ततो युधिष्ठिरो राजा देवैः सर्षिमरुद्गणैः ।
स्तूयमानो ययौ तत्र यत्र ते कुरुपुङ्गवाः
tato yudhiṣṭhiro rājā devaiḥ sarṣimarudgaṇaiḥ |
stūyamāno yayau tatra yatra te kurupuṅgavāḥ
इति श्रीमन्महाभारते स्वार्गारोहणपर्वणि चतुर्थोऽध्यायः ॥
22 verses · 4 of 6
Praised by gods and rishis, Yudhishthira goes where the Kuru heroes are. He sees Govinda in his divine form, recognisable by his former likeness, attended by his astras in embodied form, with Arjuna beside him; both greet him. He sees Karna among the twelve Adityas, Bhima beside Vayu among the Maruts, Nakula and Sahadeva in the place of the Ashvins, and Draupadi garlanded with lotuses, bright as the sun. When he moves to touch her, Indra tells him she is Shri, born not of a womb, who took human birth for the Pandavas' sake. Indra points out Draupadi's sons as Gandharvas, Dhritarashtra as the Gandharva king, Karna again as his elder brother, Abhimanyu beside Soma, Pandu with Kunti and Madri, Bhishma among the Vasus and Drona beside Brihaspati.
वैशम्पायन उवाच
ततो युधिष्ठिरो राजा देवैः सर्षिमरुद्गणैः ।
स्तूयमानो ययौ तत्र यत्र ते कुरुपुङ्गवाः
tato yudhiṣṭhiro rājā devaiḥ sarṣimarudgaṇaiḥ |
stūyamāno yayau tatra yatra te kurupuṅgavāḥ
ददर्श तत्र गोविन्दं ब्राह्मेण वपुषाऽन्वितम् ।
तेनैव दृष्टपूर्वेण सादृश्येनैव सूचितम्
dadarśa tatra govindaṃ brāhmeṇa vapuṣā'nvitam |
tenaiva dṛṣṭapūrveṇa sādṛśyenaiva sūcitam
दीप्यमानं स्ववपुषा दिव्यैरस्त्रैरुपस्थितम् ।
चक्रप्रभृतिभिर्घोरैर्दिव्यैः पुरुषविग्रहैः
dīpyamānaṃ svavapuṣā divyairastrairupasthitam |
cakraprabhṛtibhirghorairdivyaiḥ puruṣavigrahaiḥ
उपास्यमानं वीरेण फल्गुनेन सुवर्चसा ।
तथास्वरूपं कौन्तेयो ददर्श मधुसूदनम्
upāsyamānaṃ vīreṇa phalgunena suvarcasā |
tathāsvarūpaṃ kaunteyo dadarśa madhusūdanam
तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ समुद्वीक्ष्य युधिष्ठिरम् ।
यथावत्प्रतिपेदाते पूजया देवपूजितौ
tāvubhau puruṣavyāghrau samudvīkṣya yudhiṣṭhiram |
yathāvatpratipedāte pūjayā devapūjitau
अपरस्मिन्नथोद्देशे कर्णं शस्त्रभृतां वरम् ।
द्वादशादित्यसहितं ददर्श कुरुनन्दनः
aparasminnathoddeśe karṇaṃ śastrabhṛtāṃ varam |
dvādaśādityasahitaṃ dadarśa kurunandanaḥ
अथापरस्मिन्नुद्देशे मरुद्गणवृतं विभुम् ।
भीमसेनमथापश्यत्तेनैव वपुषाऽन्वितम्
athāparasminnuddeśe marudgaṇavṛtaṃ vibhum |
bhīmasenamathāpaśyattenaiva vapuṣā'nvitam
वायोर्मूर्तिमतः पार्श्वे दिव्यमूर्तिसमन्वितम् ।
श्रिया परमया युक्तं सिद्धिं परमिकां गतम्
vāyormūrtimataḥ pārśve divyamūrtisamanvitam |
śriyā paramayā yuktaṃ siddhiṃ paramikāṃ gatam
अश्विनोस्तु तथा स्थाने दीप्यमानौ स्वतेजसा ।
नकुलं सहदेवं च ददर्श कुरुनन्दनः
aśvinostu tathā sthāne dīpyamānau svatejasā |
nakulaṃ sahadevaṃ ca dadarśa kurunandanaḥ
तथा ददर्श पाञ्चालीं कमलोत्पलमालिनीम् ।
वपुषा स्वर्गमाक्रम्य तिष्ठन्तीमर्कवर्चसम्
tathā dadarśa pāñcālīṃ kamalotpalamālinīm |
vapuṣā svargamākramya tiṣṭhantīmarkavarcasam
तत्रैनां सहसा राजा स्प्रष्टुमैच्छद्युधिष्ठिरः ।
ततोऽस्य भगवानिन्द्रः कथयामास देवराट्
tatraināṃ sahasā rājā spraṣṭumaicchadyudhiṣṭhiraḥ |
tato'sya bhagavānindraḥ kathayāmāsa devarāṭ
श्रीरेषा द्रौपदीरूपा त्वदर्थे मानुषं गता ।
अयोनिजा लोककान्ता पुण्यगन्धा युधिष्ठिर
śrīreṣā draupadīrūpā tvadarthe mānuṣaṃ gatā |
ayonijā lokakāntā puṇyagandhā yudhiṣṭhira
रत्यर्थं भवतां ह्येषा निर्मिता शूलपाणिना ।
द्रुपदस्य कुले जाता भवद्भिश्चोपजीविता
ratyarthaṃ bhavatāṃ hyeṣā nirmitā śūlapāṇinā |
drupadasya kule jātā bhavadbhiścopajīvitā
एते पञ्च महाभागा गन्धर्वाः पावकप्रभाः ।
द्रौपद्यास्तनया राजन्युष्माकममितौजसः
ete pañca mahābhāgā gandharvāḥ pāvakaprabhāḥ |
draupadyāstanayā rājanyuṣmākamamitaujasaḥ
पश्य गन्धर्वराजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् ।
एनं च त्वं विजानीहि भ्रातरं पूर्वजं पितुः
paśya gandharvarājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam |
enaṃ ca tvaṃ vijānīhi bhrātaraṃ pūrvajaṃ pituḥ
अयं ते पूर्वजो भ्राता कौन्तेयः पावकद्युतिः ।
सूर्यपुत्रो रथिश्रेष्ठो राधेय इति विश्रुतः ।
आदित्यसहितो भाति पश्यैनं पुरुषर्षभम्
ayaṃ te pūrvajo bhrātā kaunteyaḥ pāvakadyutiḥ |
sūryaputro rathiśreṣṭho rādheya iti viśrutaḥ |
ādityasahito bhāti paśyainaṃ puruṣarṣabham
साध्यानामथ देवानां विश्वेषां मरुतामपि ।
गणेषु पश्य राजेन्द्र वृष्णन्धकमहारथान् ।
सात्यकिप्रमुखान्वीरान्भोजांश्चैव महाबलान्
sādhyānāmatha devānāṃ viśveṣāṃ marutāmapi |
gaṇeṣu paśya rājendra vṛṣṇandhakamahārathān |
sātyakipramukhānvīrānbhojāṃścaiva mahābalān
सोमेन सहितं पश्य सौभद्रमपराजितम् ।
अभिमन्युं महेष्वासं निशाकरसमद्युतिम्
somena sahitaṃ paśya saubhadramaparājitam |
abhimanyuṃ maheṣvāsaṃ niśākarasamadyutim
एष पाण्डुर्महेष्वासः कुन्त्या माद्र्या च सङ्गतः ।
विमानेन सदाऽभ्येति पिता तव ममान्तिकम्
eṣa pāṇḍurmaheṣvāsaḥ kuntyā mādryā ca saṅgataḥ |
vimānena sadā'bhyeti pitā tava mamāntikam
वसुभिः सहितं पश्य भीष्मं शान्तनवं नृपम् ।
द्रोणं बृहस्पतेः पार्श्वे गुरुमेनं निशामय
vasubhiḥ sahitaṃ paśya bhīṣmaṃ śāntanavaṃ nṛpam |
droṇaṃ bṛhaspateḥ pārśve gurumenaṃ niśāmaya
एते चान्ये महीपाला योधास्तव च पाण्डव ।
गन्धर्वसहिता यान्ति यक्षपुण्यजनैस्तथा
ete cānye mahīpālā yodhāstava ca pāṇḍava |
gandharvasahitā yānti yakṣapuṇyajanaistathā
गुह्यकानां गतिं चापि केचित्प्राप्ता नराधिपाः ।
त्यक्त्वा देहं जितः स्वर्गः पुण्यवाग्बुद्धिकर्मभिः
guhyakānāṃ gatiṃ cāpi kecitprāptā narādhipāḥ |
tyaktvā dehaṃ jitaḥ svargaḥ puṇyavāgbuddhikarmabhiḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)