शान्ति पर्व

अध्याय 147: कपोती का पति के पीछे स्वर्गगमन

इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि आपद्धर्मपर्वणि सप्तचत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः ॥

12 श्लोक · 147 में से 372

इस अध्याय में क्या होता है

कपोती का पति के पीछे स्वर्गगमन

बहेलिये के जाने पर कपोती पति के लिए रोने लगी। उसे उनका एक भी अप्रिय कर्म याद नहीं था; उन्होंने सदा मीठे वचनों से उसका लाड़ किया, और दोनों ने पर्वत की कन्दराओं, झरनों और आकाश में साथ विहार किया। पिता, भाई और पुत्र सीमित देते हैं, पर पति असीम देता है; वही स्त्री का सच्चा आश्रय है, और उसके बिना वह जीना नहीं चाहती थी। बहुत विलाप करके उस पतिव्रता ने जलती अग्नि में प्रवेश किया। तुरन्त उसने पति को दिव्य विमान में बैठे देखा, माला और आभूषणों से सजे और पुण्यात्माओं द्वारा पूजित। कपोत स्वर्ग गया और अपने कर्म से सम्मानित होकर पत्नी के साथ आनन्द से रहा।

भीष्म उवाच

147.1

ततो गतो शाकुनिके कपोती प्राह दुःखिता ।
संस्मृत्य सा च भर्तारं रुदती शोककर्शिता

tato gato śākunike kapotī prāha duḥkhitā |
saṃsmṛtya sā ca bhartāraṃ rudatī śokakarśitā

147.2

नाहं ते विप्रियं कान्त कदाचिदपि संस्मरे ।
सर्वाऽपि विधवा नारी बहुपुत्राऽपि शोचते

nāhaṃ te vipriyaṃ kānta kadācidapi saṃsmare |
sarvā'pi vidhavā nārī bahuputrā'pi śocate

147.3

शोच्या भवति बन्धूनां पतिहीना तपस्विनी ।
लालिताऽहं त्वया नित्यं बहुमानाच्च पूजिता

śocyā bhavati bandhūnāṃ patihīnā tapasvinī |
lālitā'haṃ tvayā nityaṃ bahumānācca pūjitā

147.4

वचनैर्मधुरैः स्निग्धैरसंक्लिष्टमनोहरैः ।
कन्दरेषु च शैलानां नदीनां निर्झरेषु च

vacanairmadhuraiḥ snigdhairasaṃkliṣṭamanoharaiḥ |
kandareṣu ca śailānāṃ nadīnāṃ nirjhareṣu ca

147.5

द्रुमाग्रेषु च रम्येषु रमिताऽहं त्वया सह ।
आकाशगमने चैव विहृताऽहं त्वया सुखम् ।
रमामि स्म पुरा कान्त तन्मे नास्त्यद्य मे प्रिय

drumāgreṣu ca ramyeṣu ramitā'haṃ tvayā saha |
ākāśagamane caiva vihṛtā'haṃ tvayā sukham |
ramāmi sma purā kānta tanme nāstyadya me priya

147.6

मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता मितं सुतः ।
अमितस्य हि दातारं भर्तारं का न पूजयेत्

mitaṃ dadāti hi pitā mitaṃ bhrātā mitaṃ sutaḥ |
amitasya hi dātāraṃ bhartāraṃ kā na pūjayet

147.7

नास्ति भर्तृसमो नाथो नास्ति भर्तृसमं सुखम् ।
विसृज्य धनसर्वस्वं भर्ता वै शरणं स्त्रियाः

nāsti bhartṛsamo nātho nāsti bhartṛsamaṃ sukham |
visṛjya dhanasarvasvaṃ bhartā vai śaraṇaṃ striyāḥ

147.8

न कार्यमिह मे नाथ जीवितेन त्वया विना ।
पतिहीना तु का नारी सती जीवितुमुत्सहेत्

na kāryamiha me nātha jīvitena tvayā vinā |
patihīnā tu kā nārī satī jīvitumutsahet

147.9

एवं विलप्य बहुधा करुणं सा सुदुःखिता ।
पतिव्रता संप्रदीप्तं प्रविवेश हुताशनम्

evaṃ vilapya bahudhā karuṇaṃ sā suduḥkhitā |
pativratā saṃpradīptaṃ praviveśa hutāśanam

147.10

ततश्चित्राङ्गदधरं भर्तारं साऽन्वपद्यत ।
विमानस्थं सुकृतिभिः पूज्यमानं महात्मभिः

tataścitrāṅgadadharaṃ bhartāraṃ sā'nvapadyata |
vimānasthaṃ sukṛtibhiḥ pūjyamānaṃ mahātmabhiḥ

147.11

चित्रमाल्याम्बरधरं सर्वाभरणभूषितम् ॥
विमानशतकोटीभिरावृतं पुण्यकर्मभिः

citramālyāmbaradharaṃ sarvābharaṇabhūṣitam ||
vimānaśatakoṭībhirāvṛtaṃ puṇyakarmabhiḥ

147.12

ततः स्वर्गं गतः पक्षी विमानवरमास्थितः ।
कर्मणा पूजितस्तत्र रेमे स सह भार्यया

tataḥ svargaṃ gataḥ pakṣī vimānavaramāsthitaḥ |
karmaṇā pūjitastatra reme sa saha bhāryayā

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)