अध्याय 4: युधिष्ठिर स्वजनों को उनके दिव्य स्थानों में देखते हैं

ततो युधिष्ठिरो राजा देवैः सर्षिमरुद्गणैः ।
स्तूयमानो ययौ तत्र यत्र ते कुरुपुङ्गवाः

tato yudhiṣṭhiro rājā devaiḥ sarṣimarudgaṇaiḥ |
stūyamāno yayau tatra yatra te kurupuṅgavāḥ

ददर्श तत्र गोविन्दं ब्राह्मेण वपुषाऽन्वितम् ।
तेनैव दृष्टपूर्वेण सादृश्येनैव सूचितम्

dadarśa tatra govindaṃ brāhmeṇa vapuṣā'nvitam |
tenaiva dṛṣṭapūrveṇa sādṛśyenaiva sūcitam

दीप्यमानं स्ववपुषा दिव्यैरस्त्रैरुपस्थितम् ।
चक्रप्रभृतिभिर्घोरैर्दिव्यैः पुरुषविग्रहैः

dīpyamānaṃ svavapuṣā divyairastrairupasthitam |
cakraprabhṛtibhirghorairdivyaiḥ puruṣavigrahaiḥ

उपास्यमानं वीरेण फल्गुनेन सुवर्चसा ।
तथास्वरूपं कौन्तेयो ददर्श मधुसूदनम्

upāsyamānaṃ vīreṇa phalgunena suvarcasā |
tathāsvarūpaṃ kaunteyo dadarśa madhusūdanam

तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ समुद्वीक्ष्य युधिष्ठिरम् ।
यथावत्प्रतिपेदाते पूजया देवपूजितौ

tāvubhau puruṣavyāghrau samudvīkṣya yudhiṣṭhiram |
yathāvatpratipedāte pūjayā devapūjitau

अपरस्मिन्नथोद्देशे कर्णं शस्त्रभृतां वरम् ।
द्वादशादित्यसहितं ददर्श कुरुनन्दनः

aparasminnathoddeśe karṇaṃ śastrabhṛtāṃ varam |
dvādaśādityasahitaṃ dadarśa kurunandanaḥ

अथापरस्मिन्नुद्देशे मरुद्गणवृतं विभुम् ।
भीमसेनमथापश्यत्तेनैव वपुषाऽन्वितम्

athāparasminnuddeśe marudgaṇavṛtaṃ vibhum |
bhīmasenamathāpaśyattenaiva vapuṣā'nvitam

वायोर्मूर्तिमतः पार्श्वे दिव्यमूर्तिसमन्वितम् ।
श्रिया परमया युक्तं सिद्धिं परमिकां गतम्

vāyormūrtimataḥ pārśve divyamūrtisamanvitam |
śriyā paramayā yuktaṃ siddhiṃ paramikāṃ gatam

अश्विनोस्तु तथा स्थाने दीप्यमानौ स्वतेजसा ।
नकुलं सहदेवं च ददर्श कुरुनन्दनः

aśvinostu tathā sthāne dīpyamānau svatejasā |
nakulaṃ sahadevaṃ ca dadarśa kurunandanaḥ

तथा ददर्श पाञ्चालीं कमलोत्पलमालिनीम् ।
वपुषा स्वर्गमाक्रम्य तिष्ठन्तीमर्कवर्चसम्

tathā dadarśa pāñcālīṃ kamalotpalamālinīm |
vapuṣā svargamākramya tiṣṭhantīmarkavarcasam

तत्रैनां सहसा राजा स्प्रष्टुमैच्छद्युधिष्ठिरः ।
ततोऽस्य भगवानिन्द्रः कथयामास देवराट्

tatraināṃ sahasā rājā spraṣṭumaicchadyudhiṣṭhiraḥ |
tato'sya bhagavānindraḥ kathayāmāsa devarāṭ

श्रीरेषा द्रौपदीरूपा त्वदर्थे मानुषं गता ।
अयोनिजा लोककान्ता पुण्यगन्धा युधिष्ठिर

śrīreṣā draupadīrūpā tvadarthe mānuṣaṃ gatā |
ayonijā lokakāntā puṇyagandhā yudhiṣṭhira

रत्यर्थं भवतां ह्येषा निर्मिता शूलपाणिना ।
द्रुपदस्य कुले जाता भवद्भिश्चोपजीविता

ratyarthaṃ bhavatāṃ hyeṣā nirmitā śūlapāṇinā |
drupadasya kule jātā bhavadbhiścopajīvitā

एते पञ्च महाभागा गन्धर्वाः पावकप्रभाः ।
द्रौपद्यास्तनया राजन्युष्माकममितौजसः

ete pañca mahābhāgā gandharvāḥ pāvakaprabhāḥ |
draupadyāstanayā rājanyuṣmākamamitaujasaḥ

पश्य गन्धर्वराजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् ।
एनं च त्वं विजानीहि भ्रातरं पूर्वजं पितुः

paśya gandharvarājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam |
enaṃ ca tvaṃ vijānīhi bhrātaraṃ pūrvajaṃ pituḥ

अयं ते पूर्वजो भ्राता कौन्तेयः पावकद्युतिः ।
सूर्यपुत्रो रथिश्रेष्ठो राधेय इति विश्रुतः ।
आदित्यसहितो भाति पश्यैनं पुरुषर्षभम्

ayaṃ te pūrvajo bhrātā kaunteyaḥ pāvakadyutiḥ |
sūryaputro rathiśreṣṭho rādheya iti viśrutaḥ |
ādityasahito bhāti paśyainaṃ puruṣarṣabham

साध्यानामथ देवानां विश्वेषां मरुतामपि ।
गणेषु पश्य राजेन्द्र वृष्णन्धकमहारथान् ।
सात्यकिप्रमुखान्वीरान्भोजांश्चैव महाबलान्

sādhyānāmatha devānāṃ viśveṣāṃ marutāmapi |
gaṇeṣu paśya rājendra vṛṣṇandhakamahārathān |
sātyakipramukhānvīrānbhojāṃścaiva mahābalān

सोमेन सहितं पश्य सौभद्रमपराजितम् ।
अभिमन्युं महेष्वासं निशाकरसमद्युतिम्

somena sahitaṃ paśya saubhadramaparājitam |
abhimanyuṃ maheṣvāsaṃ niśākarasamadyutim

एष पाण्डुर्महेष्वासः कुन्त्या माद्र्या च सङ्गतः ।
विमानेन सदाऽभ्येति पिता तव ममान्तिकम्

eṣa pāṇḍurmaheṣvāsaḥ kuntyā mādryā ca saṅgataḥ |
vimānena sadā'bhyeti pitā tava mamāntikam

वसुभिः सहितं पश्य भीष्मं शान्तनवं नृपम् ।
द्रोणं बृहस्पतेः पार्श्वे गुरुमेनं निशामय

vasubhiḥ sahitaṃ paśya bhīṣmaṃ śāntanavaṃ nṛpam |
droṇaṃ bṛhaspateḥ pārśve gurumenaṃ niśāmaya

एते चान्ये महीपाला योधास्तव च पाण्डव ।
गन्धर्वसहिता यान्ति यक्षपुण्यजनैस्तथा

ete cānye mahīpālā yodhāstava ca pāṇḍava |
gandharvasahitā yānti yakṣapuṇyajanaistathā

गुह्यकानां गतिं चापि केचित्प्राप्ता नराधिपाः ।
त्यक्त्वा देहं जितः स्वर्गः पुण्यवाग्बुद्धिकर्मभिः

guhyakānāṃ gatiṃ cāpi kecitprāptā narādhipāḥ |
tyaktvā dehaṃ jitaḥ svargaḥ puṇyavāgbuddhikarmabhiḥ