अध्याय 84: बृहस्पति का इन्द्र को एक पद: मधुर वाणी

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादं शक्रस्य च युधिष्ठिर

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam |
bṛhaspateśca saṃvādaṃ śakrasya ca yudhiṣṭhira

किंस्विदेकपढं ब्रह्मन्पुरुषः सम्यगाचरन् ।
प्रमाणं सर्वभूतानां यशश्चैवाप्नुयान्महत्

kiṃsvidekapaḍhaṃ brahmanpuruṣaḥ samyagācaran |
pramāṇaṃ sarvabhūtānāṃ yaśaścaivāpnuyānmahat

सान्त्वमेकपदं शक्र पुरुषः सम्यगाचरन् ।
प्रमाणं सर्वभूतानां यशश्चैवाप्नुयान्महत्

sāntvamekapadaṃ śakra puruṣaḥ samyagācaran |
pramāṇaṃ sarvabhūtānāṃ yaśaścaivāpnuyānmahat

एतदेकपदं शक्र सर्वलोकसुखावहम् ।
आचरन्सर्वभूतेषु प्रियो भवति सर्वदा

etadekapadaṃ śakra sarvalokasukhāvaham |
ācaransarvabhūteṣu priyo bhavati sarvadā

यो हि नाभाषते किंचित्सर्वदा भुकुटीमुखः ।
द्वेष्यो भवति भूतानां स सान्त्वमिह नाचरन्

yo hi nābhāṣate kiṃcitsarvadā bhukuṭīmukhaḥ |
dveṣyo bhavati bhūtānāṃ sa sāntvamiha nācaran

यस्तु सर्वमभिप्रेक्ष्य पूर्वमेवाभिभाषते ।
स्मितपूर्वाभिभाषी च तस्य लोकः प्रसीदति

yastu sarvamabhiprekṣya pūrvamevābhibhāṣate |
smitapūrvābhibhāṣī ca tasya lokaḥ prasīdati

दानमेव हि सर्वत्र सान्त्वेनानभिजल्पितम् ।
न प्रीणयति भूतानि निर्व्यञ्जनमिवाशनम्

dānameva hi sarvatra sāntvenānabhijalpitam |
na prīṇayati bhūtāni nirvyañjanamivāśanam

आददन्नपि भूतानां मधुरामीरयन्गिरम् ।
सर्वलोकमिमं शक्र सान्त्वेव कुरुते वशे

ādadannapi bhūtānāṃ madhurāmīrayangiram |
sarvalokamimaṃ śakra sāntveva kurute vaśe

तस्मात्सान्त्वं प्रयोक्तव्यं दण्डमाधित्सताऽपि हि ।
प्रीतिं च जनयत्येवं न चास्योद्विजते जनः

tasmātsāntvaṃ prayoktavyaṃ daṇḍamādhitsatā'pi hi |
prītiṃ ca janayatyevaṃ na cāsyodvijate janaḥ

सुकृतस्य हि सान्त्वस्य श्लक्ष्णस्य मधुरस्य च ।
सम्यगासेव्यमानस्य तुल्यं जातु न विद्यते

sukṛtasya hi sāntvasya ślakṣṇasya madhurasya ca |
samyagāsevyamānasya tulyaṃ jātu na vidyate

इत्युक्तः कृतवान्सर्वं यथा शक्रः पुरोधसा ।
तथा त्वमपि कौन्तेय सम्यगेतत्समाचर

ityuktaḥ kṛtavānsarvaṃ yathā śakraḥ purodhasā |
tathā tvamapi kaunteya samyagetatsamācara