāṃ śubhrāṇāṃ candravarcasām

तेषां चैवापवर्गाय मार्गं पश्यामि नाण्डज ।
ततोऽयं जीवितत्यागे दृष्टो मार्गोमयाऽऽत्मनः

teṣāṃ caivāpavargāya mārgaṃ paśyāmi nāṇḍaja |
tato'yaṃ jīvitatyāge dṛṣṭo mārgomayā''tmanaḥ

नैव मेऽस्ति धनं किंचिन्न धनेनान्वितः सुहृत् ।
न चार्थेनापि महता शक्यमेतद्व्यपोहितुम्

naiva me'sti dhanaṃ kiṃcinna dhanenānvitaḥ suhṛt |
na cārthenāpi mahatā śakyametadvyapohitum

एवं बहु च दीनं च ब्रुवाणं गालवं तदा ।
प्रत्युवाच व्रजन्नेव प्रहसन्विनतात्मजः

evaṃ bahu ca dīnaṃ ca bruvāṇaṃ gālavaṃ tadā |
pratyuvāca vrajanneva prahasanvinatātmajaḥ

नातिप्रज्ञोऽसि विप्रर्षे योत्मानं त्युक्तुमिच्छसि ।
न चापि कृत्रिमः कालः कालो हि परमेश्वरः

nātiprajño'si viprarṣe yotmānaṃ tyuktumicchasi |
na cāpi kṛtrimaḥ kālaḥ kālo hi parameśvaraḥ

किमहं पूर्वमेवेह भवता नाभिचोदितः ।
उपायोऽत्र महानस्ति येनैतदुपपद्यते

kimahaṃ pūrvameveha bhavatā nābhicoditaḥ |
upāyo'tra mahānasti yenaitadupapadyate

तदेष ऋषभो नाम पर्वतः सागरान्तिके ।
अत्र विश्रम्य भुक्त्वा च निवर्तिष्याव गालव

tadeṣa ṛṣabho nāma parvataḥ sāgarāntike |
atra viśramya bhuktvā ca nivartiṣyāva gālava