अध्याय 136: राजा किसका धन ले सकता है

अत्र गाथा ब्रह्मगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
येन मार्गेण राजानः कोशं संजनयन्त्युत

atra gāthā brahmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ |
yena mārgeṇa rājānaḥ kośaṃ saṃjanayantyuta

न धनं यज्ञशीलानां हार्यं देवस्वमेव च ।
दस्यूनां निष्क्रियाणां च क्षत्रियो हर्तुमर्हति

na dhanaṃ yajñaśīlānāṃ hāryaṃ devasvameva ca |
dasyūnāṃ niṣkriyāṇāṃ ca kṣatriyo hartumarhati

इमाः प्रजाः क्षत्रियाणां रक्ष्या हन्याश्च भारत ।
थनं हि क्षत्रियस्येह द्वितीयस्य न विद्यते

imāḥ prajāḥ kṣatriyāṇāṃ rakṣyā hanyāśca bhārata |
thanaṃ hi kṣatriyasyeha dvitīyasya na vidyate

तदस्य स्याद्बलार्थं वा धनं यज्ञार्थमेव वा ।
अभोज्याश्चौषधीश्छित्त्वा भोज्या एव पचन्त्युत

tadasya syādbalārthaṃ vā dhanaṃ yajñārthameva vā |
abhojyāścauṣadhīśchittvā bhojyā eva pacantyuta

यो वै न देवान्न पितृन्न मर्त्यान्हविषाऽर्चति ।
अनर्थकं धनं तत्र प्राहुर्धमेविदो जनाः

yo vai na devānna pitṛnna martyānhaviṣā'rcati |
anarthakaṃ dhanaṃ tatra prāhurdhamevido janāḥ

हरेत्तद्द्रविणं राजन्धार्मिकः पृथिवीतिः ।
न हि न प्रीणयेल्लोकान्न लोके गर्हते नृपम्

harettaddraviṇaṃ rājandhārmikaḥ pṛthivītiḥ |
na hi na prīṇayellokānna loke garhate nṛpam

असाधुभ्योऽर्थमादाय साधुभ्यो यः प्रयच्छति ।
आत्मानं संक्रमं कृत्वा मन्ये धर्मविदेव सः

asādhubhyo'rthamādāya sādhubhyo yaḥ prayacchati |
ātmānaṃ saṃkramaṃ kṛtvā manye dharmavideva saḥ

[तथातथा जयेल्लोकाञ्शक्त्या चैव यथायथा ।]
औद्भिदा जन्तवो यद्वच्छ्रुत्वा वाजो यथातथा

[tathātathā jayellokāñśaktyā caiva yathāyathā |]
audbhidā jantavo yadvacchrutvā vājo yathātathā

अनिमित्तात्संभवन्ति तथा यज्ञः प्रजायते ।
यथैव दंशमशकं यथा कीटपिपीलिकम्

animittātsaṃbhavanti tathā yajñaḥ prajāyate |
yathaiva daṃśamaśakaṃ yathā kīṭapipīlikam

सैव वृत्तिर्हि यज्ञेषु यथा धर्मो विधीयते

saiva vṛttirhi yajñeṣu yathā dharmo vidhīyate

यथा ह्यकस्माद्भवति भूमौ पांसुस्तृणोलपम् ।
तथैवेह भवेद्धर्मः सूक्ष्मः सूक्ष्मतरः स्मृतः

yathā hyakasmādbhavati bhūmau pāṃsustṛṇolapam |
tathaiveha bhaveddharmaḥ sūkṣmaḥ sūkṣmataraḥ smṛtaḥ