अध्याय 108: गरुड़ पूर्व दिशा का वर्णन करते हैं

अनुशिष्टोऽस्मि देवेन गालव ज्ञानयोनिना ।
ब्रूहि कामं तु कां यामि द्रष्टुं प्रथममो दिशम्

anuśiṣṭo'smi devena gālava jñānayoninā |
brūhi kāmaṃ tu kāṃ yāmi draṣṭuṃ prathamamo diśam

पूर्वां वा दक्षिणां वाहमथवा पश्चिमां दिशम् ।
उत्तरां वा द्विजश्रेष्ठ कुतो गच्छामि गालव

pūrvāṃ vā dakṣiṇāṃ vāhamathavā paścimāṃ diśam |
uttarāṃ vā dvijaśreṣṭha kuto gacchāmi gālava

यस्यामुदयते पूर्वं सर्वलोकप्रभावनः ।
सविता यत्र सन्ध्यायां साध्यानां वर्तते तपः

yasyāmudayate pūrvaṃ sarvalokaprabhāvanaḥ |
savitā yatra sandhyāyāṃ sādhyānāṃ vartate tapaḥ

यस्यां पूर्वं मतिर्जाता यया व्याप्तमिदं जगत् ।
चक्षुषी यत्र धर्मस्य यत्र चैष प्रतिष्ठितः

yasyāṃ pūrvaṃ matirjātā yayā vyāptamidaṃ jagat |
cakṣuṣī yatra dharmasya yatra caiṣa pratiṣṭhitaḥ

कृतं यतो हुतं हव्यं सर्पते सर्वतोदिशम् ॥
एतद्‌द्वारं द्विजश्रेष्ठ दिवसस्य तथाऽध्वनः

kṛtaṃ yato hutaṃ havyaṃ sarpate sarvatodiśam ||
etad‌dvāraṃ dvijaśreṣṭha divasasya tathā'dhvanaḥ

अत्र पूर्वं प्रसूता वै दाक्षायण्यः प्रजाः स्त्रियः ।
यस्यां दिशि प्रवृद्धाश्च कश्यपस्यात्मसंभवाः

atra pūrvaṃ prasūtā vai dākṣāyaṇyaḥ prajāḥ striyaḥ |
yasyāṃ diśi pravṛddhāśca kaśyapasyātmasaṃbhavāḥ

अदोमूला सुराणां श्रीर्यत्र शक्रोऽभ्यषिच्यत ।
सुरराज्येन विप्रर्षे देवैश्चात्र तपश्चितम्

adomūlā surāṇāṃ śrīryatra śakro'bhyaṣicyata |
surarājyena viprarṣe devaiścātra tapaścitam

एतस्मात्कारणाद्ब्रह्मन्पूर्वेत्येषा दिगुच्यते ।
यस्मात्पूर्वतरे काले पूर्वमेवावृतासुरैः

etasmātkāraṇādbrahmanpūrvetyeṣā digucyate |
yasmātpūrvatare kāle pūrvamevāvṛtāsuraiḥ

अत एव च सर्वेषां पूर्वामाशां प्रचक्षते ।
पूर्वं सर्वाणि कार्याणि दैवानि सुखमीप्सता

ata eva ca sarveṣāṃ pūrvāmāśāṃ pracakṣate |
pūrvaṃ sarvāṇi kāryāṇi daivāni sukhamīpsatā

अत्र वेदाञ्जगौ पूर्वं भगवाँल्लोकभावनः ।
अत्रैवोक्ता सवित्रासीत्सावित्री ब्रह्मवादिषु

atra vedāñjagau pūrvaṃ bhagavām̐llokabhāvanaḥ |
atraivoktā savitrāsītsāvitrī brahmavādiṣu

अत्र दत्तानि सूर्येण यजूंषि द्विजसत्तम ।
अत्र लब्धवरः सोमः सुरैः क्रतुषु पीयते

atra dattāni sūryeṇa yajūṃṣi dvijasattama |
atra labdhavaraḥ somaḥ suraiḥ kratuṣu pīyate

अत्र तृप्ता हुतवहाः स्वां योनिमुपभुञ्जते ।
अत्र पातालमाश्रित्य वरुणः श्रियमाप च

atra tṛptā hutavahāḥ svāṃ yonimupabhuñjate |
atra pātālamāśritya varuṇaḥ śriyamāpa ca

अत्र पूर्वं वसिष्ठस्य पौराणस्य द्विजर्षभ ।
सूतिश्चैव प्रतिष्ठा च निधनं च प्रकाशते

atra pūrvaṃ vasiṣṭhasya paurāṇasya dvijarṣabha |
sūtiścaiva pratiṣṭhā ca nidhanaṃ ca prakāśate

ओङ्कारस्यात्र जायन्ते सृतयो दशतीर्दश ।
पिबन्ति मुनयो यत्र हविर्धूमं स्म धूमपाः

oṅkārasyātra jāyante sṛtayo daśatīrdaśa |
pibanti munayo yatra havirdhūmaṃ sma dhūmapāḥ

प्रोक्षिता यत्र बहवो वराहाद्या मृगा वने ।
शक्रेण यज्ञभागार्थे दैवतेषु प्रकल्पिताः

prokṣitā yatra bahavo varāhādyā mṛgā vane |
śakreṇa yajñabhāgārthe daivateṣu prakalpitāḥ

अत्राहिताः कृतघ्नाश्च मानुषाश्चासुराश्च ये ।
उदयंस्तान्हि सर्वान्वै क्रोधाद्धन्ति विभावसुः

atrāhitāḥ kṛtaghnāśca mānuṣāścāsurāśca ye |
udayaṃstānhi sarvānvai krodhāddhanti vibhāvasuḥ

एतद्द्वारं त्रिलोकस्य स्वर्गस्य च सुखस्य च ।
एष पूर्वो दिशां भागो विशावोऽत्र यदीच्छसि

etaddvāraṃ trilokasya svargasya ca sukhasya ca |
eṣa pūrvo diśāṃ bhāgo viśāvo'tra yadīcchasi

प्रियं कार्यं हि मे तस्य यस्यास्मि वचने स्थितः ।
ब्रूहि गालव यास्यामि शृणु चाप्यपरां दिशम्

priyaṃ kāryaṃ hi me tasya yasyāsmi vacane sthitaḥ |
brūhi gālava yāsyāmi śṛṇu cāpyaparāṃ diśam