अध्याय 6: युधिष्ठिर दिव्य सभाओं के विषय में पूछते हैं

सम्पूज्याथाभ्यनुज्ञातो महर्षेर्वचनात्परम् ।
प्रत्युवाचानुपूर्व्येण धर्मराजो युधिष्ठिरः

sampūjyāthābhyanujñāto maharṣervacanātparam |
pratyuvācānupūrvyeṇa dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ

भगवत्याय्यमाहैतं यथावद्धर्मनिश्चयम् ।
यथाशक्ति यथान्यायं क्रियतेऽयं विधिर्मया

bhagavatyāyyamāhaitaṃ yathāvaddharmaniścayam |
yathāśakti yathānyāyaṃ kriyate'yaṃ vidhirmayā

राजभिर्यद्यथा कार्यं, पुरा वै तन्न संशयः ।
यथान्यायोपनीतार्थं कृतं हेतुमदर्थवत्

rājabhiryadyathā kāryaṃ, purā vai tanna saṃśayaḥ |
yathānyāyopanītārthaṃ kṛtaṃ hetumadarthavat

वयं तु सत्पथं तेषां यातुमिच्छामहे प्रभो ।
न तु शक्यं तथा गन्तुं यथा तैर्नियतात्मभिः

vayaṃ tu satpathaṃ teṣāṃ yātumicchāmahe prabho |
na tu śakyaṃ tathā gantuṃ yathā tairniyatātmabhiḥ

एकमुक्त्वा स धर्मात्मा वाक्यं तदभिपूज्य च ।
तं तु विश्रान्तमासीनं देवर्षिममितद्युतिम् ॥
मुहूर्तात्प्राप्तकालं च दृष्ट्वा लोकचरं मुनिम्

ekamuktvā sa dharmātmā vākyaṃ tadabhipūjya ca |
taṃ tu viśrāntamāsīnaṃ devarṣimamitadyutim ||
muhūrtātprāptakālaṃ ca dṛṣṭvā lokacaraṃ munim

नादरदं सुस्थमासीनमुपासीनो युधिष्ठिरः ।
अपृच्छत्पाण्डवस्तत्र राजमध्ये माहद्युतिः

nādaradaṃ susthamāsīnamupāsīno yudhiṣṭhiraḥ |
apṛcchatpāṇḍavastatra rājamadhye māhadyutiḥ

भवात्सञ्चरते लोकान्सदा नानाविधान्बहून् ।
ब्रह्मणा निर्मितान्पूर्वं प्रेक्षमाणो मनोजवः ।

bhavātsañcarate lokānsadā nānāvidhānbahūn |
brahmaṇā nirmitānpūrvaṃ prekṣamāṇo manojavaḥ |

ईदृशी भविता काचिद्दृष्टपूर्वा सभा क्वचित् ।
इतो वा श्रेयसी ब्रह्मंस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥
वैशम्पायन उवाच ।

īdṛśī bhavitā kāciddṛṣṭapūrvā sabhā kvacit |
ito vā śreyasī brahmaṃstanmamācakṣva pṛcchataḥ ||
vaiśampāyana uvāca |

तच्छ्रुत्वा नारदस्तस्य धर्मराजस्य भाषितम् ।
पाण्डवं प्रत्युवाचेदं स्मयन्मधुरया गिरा

tacchrutvā nāradastasya dharmarājasya bhāṣitam |
pāṇḍavaṃ pratyuvācedaṃ smayanmadhurayā girā

मानुषेषु न मे तात दृष्टपूर्वा न च श्रुता ।
सभा मणिमयी राजन्यथेयं तव भारत

mānuṣeṣu na me tāta dṛṣṭapūrvā na ca śrutā |
sabhā maṇimayī rājanyatheyaṃ tava bhārata

सभां तु पितृराजस्य वरुणस्य च धीमतः ।
कथयिष्ये तथेन्द्रस्य कैलासनिलयस्य च

sabhāṃ tu pitṛrājasya varuṇasya ca dhīmataḥ |
kathayiṣye tathendrasya kailāsanilayasya ca

ब्रह्मणश्च सभां दिव्यां कथयिष्ये गतक्लमाम् ।
दिव्यादिव्यैरभिप्रायैरुपेतां विश्वरूपिणीम्

brahmaṇaśca sabhāṃ divyāṃ kathayiṣye gataklamām |
divyādivyairabhiprāyairupetāṃ viśvarūpiṇīm

देवैः पितृगणैः साध्यैर्यज्वभिर्नियतात्मभिः ।
जुष्टां मुनिगणैः शान्तैर्वेदयज्ञैः सदक्षिणैः ॥
यदि ते श्रवणे बुद्धिर्वर्तते भरतर्षभ

devaiḥ pitṛgaṇaiḥ sādhyairyajvabhirniyatātmabhiḥ |
juṣṭāṃ munigaṇaiḥ śāntairvedayajñaiḥ sadakṣiṇaiḥ ||
yadi te śravaṇe buddhirvartate bharatarṣabha

नारदेनैवमुक्तस्तु धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
प्राञ्जलिर्भ्रातृभिः सार्धं तैश्च सर्वैर्द्विजोत्तमैः

nāradenaivamuktastu dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
prāñjalirbhrātṛbhiḥ sārdhaṃ taiśca sarvairdvijottamaiḥ

नारदं प्रत्यवाचेदं धर्मराजो महामनाः ।
सभाः कथय ताः सर्वाः श्रोतुमिच्छामहे वयम्

nāradaṃ pratyavācedaṃ dharmarājo mahāmanāḥ |
sabhāḥ kathaya tāḥ sarvāḥ śrotumicchāmahe vayam

किन्द्रव्यास्ताः सभा ब्रह्मन्किंविस्ताराः किमायताः ।
पितामहं च के तस्यां सभायां पर्युपासते

kindravyāstāḥ sabhā brahmankiṃvistārāḥ kimāyatāḥ |
pitāmahaṃ ca ke tasyāṃ sabhāyāṃ paryupāsate

वासवं देवराजं च यमं वैवस्वतं च के ।
वरुणं च कुबेरं च सभायां पर्युपासते

vāsavaṃ devarājaṃ ca yamaṃ vaivasvataṃ ca ke |
varuṇaṃ ca kuberaṃ ca sabhāyāṃ paryupāsate

एतत्सर्वं यथान्यायं ब्रह्मर्षे वदतस्तव ।
श्रोतुमिच्छाम सहिताः परं कौतूहलं हि नः

etatsarvaṃ yathānyāyaṃ brahmarṣe vadatastava |
śrotumicchāma sahitāḥ paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ

एवमुक्तः पाण्डवेन नारदः प्रत्यभाषत ।
क्रमेण राजन्दिव्यास्ताः श्रूयन्तामिह नः सभाः

evamuktaḥ pāṇḍavena nāradaḥ pratyabhāṣata |
krameṇa rājandivyāstāḥ śrūyantāmiha naḥ sabhāḥ