तेषां प्रवृत्ते सङ्ग्रामे विपुले शोणितोदके ।
रराज लोहितेनोर्वी संसिक्ता बहुधा भृशम्
teṣāṃ pravṛtte saṅgrāme vipule śoṇitodake |
rarāja lohitenorvī saṃsiktā bahudhā bhṛśam
इति श्रीमन्महाभारते कर्णपर्वणि सप्तदशदिवसयुद्धे एकषष्टितमोऽध्यायः ॥
23 verses · 61 of 101
As the dust settles over the blood-soaked field, Shri Krishna points out Yudhishthira to Arjuna. The Dharma king is being chased by Duryodhana and his brothers with an elephant division, all eager to seize him as men covet a choice jewel, while the Panchalas, Chedis and Matsyas follow to save him. Satyaki and Bhima have checked the pursuers, yet they come on again in numbers like monsoon floods to the sea. Krishna fears Yudhishthira is in the jaws of death: Karna has already turned him back, and the king, worn thin by fasting, stands in the strength of a brahmana rather than a kshatriya. Karna urges the Kauravas to kill him, and great chariot warriors cover him with the Sthunakarna and Pashupata weapons.
सञ्जय उवाच
तेषां प्रवृत्ते सङ्ग्रामे विपुले शोणितोदके ।
रराज लोहितेनोर्वी संसिक्ता बहुधा भृशम्
teṣāṃ pravṛtte saṅgrāme vipule śoṇitodake |
rarāja lohitenorvī saṃsiktā bahudhā bhṛśam
ततो रजसि संशान्ते प्रकाशः सर्वतोऽभवत् ।
एतस्मिन्नन्तरे पार्थं कृष्णो वचनमब्रवीत् ।
दर्शयन्निव कौन्तेयं धर्मराजं युधिष्ठिरम्
tato rajasi saṃśānte prakāśaḥ sarvato'bhavat |
etasminnantare pārthaṃ kṛṣṇo vacanamabravīt |
darśayanniva kaunteyaṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram
एष पाण्डव ते भ्राता धार्तराष्ट्रैर्महाबलैः ।
जिघांसुभिर्महेष्वासैः शीघ्रं पार्थोऽनुसार्यते
eṣa pāṇḍava te bhrātā dhārtarāṣṭrairmahābalaiḥ |
jighāṃsubhirmaheṣvāsaiḥ śīghraṃ pārtho'nusāryate
तमन्वगेव पाञ्चालाश्चेदिमात्स्याश्च भारत ।
अनुयान्ति महात्मानं परीप्सन्तो महाजवाः
tamanvageva pāñcālāścedimātsyāśca bhārata |
anuyānti mahātmānaṃ parīpsanto mahājavāḥ
एष दुर्योधनः पार्थ गजानीकेन दंशितः ।
राजा सर्वस्य लोकस्य राजानमनुधावति
eṣa duryodhanaḥ pārtha gajānīkena daṃśitaḥ |
rājā sarvasya lokasya rājānamanudhāvati
जिघांसुः पुरुषव्याघ्रं भ्रातृभिः सहितो बली ।
आशीविषसमस्पर्शैः सर्वायुधविशारदैः
jighāṃsuḥ puruṣavyāghraṃ bhrātṛbhiḥ sahito balī |
āśīviṣasamasparśaiḥ sarvāyudhaviśāradaiḥ
नदद्भिः सिंहनादांश्च धमद्भिश्चापि वारिजान् ।
बलवद्भिर्महेष्वासैर्विधून्वानैर्धनूंषि च
nadadbhiḥ siṃhanādāṃśca dhamadbhiścāpi vārijān |
balavadbhirmaheṣvāsairvidhūnvānairdhanūṃṣi ca
एते जिघृक्षवो यान्ति द्विपाश्वरथपत्तयः ।
युधिष्ठिरं धार्तराष्ट्रो रत्नोत्तममिवार्थिनः
ete jighṛkṣavo yānti dvipāśvarathapattayaḥ |
yudhiṣṭhiraṃ dhārtarāṣṭro ratnottamamivārthinaḥ
पश्य सात्वतभीमाभ्यां निरुद्धा विष्ठिताः पुनः ।
जिहीर्षवोऽमृतं दैत्याः शक्राग्निभ्यामिवाहवे
paśya sātvatabhīmābhyāṃ niruddhā viṣṭhitāḥ punaḥ |
jihīrṣavo'mṛtaṃ daityāḥ śakrāgnibhyāmivāhave
एते बहुत्वात्त्वरिताः पुनर्गच्छन्ति पाण्डवम् ।
समुद्रमिव वार्योघाः प्रावृट्काले महारथाः
ete bahutvāttvaritāḥ punargacchanti pāṇḍavam |
samudramiva vāryoghāḥ prāvṛṭkāle mahārathāḥ
मृत्योर्मुखगतं मन्ये कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
हुतमग्नौ च कौन्तेयं दुर्योधनवशं गतम्
mṛtyormukhagataṃ manye kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram |
hutamagnau ca kaunteyaṃ duryodhanavaśaṃ gatam
यथायुक्तमनीकं हि धार्तराष्ट्रस्य पाण्डव ।
नास्य शक्रोऽपि मुच्येत सम्प्राप्तो बाणगोचरम्
yathāyuktamanīkaṃ hi dhārtarāṣṭrasya pāṇḍava |
nāsya śakro'pi mucyeta samprāpto bāṇagocaram
दुर्योधनस्य वीरस्य शरौघाञ्शीघ्रमस्यतः ।
सङ्क्रुद्धस्यान्तकस्येव को वेगं संसहेद्रणे
duryodhanasya vīrasya śaraughāñśīghramasyataḥ |
saṅkruddhasyāntakasyeva ko vegaṃ saṃsahedraṇe
रसतस्तस्य वीरस्य द्रौणेः शारद्वतस्य च ।
कर्णस्य चेषुवेगो वै पर्वतानपि शातयेत्
rasatastasya vīrasya drauṇeḥ śāradvatasya ca |
karṇasya ceṣuvego vai parvatānapi śātayet
कर्णेन च कृतो राजा विमुखोऽद्य तु दृश्यते
karṇena ca kṛto rājā vimukho'dya tu dṛśyate
बलवाँल्लुघुहस्तश्च कृती युद्धविशारदः ।
राधेयः पाण्डवश्रेष्ठं शक्तः पीडयितुं रणे ।
सहितो धृतराष्ट्रस्य पुत्रैः शूरैर्महाबलैः
balavām̐llughuhastaśca kṛtī yuddhaviśāradaḥ |
rādheyaḥ pāṇḍavaśreṣṭhaṃ śaktaḥ pīḍayituṃ raṇe |
sahito dhṛtarāṣṭrasya putraiḥ śūrairmahābalaiḥ
तस्यैभिर्युध्यमानस्य सङ्ग्रामे शंसितात्मनः ।
अन्यैरपि च पार्थस्य कृतं कर्म महारथैः
tasyaibhiryudhyamānasya saṅgrāme śaṃsitātmanaḥ |
anyairapi ca pārthasya kṛtaṃ karma mahārathaiḥ
उपवासकृशो राजा भृशं भरतसत्तमः ।
ब्राह्मो बले स्थितो ह्येष न क्षात्रे हि बले विभुः
upavāsakṛśo rājā bhṛśaṃ bharatasattamaḥ |
brāhmo bale sthito hyeṣa na kṣātre hi bale vibhuḥ
कर्णेन चाभियुक्तोऽयं भूपतिः शत्रुतापनः ।
संशयं समनुप्राप्तः पाण्डवो वै युधिष्ठिरः
karṇena cābhiyukto'yaṃ bhūpatiḥ śatrutāpanaḥ |
saṃśayaṃ samanuprāptaḥ pāṇḍavo vai yudhiṣṭhiraḥ
न जीवति महाराजो मन्ये पार्थ युधिष्ठिरः ।
यद्भीमसेनः सहते सिंहनादममर्षणः
na jīvati mahārājo manye pārtha yudhiṣṭhiraḥ |
yadbhīmasenaḥ sahate siṃhanādamamarṣaṇaḥ
नर्दतां धार्तराष्ट्राणां पुनःपुनररिन्दमः ।
धमतां च महाशङ्खान्सङ्ग्रामे जितकाशिनाम्
nardatāṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ punaḥpunararindamaḥ |
dhamatāṃ ca mahāśaṅkhānsaṅgrāme jitakāśinām
युधिष्ठिरं पाण्डवेयं हतेति भरतर्षभ ।
सञ्चोदयत्यसौ कर्णो धार्तराष्ट्रान्महाबलान्
yudhiṣṭhiraṃ pāṇḍaveyaṃ hateti bharatarṣabha |
sañcodayatyasau karṇo dhārtarāṣṭrānmahābalān
स्थूणाकर्णास्त्रजालेन पार्थ पाशुपतेन च ।
प्रच्छादयन्ति राजानमनुयान्ति महारथाः
sthūṇākarṇāstrajālena pārtha pāśupatena ca |
pracchādayanti rājānamanuyānti mahārathāḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)