अध्याय 61: श्रीकृष्ण युधिष्ठिर पर सङ्कट की चेतावनी देते हैं

तेषां प्रवृत्ते सङ्ग्रामे विपुले शोणितोदके ।
रराज लोहितेनोर्वी संसिक्ता बहुधा भृशम्

teṣāṃ pravṛtte saṅgrāme vipule śoṇitodake |
rarāja lohitenorvī saṃsiktā bahudhā bhṛśam

ततो रजसि संशान्ते प्रकाशः सर्वतोऽभवत् ।
एतस्मिन्नन्तरे पार्थं कृष्णो वचनमब्रवीत् ।
दर्शयन्निव कौन्तेयं धर्मराजं युधिष्ठिरम्

tato rajasi saṃśānte prakāśaḥ sarvato'bhavat |
etasminnantare pārthaṃ kṛṣṇo vacanamabravīt |
darśayanniva kaunteyaṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram

एष पाण्डव ते भ्राता धार्तराष्ट्रैर्महाबलैः ।
जिघांसुभिर्महेष्वासैः शीघ्रं पार्थोऽनुसार्यते

eṣa pāṇḍava te bhrātā dhārtarāṣṭrairmahābalaiḥ |
jighāṃsubhirmaheṣvāsaiḥ śīghraṃ pārtho'nusāryate

तमन्वगेव पाञ्चालाश्चेदिमात्स्याश्च भारत ।
अनुयान्ति महात्मानं परीप्सन्तो महाजवाः

tamanvageva pāñcālāścedimātsyāśca bhārata |
anuyānti mahātmānaṃ parīpsanto mahājavāḥ

एष दुर्योधनः पार्थ गजानीकेन दंशितः ।
राजा सर्वस्य लोकस्य राजानमनुधावति

eṣa duryodhanaḥ pārtha gajānīkena daṃśitaḥ |
rājā sarvasya lokasya rājānamanudhāvati

जिघांसुः पुरुषव्याघ्रं भ्रातृभिः सहितो बली ।
आशीविषसमस्पर्शैः सर्वायुधविशारदैः

jighāṃsuḥ puruṣavyāghraṃ bhrātṛbhiḥ sahito balī |
āśīviṣasamasparśaiḥ sarvāyudhaviśāradaiḥ

नदद्भिः सिंहनादांश्च धमद्भिश्चापि वारिजान् ।
बलवद्भिर्महेष्वासैर्विधून्वानैर्धनूंषि च

nadadbhiḥ siṃhanādāṃśca dhamadbhiścāpi vārijān |
balavadbhirmaheṣvāsairvidhūnvānairdhanūṃṣi ca

एते जिघृक्षवो यान्ति द्विपाश्वरथपत्तयः ।
युधिष्ठिरं धार्तराष्ट्रो रत्नोत्तममिवार्थिनः

ete jighṛkṣavo yānti dvipāśvarathapattayaḥ |
yudhiṣṭhiraṃ dhārtarāṣṭro ratnottamamivārthinaḥ

पश्य सात्वतभीमाभ्यां निरुद्धा विष्ठिताः पुनः ।
जिहीर्षवोऽमृतं दैत्याः शक्राग्निभ्यामिवाहवे

paśya sātvatabhīmābhyāṃ niruddhā viṣṭhitāḥ punaḥ |
jihīrṣavo'mṛtaṃ daityāḥ śakrāgnibhyāmivāhave

एते बहुत्वात्त्वरिताः पुनर्गच्छन्ति पाण्डवम् ।
समुद्रमिव वार्योघाः प्रावृट्‌काले महारथाः

ete bahutvāttvaritāḥ punargacchanti pāṇḍavam |
samudramiva vāryoghāḥ prāvṛṭ‌kāle mahārathāḥ

मृत्योर्मुखगतं मन्ये कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
हुतमग्नौ च कौन्तेयं दुर्योधनवशं गतम्

mṛtyormukhagataṃ manye kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram |
hutamagnau ca kaunteyaṃ duryodhanavaśaṃ gatam

यथायुक्तमनीकं हि धार्तराष्ट्रस्य पाण्डव ।
नास्य शक्रोऽपि मुच्येत सम्प्राप्तो बाणगोचरम्

yathāyuktamanīkaṃ hi dhārtarāṣṭrasya pāṇḍava |
nāsya śakro'pi mucyeta samprāpto bāṇagocaram

दुर्योधनस्य वीरस्य शरौघाञ्शीघ्रमस्यतः ।
सङ्क्रुद्धस्यान्तकस्येव को वेगं संसहेद्रणे

duryodhanasya vīrasya śaraughāñśīghramasyataḥ |
saṅkruddhasyāntakasyeva ko vegaṃ saṃsahedraṇe

रसतस्तस्य वीरस्य द्रौणेः शारद्वतस्य च ।
कर्णस्य चेषुवेगो वै पर्वतानपि शातयेत्

rasatastasya vīrasya drauṇeḥ śāradvatasya ca |
karṇasya ceṣuvego vai parvatānapi śātayet

कर्णेन च कृतो राजा विमुखोऽद्य तु दृश्यते

karṇena ca kṛto rājā vimukho'dya tu dṛśyate

बलवाँल्लुघुहस्तश्च कृती युद्धविशारदः ।
राधेयः पाण्डवश्रेष्ठं शक्तः पीडयितुं रणे ।
सहितो धृतराष्ट्रस्य पुत्रैः शूरैर्महाबलैः

balavām̐llughuhastaśca kṛtī yuddhaviśāradaḥ |
rādheyaḥ pāṇḍavaśreṣṭhaṃ śaktaḥ pīḍayituṃ raṇe |
sahito dhṛtarāṣṭrasya putraiḥ śūrairmahābalaiḥ

तस्यैभिर्युध्यमानस्य सङ्ग्रामे शंसितात्मनः ।
अन्यैरपि च पार्थस्य कृतं कर्म महारथैः

tasyaibhiryudhyamānasya saṅgrāme śaṃsitātmanaḥ |
anyairapi ca pārthasya kṛtaṃ karma mahārathaiḥ

उपवासकृशो राजा भृशं भरतसत्तमः ।
ब्राह्मो बले स्थितो ह्येष न क्षात्रे हि बले विभुः

upavāsakṛśo rājā bhṛśaṃ bharatasattamaḥ |
brāhmo bale sthito hyeṣa na kṣātre hi bale vibhuḥ

कर्णेन चाभियुक्तोऽयं भूपतिः शत्रुतापनः ।
संशयं समनुप्राप्तः पाण्डवो वै युधिष्ठिरः

karṇena cābhiyukto'yaṃ bhūpatiḥ śatrutāpanaḥ |
saṃśayaṃ samanuprāptaḥ pāṇḍavo vai yudhiṣṭhiraḥ

न जीवति महाराजो मन्ये पार्थ युधिष्ठिरः ।
यद्भीमसेनः सहते सिंहनादममर्षणः

na jīvati mahārājo manye pārtha yudhiṣṭhiraḥ |
yadbhīmasenaḥ sahate siṃhanādamamarṣaṇaḥ

नर्दतां धार्तराष्ट्राणां पुनःपुनररिन्दमः ।
धमतां च महाशङ्खान्सङ्ग्रामे जितकाशिनाम्

nardatāṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ punaḥpunararindamaḥ |
dhamatāṃ ca mahāśaṅkhānsaṅgrāme jitakāśinām

युधिष्ठिरं पाण्डवेयं हतेति भरतर्षभ ।
सञ्चोदयत्यसौ कर्णो धार्तराष्ट्रान्महाबलान्

yudhiṣṭhiraṃ pāṇḍaveyaṃ hateti bharatarṣabha |
sañcodayatyasau karṇo dhārtarāṣṭrānmahābalān

स्थूणाकर्णास्त्रजालेन पार्थ पाशुपतेन च ।
प्रच्छादयन्ति राजानमनुयान्ति महारथाः

sthūṇākarṇāstrajālena pārtha pāśupatena ca |
pracchādayanti rājānamanuyānti mahārathāḥ