अध्याय 98: तब तुम्हारा धर्म कहाँ था? कर्ण का पतन

अथाब्रवीद्वासुदेवो महात्मा
राधेय दिष्ट्या स्मरसीह धर्मम् ।
धर्मे हि बद्धा सततं हि पार्था--
स्तेभ्यस्ततो वृद्धिसौ ददाति

athābravīdvāsudevo mahātmā
rādheya diṣṭyā smarasīha dharmam |
dharme hi baddhā satataṃ hi pārthā--
stebhyastato vṛddhisau dadāti

धर्मादपेताः परिपन्थिनस्ते
तस्माद्गता वै कुरवो विनाशम् ।
प्रायेण नीचा व्यसनेषु मग्ना
निन्दन्ति दैवं न तु दुष्कृतं स्वम्

dharmādapetāḥ paripanthinaste
tasmādgatā vai kuravo vināśam |
prāyeṇa nīcā vyasaneṣu magnā
nindanti daivaṃ na tu duṣkṛtaṃ svam

कृष्णां सभां कर्ण यदेकवस्त्रा--
मानीतवांस्त्वं च सुयोधनश्च ।
दुःशासनः शकुनिः सौबलश्च ।
धर्मस्तदा ते रुचितो न कस्मात्

kṛṣṇāṃ sabhāṃ karṇa yadekavastrā--
mānītavāṃstvaṃ ca suyodhanaśca |
duḥśāsanaḥ śakuniḥ saubalaśca |
dharmastadā te rucito na kasmāt

यदा सभायां राजानमनक्षज्ञं युधिष्ठिरम् ।
आनीय जितवन्तो वै क्व ते धर्मस्तदा गतः

yadā sabhāyāṃ rājānamanakṣajñaṃ yudhiṣṭhiram |
ānīya jitavanto vai kva te dharmastadā gataḥ

वनवासे व्यतीते च कर्ण वर्षे त्रयोदशे ।
न प्रयच्छसि यद्राज्यं क्व ते धर्मस्तदा गतः

vanavāse vyatīte ca karṇa varṣe trayodaśe |
na prayacchasi yadrājyaṃ kva te dharmastadā gataḥ

यद्भीमसेनं सर्पैश्च विषयुक्तैश्च भोजनैः ।
आचरत्त्वन्मते राजा क्व ते धर्मस्तदा गतः

yadbhīmasenaṃ sarpaiśca viṣayuktaiśca bhojanaiḥ |
ācarattvanmate rājā kva te dharmastadā gataḥ

यद्वारणावते पार्थान्सुप्ताञ्जतुगृहे तदा ।
हन्तुकामास्तदा यूयं क्व ते धर्मस्तदा गतः

yadvāraṇāvate pārthānsuptāñjatugṛhe tadā |
hantukāmāstadā yūyaṃ kva te dharmastadā gataḥ

यदा रजस्वलां कृष्णां दुःशासनवशे स्थिताम् ।
सभायां प्राहसः कर्ण क्व ते धर्मस्तदा गतः

yadā rajasvalāṃ kṛṣṇāṃ duḥśāsanavaśe sthitām |
sabhāyāṃ prāhasaḥ karṇa kva te dharmastadā gataḥ

यदनार्यैः पुरा कृष्णां क्लिश्यमानामनागसम् ।
उपप्रेक्षसि राधेय क्व ते धर्मस्तदा गतः

yadanāryaiḥ purā kṛṣṇāṃ kliśyamānāmanāgasam |
upaprekṣasi rādheya kva te dharmastadā gataḥ

विनष्टाः पाण्डवाः कृष्णे शाश्वतं नरकं गताः ।
पतिमन्यं वृणीष्वेति वदंस्त्वं गजगामिनीम् ।
उपप्रेक्षसि राधेय क्व ते धर्मस्तदा गतः

vinaṣṭāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇe śāśvataṃ narakaṃ gatāḥ |
patimanyaṃ vṛṇīṣveti vadaṃstvaṃ gajagāminīm |
upaprekṣasi rādheya kva te dharmastadā gataḥ

राज्यलुब्धः पुनः कर्ण समाह्वयसि पाण्डवान् ।
यदा शकुनिमाश्रित्य क्व ते धर्मस्तदा गतः

rājyalubdhaḥ punaḥ karṇa samāhvayasi pāṇḍavān |
yadā śakunimāśritya kva te dharmastadā gataḥ

यदाऽभिमन्युं बहवो युद्धे जघ्नुर्महारथाः ।
परिवार्य रणे बालं क्व ते धर्मस्तदा गतः

yadā'bhimanyuṃ bahavo yuddhe jaghnurmahārathāḥ |
parivārya raṇe bālaṃ kva te dharmastadā gataḥ

[यद्येष धर्मस्तत्र न विद्यते हि
किं सर्वथा तालुविशोषणेन ।
अद्येह धर्म्याणि विधत्स्व सूत
तथापि जीवन्न विमोक्ष्यसे हि

[yadyeṣa dharmastatra na vidyate hi
kiṃ sarvathā tāluviśoṣaṇena |
adyeha dharmyāṇi vidhatsva sūta
tathāpi jīvanna vimokṣyase hi

नलो ह्यक्षैर्निर्जितः पुष्करेण
पुनर्यशो राज्यमवाप वीर्यात् ।
प्राप्तास्तथा पाण्डवा बाहुवीर्या--
त्सर्वैः समेताः परिवृत्तलोभाः

nalo hyakṣairnirjitaḥ puṣkareṇa
punaryaśo rājyamavāpa vīryāt |
prāptāstathā pāṇḍavā bāhuvīryā--
tsarvaiḥ sametāḥ parivṛttalobhāḥ

निहत्य शत्रून्समरे प्रवृद्धा--
न्ससोमका राज्यमवाप्नुयुस्ते ।
तथा गता धार्तराष्ट्रा विनाशं
धर्माभिगुप्तैः सततं नृसिंहैः]

nihatya śatrūnsamare pravṛddhā--
nsasomakā rājyamavāpnuyuste |
tathā gatā dhārtarāṣṭrā vināśaṃ
dharmābhiguptaiḥ satataṃ nṛsiṃhaiḥ]

एवमुक्तस्तदा कर्णो वासुदेवेन भारत ।
लज्जयावनतो भूत्वा नोत्तरं किञ्चिदुक्तवान्

evamuktastadā karṇo vāsudevena bhārata |
lajjayāvanato bhūtvā nottaraṃ kiñciduktavān

क्रोधात्प्रस्फुरमाणौष्ठो धनुरुद्यम्य भारत ।
योधयामास वै पार्थं महावेगपराक्रमः

krodhātprasphuramāṇauṣṭho dhanurudyamya bhārata |
yodhayāmāsa vai pārthaṃ mahāvegaparākramaḥ

ततोऽब्रवीद्वासुदेवः फल्गुनं पुरुषर्षभम् ।
दिव्यास्त्रेणैव निर्भिद्य पातयस्व महाबल

tato'bravīdvāsudevaḥ phalgunaṃ puruṣarṣabham |
divyāstreṇaiva nirbhidya pātayasva mahābala

एवमुक्तस्तु देवेन क्रोधमागात्तदाऽर्जुनः ।
मन्युमभ्याविशद्धोरं स्मृत्वा तत्तु धनञ्जयः

evamuktastu devena krodhamāgāttadā'rjunaḥ |
manyumabhyāviśaddhoraṃ smṛtvā tattu dhanañjayaḥ

तस्य क्रुद्धस्य सर्वेभ्यः स्रोतोभ्यस्तेजसोऽर्चिषः ।
प्रादुरासंस्तदा राजंस्तदद्भुतमिवाभवत्

tasya kruddhasya sarvebhyaḥ srotobhyastejaso'rciṣaḥ |
prādurāsaṃstadā rājaṃstadadbhutamivābhavat

तत्समीक्ष्य ततः कर्णो ब्रह्मास्त्रेण धनञ्जयम् ।
अभ्यवर्षत्पुनर्यत्नमकरोद्रथसर्जने

tatsamīkṣya tataḥ karṇo brahmāstreṇa dhanañjayam |
abhyavarṣatpunaryatnamakarodrathasarjane

ब्रह्मास्त्रेणव तं पार्थो कवर्ष शरवृष्टिभिः ।
तदस्त्रमस्त्रेणावार्य प्रजहार च पाण्डवः

brahmāstreṇava taṃ pārtho kavarṣa śaravṛṣṭibhiḥ |
tadastramastreṇāvārya prajahāra ca pāṇḍavaḥ

ततोऽन्यदस्त्रं कौन्तेयो दयितं जातवेदसः ।
मुमोच कर्णमुद्दिश्य तत्प्रजज्वाल तेजसा

tato'nyadastraṃ kaunteyo dayitaṃ jātavedasaḥ |
mumoca karṇamuddiśya tatprajajvāla tejasā

वारुणेन ततः कर्णः शमयामास पावक्रम् ।
जीमूतैश्च दिशः सर्वाश्चक्रे तिमिरदुर्दिनाः

vāruṇena tataḥ karṇaḥ śamayāmāsa pāvakram |
jīmūtaiśca diśaḥ sarvāścakre timiradurdināḥ

पाण्डवेयस्त्वसम्भ्रान्तो वायव्यास्त्रेण वीर्यवान् ।
अपोवाह तदाऽभ्राणि राधेयस्य प्रपश्यतः

pāṇḍaveyastvasambhrānto vāyavyāstreṇa vīryavān |
apovāha tadā'bhrāṇi rādheyasya prapaśyataḥ

[ततः शरं महाघोरं ज्वलन्तिमिव पावकम् ।
आददे पाण्डुपुत्रस्य सूतपुत्रो जिघांसया

[tataḥ śaraṃ mahāghoraṃ jvalantimiva pāvakam |
ādade pāṇḍuputrasya sūtaputro jighāṃsayā

योज्यमाने ततस्तस्मिन्बाणे धनुषि पूजिते ।
चचाल पृथिवी राजन्सशैलवनकानना

yojyamāne tatastasminbāṇe dhanuṣi pūjite |
cacāla pṛthivī rājansaśailavanakānanā

ववौ सशर्करो वायुर्दिशश्च रजसा वृताः ।
हाहाकारश्च संवज्ञे सुराणां दिवि भारत

vavau saśarkaro vāyurdiśaśca rajasā vṛtāḥ |
hāhākāraśca saṃvajñe surāṇāṃ divi bhārata

तमिगुं सन्धितं दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मारिष ।
विषादं परमं जग्मुः पाण्डवा दीनचेतसः

tamiguṃ sandhitaṃ dṛṣṭvā sūtaputreṇa māriṣa |
viṣādaṃ paramaṃ jagmuḥ pāṇḍavā dīnacetasaḥ

स सायकः कर्णभुजप्रमुक्तः
शक्राशनिग्रख्यरुचिः शिताग्रः ।
मुलान्तरं प्राप्य धनञ्जयस्य
विवेश वल्मीकमिवोरमोत्तमः

sa sāyakaḥ karṇabhujapramuktaḥ
śakrāśanigrakhyaruciḥ śitāgraḥ |
mulāntaraṃ prāpya dhanañjayasya
viveśa valmīkamivoramottamaḥ

स राढविद्धः समरे महात्मा
विधूर्णमानः श्लथहस्तगाण्डिवः ।
चचाल वीभत्सुरमित्रमर्दनः
क्षितेः प्रकम्पे च यथाऽचलोत्तमः

sa rāḍhaviddhaḥ samare mahātmā
vidhūrṇamānaḥ ślathahastagāṇḍivaḥ |
cacāla vībhatsuramitramardanaḥ
kṣiteḥ prakampe ca yathā'calottamaḥ

तदन्तरं प्राप्य वृषो महारथो
रथाङ्गसुर्वीगतमुज्जिहीर्षुः ।
रथादवप्लुत्य निगृह्य दोर्भ्यां
शशाक दैवान्न महाबलोऽपि

tadantaraṃ prāpya vṛṣo mahāratho
rathāṅgasurvīgatamujjihīrṣuḥ |
rathādavaplutya nigṛhya dorbhyāṃ
śaśāka daivānna mahābalo'pi

ततः किरीटि प्रतिलभ्य संज्ञां
जग्राह बाणं यमदण्डकल्पम् ।
ततोऽर्जुनः प्राञ्जलिकं महात्मा
ततोऽब्रवीद्वासुदेवोऽपि पार्थम्

tataḥ kirīṭi pratilabhya saṃjñāṃ
jagrāha bāṇaṃ yamadaṇḍakalpam |
tato'rjunaḥ prāñjalikaṃ mahātmā
tato'bravīdvāsudevo'pi pārtham

महारथे रथचक्रे विमग्ने

mahārathe rathacakre vimagne

तं हस्तिकक्षाप्रवरं सुकेतुं
सुवर्णमुक्तामणिवज्रजुष्टम् ।
कलाप्रकृष्टोत्तमशिल्पियत्नैः
कृतं सुरूपं तपनीयचित्रम्

taṃ hastikakṣāpravaraṃ suketuṃ
suvarṇamuktāmaṇivajrajuṣṭam |
kalāprakṛṣṭottamaśilpiyatnaiḥ
kṛtaṃ surūpaṃ tapanīyacitram

जयास्पदं तव सैन्यस्य नित्य---
ममित्रवित्रासनमीड्यरूपम् ।
विख्यातमादित्यसुतस्य लोके
त्विषा समं पावकभानुचन्द्रैः

jayāspadaṃ tava sainyasya nitya---
mamitravitrāsanamīḍyarūpam |
vikhyātamādityasutasya loke
tviṣā samaṃ pāvakabhānucandraiḥ

ततः क्षुरप्रेण सुसंशितेन
सुवर्णपुङ्खेन हुताग्निवर्चसा ।
श्रिया ज्वलन्तं ध्वजमुन्ममाथ
महारथस्याधिरथेः किरीटी

tataḥ kṣurapreṇa susaṃśitena
suvarṇapuṅkhena hutāgnivarcasā |
śriyā jvalantaṃ dhvajamunmamātha
mahārathasyādhiratheḥ kirīṭī

यशश्च दर्पश्च तथा प्रियाणि
सर्वाणि कार्याणि च तेन केतुना ।
साकं कुरूणां हृदयानि चापतन्
बभूव हाहेति च निःस्वनो महान्

yaśaśca darpaśca tathā priyāṇi
sarvāṇi kāryāṇi ca tena ketunā |
sākaṃ kurūṇāṃ hṛdayāni cāpatan
babhūva hāheti ca niḥsvano mahān

द्वष्ट्वा ध्वजं पातितमाशुकारिणा
कुरुप्रवीरेण निकृत्तमाहवे ।
नाशंसिरे सूतपुत्रस्य सर्वे
जयं तदा भारत ये त्वदीयाः

dvaṣṭvā dhvajaṃ pātitamāśukāriṇā
kurupravīreṇa nikṛttamāhave |
nāśaṃsire sūtaputrasya sarve
jayaṃ tadā bhārata ye tvadīyāḥ

अथ त्वरन्कर्णवधाय पार्थो
महेद्रवज्रानलदण्डसन्निभम् ।
आदत्त चाथाञ्जलिकं निषङ्गा--
त्सहस्ररश्मेरिव रश्मिमुत्तमम्

atha tvarankarṇavadhāya pārtho
mahedravajrānaladaṇḍasannibham |
ādatta cāthāñjalikaṃ niṣaṅgā--
tsahasraraśmeriva raśmimuttamam

मर्मच्छिदं शोणितमांसदिग्धं
वैश्वानरार्कप्रतिमं महार्हम् ।
नराश्वनागासुहरं त्र्यरत्निं
षड्वाजमञ्जोगतिमुग्रवेगम्

marmacchidaṃ śoṇitamāṃsadigdhaṃ
vaiśvānarārkapratimaṃ mahārham |
narāśvanāgāsuharaṃ tryaratniṃ
ṣaḍvājamañjogatimugravegam

सहस्रनेत्राशनितुल्यवीर्यं
कालानलं व्यात्तमिवातिघोरम् ।
पिनाकनारायणचक्रसन्निभं
भयङ्करं प्राणभृतां विनाशनम्

sahasranetrāśanitulyavīryaṃ
kālānalaṃ vyāttamivātighoram |
pinākanārāyaṇacakrasannibhaṃ
bhayaṅkaraṃ prāṇabhṛtāṃ vināśanam

जग्राह पार्थः स शरं प्रहृष्टो
यो देवसङ्घैरपि दुर्निवार्यः ।
सम्पूजितो यः सततं महात्मा
देवासुरान्यो विजयेन्महेषुः

jagrāha pārthaḥ sa śaraṃ prahṛṣṭo
yo devasaṅghairapi durnivāryaḥ |
sampūjito yaḥ satataṃ mahātmā
devāsurānyo vijayenmaheṣuḥ

तं वै प्रमृष्टं प्रसमीक्ष्य युद्धे
चचाल सर्वं सचराचरं जगत् ।
कृत्स्नं जगत्स्वस्त्यृषयोऽभिचक्रु--
स्तमुद्यतं प्रेक्ष्य महाहवेषुम्

taṃ vai pramṛṣṭaṃ prasamīkṣya yuddhe
cacāla sarvaṃ sacarācaraṃ jagat |
kṛtsnaṃ jagatsvastyṛṣayo'bhicakru--
stamudyataṃ prekṣya mahāhaveṣum

ततस्तु तं वै शरमप्रमेयं
गाण्डीवधन्वा धनुषि व्ययोजयत् ।
युक्त्वा महास्त्रेण परेण चापं
विकृष्य गाण्डीवमुवाच सत्वरम्

tatastu taṃ vai śaramaprameyaṃ
gāṇḍīvadhanvā dhanuṣi vyayojayat |
yuktvā mahāstreṇa pareṇa cāpaṃ
vikṛṣya gāṇḍīvamuvāca satvaram

अयं हास्त्रप्रहितो महाशरः
शरीरहृच्चासुहरश्च दुर्हृदः ।
तपोऽस्ति तप्तं गुरवश्च तोषिता
मया यदीष्टं सुहुतं यदि श्रुतम्

ayaṃ hāstraprahito mahāśaraḥ
śarīrahṛccāsuharaśca durhṛdaḥ |
tapo'sti taptaṃ guravaśca toṣitā
mayā yadīṣṭaṃ suhutaṃ yadi śrutam

अनेन सत्येन निहन्त्वयं शरः
सुसंहितः कर्णमरिं ममोर्जितम् ।
इत्यूचिवांस्तं प्रमुमोच बाणं
धनञ्जयः कर्णवधाय घोरम्

anena satyena nihantvayaṃ śaraḥ
susaṃhitaḥ karṇamariṃ mamorjitam |
ityūcivāṃstaṃ pramumoca bāṇaṃ
dhanañjayaḥ karṇavadhāya ghoram

कृत्या ह्यथर्वाङ्गिरसी प्रचोदिता
यथा तथा त्वं जहि शात्रवं मम ।
ब्रुवन्किरीटी तमतिप्रहृष्टो--
ऽसृजद्देवानां जयहेतुं महेषुम्

kṛtyā hyatharvāṅgirasī pracoditā
yathā tathā tvaṃ jahi śātravaṃ mama |
bruvankirīṭī tamatiprahṛṣṭo--
'sṛjaddevānāṃ jayahetuṃ maheṣum

जिघांसुरर्केन्दुसमप्रभावः
कर्णं वशी पाण्डवः क्षिप्रकारी ।
ततो विमुक्तो बलिना महेषुः
प्रज्वालयामास नभो दिशश्च

jighāṃsurarkendusamaprabhāvaḥ
karṇaṃ vaśī pāṇḍavaḥ kṣiprakārī |
tato vimukto balinā maheṣuḥ
prajvālayāmāsa nabho diśaśca

सैन्यान्यनेकानि च विप्रमोह्य
गाण्डीवमुक्तेन ततो महात्मा ।
तेनार्जुनस्तन्महनीयमस्य
शिरोऽहरत्सूतपुत्रस्य राजन्

sainyānyanekāni ca vipramohya
gāṇḍīvamuktena tato mahātmā |
tenārjunastanmahanīyamasya
śiro'haratsūtaputrasya rājan

कायश्च पश्चाद्धरणीं जगाम

kāyaśca paścāddharaṇīṃ jagāma

तदुद्यतादित्यसमानतेजसं
शरन्नभोमध्यगभास्करोपमम् ।
वराङ्गमुर्व्यामपतच्चमुमूखे
दिवाकरोऽस्तादिव रक्तमण्डलः

tadudyatādityasamānatejasaṃ
śarannabhomadhyagabhāskaropamam |
varāṅgamurvyāmapataccamumūkhe
divākaro'stādiva raktamaṇḍalaḥ

ततोऽस्य देहं सततं सुखैधितं
सुरूपमत्यर्थसुखं सुगन्धि च ।
परेण कृच्छ्रेण शिरः समत्यज--
द्गृहं महर्धीन्निवसन्निवेश्वरः

tato'sya dehaṃ satataṃ sukhaidhitaṃ
surūpamatyarthasukhaṃ sugandhi ca |
pareṇa kṛcchreṇa śiraḥ samatyaja--
dgṛhaṃ mahardhīnnivasanniveśvaraḥ

शरैर्विभिन्नं व्यसु तत्सुवर्चसः
पपात कर्णस्य शरीमुच्छ्रितम् ।
स्रवद्व्रणं गैरिकतोयविस्रवं
गिरेर्यथा वज्रहतं महाशिरः

śarairvibhinnaṃ vyasu tatsuvarcasaḥ
papāta karṇasya śarīmucchritam |
sravadvraṇaṃ gairikatoyavisravaṃ
gireryathā vajrahataṃ mahāśiraḥ

देहाच्च कर्णस्य निपातितस्य
तेजः सूर्यं खं वितत्याविवेश ।
तदद्भुतं सर्वमनुष्ययोधाः
संदृष्टवन्तो निहते स्म कर्णे

dehācca karṇasya nipātitasya
tejaḥ sūryaṃ khaṃ vitatyāviveśa |
tadadbhutaṃ sarvamanuṣyayodhāḥ
saṃdṛṣṭavanto nihate sma karṇe

ततः शङ्खान्पाण्डवा दध्मुरुच्चै--
र्दृष्ट्वा कर्णं पातितं फल्गुनेन ।
तथैव कृष्णश्च धनञ्जयश्च
हष्टौ यमौ दध्मतुर्वारिजातौ

tataḥ śaṅkhānpāṇḍavā dadhmuruccai--
rdṛṣṭvā karṇaṃ pātitaṃ phalgunena |
tathaiva kṛṣṇaśca dhanañjayaśca
haṣṭau yamau dadhmaturvārijātau

तं सोमकाः प्रेक्ष्य हतं शयानं
सैन्यैः सार्धं सिंहनादान्प्रचक्रुः ।
तूर्याणि सञ्जघ्नुरतीव हृष्टा
वासांसि चैवादुधुवुर्भुजांश्च

taṃ somakāḥ prekṣya hataṃ śayānaṃ
sainyaiḥ sārdhaṃ siṃhanādānpracakruḥ |
tūryāṇi sañjaghnuratīva hṛṣṭā
vāsāṃsi caivādudhuvurbhujāṃśca

संवर्धयन्तश्च नरेन्द्र योधाः
पार्थं समाजग्मुरतीव हृष्टाः ।
बलान्विताश्चापरे ह्यप्यनृत्य--
न्नन्योन्यमाश्लिष्य नदन्त ऊचुः

saṃvardhayantaśca narendra yodhāḥ
pārthaṃ samājagmuratīva hṛṣṭāḥ |
balānvitāścāpare hyapyanṛtya--
nnanyonyamāśliṣya nadanta ūcuḥ

दृष्ट्वा तु कर्णं भुवि वा विपन्नं
कृत्तं रथात्सायकैरर्जुनस्य ।
महानिलेनाद्रिमिवापविद्वं
यज्ञावसानेऽग्निमिव प्रशान्तम्

dṛṣṭvā tu karṇaṃ bhuvi vā vipannaṃ
kṛttaṃ rathātsāyakairarjunasya |
mahānilenādrimivāpavidvaṃ
yajñāvasāne'gnimiva praśāntam

तदाननं सूर्यसुतस्य राज--
न्विभ्राजते पद्मिवावनालम् ।
रराज कर्णस्य शिरो निकृत्त--
मस्तंगतं भास्करस्येव बिम्बम्

tadānanaṃ sūryasutasya rāja--
nvibhrājate padmivāvanālam |
rarāja karṇasya śiro nikṛtta--
mastaṃgataṃ bhāskarasyeva bimbam

शरैराचितसर्वाङ्गः शोणितौघपरिप्लुतः ।
रराज देहः कर्णस्य स्वरश्मिभिरिवांशुमान्

śarairācitasarvāṅgaḥ śoṇitaughapariplutaḥ |
rarāja dehaḥ karṇasya svaraśmibhirivāṃśumān

प्रताप्य सेनामामित्रीं दीप्तैः शरगभस्तिभिः ।
बलिनार्जुनकालेन नीतोऽस्तं कर्णभास्करः

pratāpya senāmāmitrīṃ dīptaiḥ śaragabhastibhiḥ |
balinārjunakālena nīto'staṃ karṇabhāskaraḥ

अस्तं गच्छन्यथाऽदित्यः प्रभामादाय गच्छति ।
तथा जीवितमाहाय कर्णस्येषुर्जगाम सः

astaṃ gacchanyathā'dityaḥ prabhāmādāya gacchati |
tathā jīvitamāhāya karṇasyeṣurjagāma saḥ

अपराह्णेऽपराह्णस्य सूतपुत्रस्य मारिष ।
छिन्नमञ्जलिकेनाजौ सोत्सेधमपतच्छिरः

aparāhṇe'parāhṇasya sūtaputrasya māriṣa |
chinnamañjalikenājau sotsedhamapatacchiraḥ

उपर्युपरि सैन्यानां विनिघ्नन्नितराञ्जनान् ।
शिरः कर्णस्य सोऽत्सेधमिषुः सोप्यहरद्द्रुतम्

uparyupari sainyānāṃ vinighnannitarāñjanān |
śiraḥ karṇasya so'tsedhamiṣuḥ sopyaharaddrutam

कर्णं तु शूरं पतितं पृथिव्यां
शराचितं शोणितदिग्धगात्रम् ।
दृष्ट्वा शयानं भुवि मद्रराज--
श्छिन्नध्वजेनाथ ययौ रथेन

karṇaṃ tu śūraṃ patitaṃ pṛthivyāṃ
śarācitaṃ śoṇitadigdhagātram |
dṛṣṭvā śayānaṃ bhuvi madrarāja--
śchinnadhvajenātha yayau rathena

हते कर्णे कुरवः प्राद्रवन्त
भयार्दिता गाढविद्धाश्च सङ्ख्ये ।
अवेक्षमाणा मुहुरर्जुनस्य
ध्वजं महान्तं वपुषा ज्वलन्तम्

hate karṇe kuravaḥ prādravanta
bhayārditā gāḍhaviddhāśca saṅkhye |
avekṣamāṇā muhurarjunasya
dhvajaṃ mahāntaṃ vapuṣā jvalantam

तच्छिरो भरतश्रेष्ठ शोभयामास मेदिनीम् ।
यदृच्छयेव पतितं मण्डलं चाण्डदीधितेः

tacchiro bharataśreṣṭha śobhayāmāsa medinīm |
yadṛcchayeva patitaṃ maṇḍalaṃ cāṇḍadīdhiteḥ

तं दृष्ट्वा समरविमर्द (बद्ध) लब्धनिद्रं
दष्टोष्ठं रुधिरपीरतकातराक्षम् ।
राधेयं रथवरपृष्ठसन्निषण्णं
हीनांशुर्दिवसकरो मुहूर्तमासीत्

taṃ dṛṣṭvā samaravimarda (baddha) labdhanidraṃ
daṣṭoṣṭhaṃ rudhirapīratakātarākṣam |
rādheyaṃ rathavarapṛṣṭhasanniṣaṇṇaṃ
hīnāṃśurdivasakaro muhūrtamāsīt

निःशब्दतूर्यं हतयोधमुख्यं
प्रशान्तदर्पं धृतराष्ट्रसैन्यम् ।
न शोभते सूर्यसुतेन हीनं
वृन्दं ग्रहाणामिव चन्द्रहीनम्

niḥśabdatūryaṃ hatayodhamukhyaṃ
praśāntadarpaṃ dhṛtarāṣṭrasainyam |
na śobhate sūryasutena hīnaṃ
vṛndaṃ grahāṇāmiva candrahīnam

सहस्रनेत्रप्रतिमानकर्मणः
सहस्रपत्रप्रतिमाननं शुभम् ।
सहस्ररश्मिर्दिवसक्षये यथा
तथाऽपतत्कर्णशिरो वसुन्धराम्

sahasranetrapratimānakarmaṇaḥ
sahasrapatrapratimānanaṃ śubham |
sahasraraśmirdivasakṣaye yathā
tathā'patatkarṇaśiro vasundharām

व्यूढोरस्कं कमलवदनं तप्तहेमावभासं
कर्णं दृष्ट्वा भुवि निपतितं पार्थबाणाभितप्तम् ।
पांसुग्रस्तं मलिनमसकृत्पुत्रमन्वीक्षमाणो
मन्दम्मन्दं व्रजति सविता मन्दिरं मन्दरश्मिः

vyūḍhoraskaṃ kamalavadanaṃ taptahemāvabhāsaṃ
karṇaṃ dṛṣṭvā bhuvi nipatitaṃ pārthabāṇābhitaptam |
pāṃsugrastaṃ malinamasakṛtputramanvīkṣamāṇo
mandammandaṃ vrajati savitā mandiraṃ mandaraśmiḥ