अध्याय 92: ब्रह्मा और ईशान अर्जुन की विजय घोषित करते हैं

प्रजापतिस्तु तं दृष्ट्वा देवभागं समागतम् ।
अब्रवीत्तु ततो राजन्पश्यतो वै स्वयंभुवः

prajāpatistu taṃ dṛṣṭvā devabhāgaṃ samāgatam |
abravīttu tato rājanpaśyato vai svayaṃbhuvaḥ

उभावतिरथौ शूरावुभौ दृढपराक्रमौ ।
उभौ सदृशकर्माणौ वज्रिचक्रायुधौपमौ

ubhāvatirathau śūrāvubhau dṛḍhaparākramau |
ubhau sadṛśakarmāṇau vajricakrāyudhaupamau

अहो बत महद्युद्धं कर्णार्जुनसमागमे ।
भविष्यति महाघोरं वृत्रवासवयोरिव

aho bata mahadyuddhaṃ karṇārjunasamāgame |
bhaviṣyati mahāghoraṃ vṛtravāsavayoriva

प्रजापतिरथोक्त्वैवं स्वयम्भुवमचोदयत् ।
समोऽस्तु विजयः काममुभयोर्नरसिंहयोः

prajāpatirathoktvaivaṃ svayambhuvamacodayat |
samo'stu vijayaḥ kāmamubhayornarasiṃhayoḥ

कर्णार्जुनविवादेन मा नश्येदखिलं जगत् ।
स्वयंभो ब्रूहि तद्वाक्यं समोऽस्तु विजयोऽनयोः

karṇārjunavivādena mā naśyedakhilaṃ jagat |
svayaṃbho brūhi tadvākyaṃ samo'stu vijayo'nayoḥ

एवमुक्तस्तु भगवाञ्जये ताभ्यामनिश्चिते ।
इत्यब्रवीन्महाराज महाब्रह्मा प्रजापतिम्

evamuktastu bhagavāñjaye tābhyāmaniścite |
ityabravīnmahārāja mahābrahmā prajāpatim

द्वावप्येतौ हि कृतिनौ द्वावप्यतिबलोत्कटौ ।
भविष्यत्यनयोर्युद्धं त्रैलोक्यस्य भयावहम्

dvāvapyetau hi kṛtinau dvāvapyatibalotkaṭau |
bhaviṣyatyanayoryuddhaṃ trailokyasya bhayāvaham

ततः प्रजापतिं तत्र सहस्राक्षोऽभ्यचोदयत् ।
विजयो ध्रुव एवास्तु पाण्डवस्य महात्मनः

tataḥ prajāpatiṃ tatra sahasrākṣo'bhyacodayat |
vijayo dhruva evāstu pāṇḍavasya mahātmanaḥ

मनस्वी बलवाञ्शूरः कृतविद्यस्तपोधनः ।
विभर्ति च महातेजा धनुर्वेदमशेषतः

manasvī balavāñśūraḥ kṛtavidyastapodhanaḥ |
vibharti ca mahātejā dhanurvedamaśeṣataḥ

पार्थः सर्वगुणोपेतो देवकार्यमिदं यतः ।
क्लिश्यन्ते पाण्डवा नित्यं वनवासादिभिर्भृशं

pārthaḥ sarvaguṇopeto devakāryamidaṃ yataḥ |
kliśyante pāṇḍavā nityaṃ vanavāsādibhirbhṛśaṃ

सम्पन्नस्तपसा चैव पर्याप्तः पुरुषर्षभः ।
अतिक्रामेच्च माहात्म्याद्दिष्टमप्यविचारयन्

sampannastapasā caiva paryāptaḥ puruṣarṣabhaḥ |
atikrāmecca māhātmyāddiṣṭamapyavicārayan

अतिक्रमे च लोकानामभावो नियतो भवेत् ।
नावस्थानं च पश्यामि क्रुद्धयोः कृष्णयोः क्वचित्

atikrame ca lokānāmabhāvo niyato bhavet |
nāvasthānaṃ ca paśyāmi kruddhayoḥ kṛṣṇayoḥ kvacit

स्रष्टारौ जगतश्चैतौ ततश्च पुरुषर्षभौ ।
नरनारायणावेतौ पुराणावृषिसत्तमौ

sraṣṭārau jagataścaitau tataśca puruṣarṣabhau |
naranārāyaṇāvetau purāṇāvṛṣisattamau

अनियम्यौ नियन्तारौ जगतः पुरुषर्षभौ ।
[नैतयोस्तु समः कश्चिद्दिवि वा मानुषेषु वा

aniyamyau niyantārau jagataḥ puruṣarṣabhau |
[naitayostu samaḥ kaściddivi vā mānuṣeṣu vā

अनुगम्यास्त्रयो लोकाः सह देवर्षिचारणैः ।
सर्वदेवगणाश्चापि सर्वभूतानि यानि च ।
अनयोस्तु प्रभावेन वर्तते निखिलं जगत् ॥]

anugamyāstrayo lokāḥ saha devarṣicāraṇaiḥ |
sarvadevagaṇāścāpi sarvabhūtāni yāni ca |
anayostu prabhāvena vartate nikhilaṃ jagat ||]

कामं तु सुकृताँल्लोकानाप्नोतु पुरुषर्षभः ।
कर्णो वैकर्तनः शूरो विजयस्त्वस्तु कृष्णयोः

kāmaṃ tu sukṛtām̐llokānāpnotu puruṣarṣabhaḥ |
karṇo vaikartanaḥ śūro vijayastvastu kṛṣṇayoḥ

वसूनां समलोकत्वं मरुतां वासमाप्नुयात् ।
सहितो द्रोणभीष्माभ्यां नाकपृष्ठे महीयताम्

vasūnāṃ samalokatvaṃ marutāṃ vāsamāpnuyāt |
sahito droṇabhīṣmābhyāṃ nākapṛṣṭhe mahīyatām

क्लेशितो हि वने पार्थो दिर्घकालं पितामह ।
तस्मादेष जयेद्युद्धे तपसाऽभ्यधिकोऽर्जुनः

kleśito hi vane pārtho dirghakālaṃ pitāmaha |
tasmādeṣa jayedyuddhe tapasā'bhyadhiko'rjunaḥ

पूर्वं भगवता प्रोक्तः कृष्णयोर्विजयो ध्रुवः ।
तत्तथास्तु नमस्तेऽस्तु प्रमो ब्रूहि पितामह

pūrvaṃ bhagavatā proktaḥ kṛṣṇayorvijayo dhruvaḥ |
tattathāstu namaste'stu pramo brūhi pitāmaha

तत्सहस्राक्षवचनं निशम्य भगवान्प्रभुः ।
नोवाच तज्जयं तुल्यं तयोः कर्णकिरीटिनोः

tatsahasrākṣavacanaṃ niśamya bhagavānprabhuḥ |
novāca tajjayaṃ tulyaṃ tayoḥ karṇakirīṭinoḥ

तस्मादाशां गतः शक्रस्तूष्णीम्भूते पितामहे ।
विजयः पाण्डवेयस्य कर्णस्य च वधो भवेत्

tasmādāśāṃ gataḥ śakrastūṣṇīmbhūte pitāmahe |
vijayaḥ pāṇḍaveyasya karṇasya ca vadho bhavet

ब्रह्मेशानौ ततो वाक्यमूचतुर्भुवनेश्वरम् ।
विजयो ध्रुव एवास्तु पाण्डवस्य महात्मनः

brahmeśānau tato vākyamūcaturbhuvaneśvaram |
vijayo dhruva evāstu pāṇḍavasya mahātmanaḥ

मनस्वी जयतां शूरः कृतविद्यस्तपोधनः ।
बिभर्ति च महातेजा धनुर्वेदमशेषतः

manasvī jayatāṃ śūraḥ kṛtavidyastapodhanaḥ |
bibharti ca mahātejā dhanurvedamaśeṣataḥ

अतिक्रामेच्च माहात्म्याद्दिष्टमप्यविचारयन् ।
अतिक्रमे च लोकानामभावो नियतो भवेत्

atikrāmecca māhātmyāddiṣṭamapyavicārayan |
atikrame ca lokānāmabhāvo niyato bhavet

न च विद्म ह्यवस्थानं क्रुद्धयोः कृष्णयोः क्वचित् ।
स्रष्टारौ जगतश्चैव सतश्च पुरुषर्षभौ

na ca vidma hyavasthānaṃ kruddhayoḥ kṛṣṇayoḥ kvacit |
sraṣṭārau jagataścaiva sataśca puruṣarṣabhau

कामं तु सुकृताँल्लोकान्प्राप्नोत्वेष परन्तपः ।
कर्णो वैकर्तनः शूरो विजयस्तु नरे ध्रुवः

kāmaṃ tu sukṛtām̐llokānprāpnotveṣa parantapaḥ |
karṇo vaikartanaḥ śūro vijayastu nare dhruvaḥ

तथोक्ते देवदेवाभ्यां सहस्राक्षोऽब्रवीद्वचः ।
आमन्त्र्य सर्वभूतानि ब्रह्मेशानानुशासनात्

tathokte devadevābhyāṃ sahasrākṣo'bravīdvacaḥ |
āmantrya sarvabhūtāni brahmeśānānuśāsanāt

श्रुतं भवद्भिर्यत्प्रोक्तं भगवद्भ्यां जगद्धितम् ।
तत्तथा व्येतु ते रोगः शमाप्नुत विमन्यवः

śrutaṃ bhavadbhiryatproktaṃ bhagavadbhyāṃ jagaddhitam |
tattathā vyetu te rogaḥ śamāpnuta vimanyavaḥ

इति श्रुत्वेन्द्रवचनं सर्वभूतानि मानिष ।
विस्मितान्यभवन्राजन्पूजयाञ्चक्रिरे तदा ।
नोचुस्तदा जयं तुल्यं तयोः पुरुषसिंहयोः

iti śrutvendravacanaṃ sarvabhūtāni māniṣa |
vismitānyabhavanrājanpūjayāñcakrire tadā |
nocustadā jayaṃ tulyaṃ tayoḥ puruṣasiṃhayoḥ

व्यसृजंश्च सुगन्धीनि पुष्पवर्षाणि हर्षिताः ।
नानारूपाणि विबुधा देवतूर्याण्यवादयन्

vyasṛjaṃśca sugandhīni puṣpavarṣāṇi harṣitāḥ |
nānārūpāṇi vibudhā devatūryāṇyavādayan

दिदृक्षवश्चाप्रतिमं द्वैरथं नरसिंहयोः ।
विस्मयोत्फुल्लनयना नान्या बुबुधिरे क्रियाः

didṛkṣavaścāpratimaṃ dvairathaṃ narasiṃhayoḥ |
vismayotphullanayanā nānyā bubudhire kriyāḥ