गरुत्मन्भुजगेन्द्रारे सुपर्ण विनतात्मज ।
नय मां तार्क्ष्य पूर्वेण यत्र धर्मस्य चक्षुषी
garutmanbhujagendrāre suparṇa vinatātmaja |
naya māṃ tārkṣya pūrveṇa yatra dharmasya cakṣuṣī
इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि भगवद्यानपर्वणि द्वादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥
22 verses · 112 of 196
Galava chooses the east, where the eyes of Dharma are and the Devas gather. He mounts Garuda and they fly. At first Galava marvels at Garuda, bright as the morning sun, his wingbeats seeming to drag the earth along. Soon he is terrified. He sees neither sun nor sky, only fire rising at every wingbeat, and begs Garuda to turn back. He laments that he has no means of paying his guru and sees no way left but to give up his life. Garuda laughs: it is not wise to wish for death; time is the supreme lord. Why did you not tell me your aim at the start? There is a way. They will rest and eat on Mount Rishabha by the sea, then go on.
गालव उवाच
गरुत्मन्भुजगेन्द्रारे सुपर्ण विनतात्मज ।
नय मां तार्क्ष्य पूर्वेण यत्र धर्मस्य चक्षुषी
garutmanbhujagendrāre suparṇa vinatātmaja |
naya māṃ tārkṣya pūrveṇa yatra dharmasya cakṣuṣī
पूर्वमेतां दिशं गच्छ या पूर्वं परिकीर्तिता ।
देवतानां हि सान्निध्यमत्र कीर्तितवानसि
pūrvametāṃ diśaṃ gaccha yā pūrvaṃ parikīrtitā |
devatānāṃ hi sānnidhyamatra kīrtitavānasi
अत्र सत्यं च धर्मश्च त्वया सम्यक्प्रकीर्तितः ।
इच्छेयं तु समागन्तुं समस्तैर्दैवतैरहम् ।
भूयश्च तान्सुरान्द्रष्टुमिच्छेयमरुणानुज
atra satyaṃ ca dharmaśca tvayā samyakprakīrtitaḥ |
iccheyaṃ tu samāgantuṃ samastairdaivatairaham |
bhūyaśca tānsurāndraṣṭumiccheyamaruṇānuja
नारद उवाच
तमाह विनतासूनुरारोहस्वेति वै द्विजम् ।
आरुरोहाथ स मुनिर्गरुडं गालवस्तदा
tamāha vinatāsūnurārohasveti vai dvijam |
ārurohātha sa munirgaruḍaṃ gālavastadā
गालव उवाच
क्रममाणस्य ते रूपं दृश्यते पन्नगाशन ।
भास्करस्येव पूर्वाह्णे सहस्रांशोर्विवस्वतः
kramamāṇasya te rūpaṃ dṛśyate pannagāśana |
bhāskarasyeva pūrvāhṇe sahasrāṃśorvivasvataḥ
पक्षवातप्रणुन्नानां वृक्षाणामनुगामिनाम् ।
प्रस्थितानामिव समं पश्यामीह गतिं खग
pakṣavātapraṇunnānāṃ vṛkṣāṇāmanugāminām |
prasthitānāmiva samaṃ paśyāmīha gatiṃ khaga
ससागरवनामुर्वी सशैलवनकाननाम् ।
आकर्षन्निव चाभासि पक्षवातेन खेचर
sasāgaravanāmurvī saśailavanakānanām |
ākarṣanniva cābhāsi pakṣavātena khecara
समीननागनक्रं च खमिवारोप्यते जलम् ।
वायुना चैव महता पक्षवातेन चानिशम्
samīnanāganakraṃ ca khamivāropyate jalam |
vāyunā caiva mahatā pakṣavātena cāniśam
तुल्यरूपाननान्मत्स्यांस्तथा तिमितिमिङ्गिलान् ।
नागाश्वनरवक्रांश्च पश्याम्युन्मथितानिव
tulyarūpānanānmatsyāṃstathā timitimiṅgilān |
nāgāśvanaravakrāṃśca paśyāmyunmathitāniva
महार्णवस्य च रवैः श्रोत्रे मे बधिरे कृते ।
न श्रृणोमि न पश्यामि नात्मनो वेद्मि कारणम्
mahārṇavasya ca ravaiḥ śrotre me badhire kṛte |
na śrṛṇomi na paśyāmi nātmano vedmi kāraṇam
शनैः स तु भवात्यातु ब्रह्मवध्यामनुस्मरन् ।
न दृश्यते रविस्तात न दिशो न च खं खग
śanaiḥ sa tu bhavātyātu brahmavadhyāmanusmaran |
na dṛśyate ravistāta na diśo na ca khaṃ khaga
तम एव तु पश्यामि शरीरं ते न लक्षये ।
मणी व जात्यौ पश्यामि चक्षुषी तेऽहमण्डज
tama eva tu paśyāmi śarīraṃ te na lakṣaye |
maṇī va jātyau paśyāmi cakṣuṣī te'hamaṇḍaja
शरीरं तु न पश्यामि तव चैवात्मनश्च ह ।
पदेपदे तु पश्यामि शरीरादग्निमुत्थितम्
śarīraṃ tu na paśyāmi tava caivātmanaśca ha |
padepade tu paśyāmi śarīrādagnimutthitam
स मे निर्वाप्य सहसा चक्षुषी शाम्यते पुनः ।
तन्नियच्छ महावेगं गमने विनतात्मज
sa me nirvāpya sahasā cakṣuṣī śāmyate punaḥ |
tanniyaccha mahāvegaṃ gamane vinatātmaja
न मे प्रयोजनं किंचिद्गमने पन्नगाशन ।
संनिवर्त महाभाग न वेगं विषहामि ते
na me prayojanaṃ kiṃcidgamane pannagāśana |
saṃnivarta mahābhāga na vegaṃ viṣahāmi te
गुरवे संश्रुतानीह शतान्यष्टौ हि वाजिनाम् ।
एकतःश्यामकर्णानां शुभ्राणां चन्द्रवर्चसाम्
gurave saṃśrutānīha śatānyaṣṭau hi vājinām |
ekataḥśyāmakarṇānāṃ śubhrāṇāṃ candravarcasām
तेषां चैवापवर्गाय मार्गं पश्यामि नाण्डज ।
ततोऽयं जीवितत्यागे दृष्टो मार्गोमयाऽऽत्मनः
teṣāṃ caivāpavargāya mārgaṃ paśyāmi nāṇḍaja |
tato'yaṃ jīvitatyāge dṛṣṭo mārgomayā''tmanaḥ
नैव मेऽस्ति धनं किंचिन्न धनेनान्वितः सुहृत् ।
न चार्थेनापि महता शक्यमेतद्व्यपोहितुम्
naiva me'sti dhanaṃ kiṃcinna dhanenānvitaḥ suhṛt |
na cārthenāpi mahatā śakyametadvyapohitum
नारद उवाच
एवं बहु च दीनं च ब्रुवाणं गालवं तदा ।
प्रत्युवाच व्रजन्नेव प्रहसन्विनतात्मजः
evaṃ bahu ca dīnaṃ ca bruvāṇaṃ gālavaṃ tadā |
pratyuvāca vrajanneva prahasanvinatātmajaḥ
नातिप्रज्ञोऽसि विप्रर्षे योत्मानं त्युक्तुमिच्छसि ।
न चापि कृत्रिमः कालः कालो हि परमेश्वरः
nātiprajño'si viprarṣe yotmānaṃ tyuktumicchasi |
na cāpi kṛtrimaḥ kālaḥ kālo hi parameśvaraḥ
किमहं पूर्वमेवेह भवता नाभिचोदितः ।
उपायोऽत्र महानस्ति येनैतदुपपद्यते
kimahaṃ pūrvameveha bhavatā nābhicoditaḥ |
upāyo'tra mahānasti yenaitadupapadyate
तदेष ऋषभो नाम पर्वतः सागरान्तिके ।
अत्र विश्रम्य भुक्त्वा च निवर्तिष्याव गालव
tadeṣa ṛṣabho nāma parvataḥ sāgarāntike |
atra viśramya bhuktvā ca nivartiṣyāva gālava
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)