अध्याय 94: द्रोण दुर्योधन को मन्त्रपूत कवच बाँधते हैं

ततः प्रविष्टे कौन्तेये सिन्धुराजजिघांसया ।
द्रोणानीकं विनिर्भिद्य भोजानीकं च दुस्तरम्

tataḥ praviṣṭe kaunteye sindhurājajighāṃsayā |
droṇānīkaṃ vinirbhidya bhojānīkaṃ ca dustaram

काम्भोजस्य च दायादे हते राजन्सुदक्षिणे ।
श्रुतायुषि च विक्रान्ते निहते सव्यसाचिना

kāmbhojasya ca dāyāde hate rājansudakṣiṇe |
śrutāyuṣi ca vikrānte nihate savyasācinā

विप्रद्रुतेष्वनीकेषु विध्वस्तेषु समन्ततः ।
प्रभग्नं स्वबलं दृष्ट्वा पुत्रस्ते द्रोणमभ्ययात्

vipradruteṣvanīkeṣu vidhvasteṣu samantataḥ |
prabhagnaṃ svabalaṃ dṛṣṭvā putraste droṇamabhyayāt

त्वरन्नेकरथेनैव समेत्य द्रोणमब्रवीत् ।
गतः स पुरुषव्याघ्रः प्रमथ्यैतां महाचमूम्

tvarannekarathenaiva sametya droṇamabravīt |
gataḥ sa puruṣavyāghraḥ pramathyaitāṃ mahācamūm

अथ बुद्ध्या समीक्षस्व किन्नु कार्यमनन्तरम् ।
अर्जुनस्य विघाताय दारुणेऽस्मिञ्जनक्षये

atha buddhyā samīkṣasva kinnu kāryamanantaram |
arjunasya vighātāya dāruṇe'smiñjanakṣaye

यथा स पुरुषव्याघ्रो न हन्येत जयद्रथः ।
तथा विधत्स्व भद्रं ते त्वं हि नः परमा गतिः

yathā sa puruṣavyāghro na hanyeta jayadrathaḥ |
tathā vidhatsva bhadraṃ te tvaṃ hi naḥ paramā gatiḥ

असौ धनञ्जयाग्निर्हि कोपमारुतचोदितः ।
सेनाकक्षं दहति मे वह्निः कक्षमिवोत्थितः

asau dhanañjayāgnirhi kopamārutacoditaḥ |
senākakṣaṃ dahati me vahniḥ kakṣamivotthitaḥ

अतिक्रान्ते हि कौन्तेये भित्त्वा सैन्यं परन्तप ।
जयद्रथस्य गोप्तारः संशयं परमं गताः

atikrānte hi kaunteye bhittvā sainyaṃ parantapa |
jayadrathasya goptāraḥ saṃśayaṃ paramaṃ gatāḥ

स्थिरा बुद्धिर्नरेन्द्राणमासीद्ब्रह्मविदां वर ।
नातिक्रमिष्यति द्रोणं जातु जीवन्धनञ्जयः

sthirā buddhirnarendrāṇamāsīdbrahmavidāṃ vara |
nātikramiṣyati droṇaṃ jātu jīvandhanañjayaḥ

योऽसौ पाथो व्यतिक्रान्तो मिषतस्ते महाद्युते ।
सर्वं ह्यद्यातुरं मन्ये नेदमस्ति बलं मम

yo'sau pātho vyatikrānto miṣataste mahādyute |
sarvaṃ hyadyāturaṃ manye nedamasti balaṃ mama

जानामि त्वां महाभाग पाण्डवानां हिते रतम् ।
ततो मुह्यामि च ब्रह्मन्कार्यवत्तां विचिन्तयन्

jānāmi tvāṃ mahābhāga pāṇḍavānāṃ hite ratam |
tato muhyāmi ca brahmankāryavattāṃ vicintayan

यथाशक्ति च ते ब्रह्मन्वर्धयन्वृत्तिमुत्तमाम् ।
प्रीणामि च यथाशक्ति तच्च त्वं नावबुध्यसे

yathāśakti ca te brahmanvardhayanvṛttimuttamām |
prīṇāmi ca yathāśakti tacca tvaṃ nāvabudhyase

अस्मान्न त्वं सदा भक्तानिच्छस्यमितविक्रम ।
पाण्डवान्सततं प्रीणास्यास्माकं विप्रिये रतान्

asmānna tvaṃ sadā bhaktānicchasyamitavikrama |
pāṇḍavānsatataṃ prīṇāsyāsmākaṃ vipriye ratān

अस्मानेवोपजीवंस्त्वमस्माकं विप्रिये रतः ।
न ह्यहं त्वां विजानामि मधुदिग्धमिव क्षुरम्

asmānevopajīvaṃstvamasmākaṃ vipriye rataḥ |
na hyahaṃ tvāṃ vijānāmi madhudigdhamiva kṣuram

नह्यहं त्वां विजानामि सर्वं मण्डूकराविणम् ।
नादास्यच्चेद्वरं मह्यं भवान्पाण्डवनिग्रहे ।
नावारयिष्यं गच्छन्तमहं सिन्धुपतिं गृहान्

nahyahaṃ tvāṃ vijānāmi sarvaṃ maṇḍūkarāviṇam |
nādāsyaccedvaraṃ mahyaṃ bhavānpāṇḍavanigrahe |
nāvārayiṣyaṃ gacchantamahaṃ sindhupatiṃ gṛhān

मया त्वाशंसमानेन त्वत्तस्त्राणमबुद्धिना ।
आश्वासितः सिन्धुपतिर्मोहाद्दत्तश्च मृत्यवे

mayā tvāśaṃsamānena tvattastrāṇamabuddhinā |
āśvāsitaḥ sindhupatirmohāddattaśca mṛtyave

यमदंष्ट्रान्तरं प्राप्तो मुच्येतापि हि मानवः ।
नार्जुनस्य वशं प्राप्तो मुच्येताजौ जयद्रथः

yamadaṃṣṭrāntaraṃ prāpto mucyetāpi hi mānavaḥ |
nārjunasya vaśaṃ prāpto mucyetājau jayadrathaḥ

स तथा कुरु शोणश्व यथा मुच्येत सैन्धवः ।
मम चार्तप्रलापानां माक्रुधः पाहि सैन्धवम्

sa tathā kuru śoṇaśva yathā mucyeta saindhavaḥ |
mama cārtapralāpānāṃ mākrudhaḥ pāhi saindhavam

नाभ्यसूयामि ते वाक्यमश्वत्थाम्नाऽसि मे समः ।
सत्यं तु ते प्रवक्ष्यामि तज्जुषस्व विशाम्पते

nābhyasūyāmi te vākyamaśvatthāmnā'si me samaḥ |
satyaṃ tu te pravakṣyāmi tajjuṣasva viśāmpate

सारथिः प्रवरः कृष्णः शीघ्राश्चास्य हयोत्तमाः ।
अल्पं च विवरं कृत्वा पूर्णं याति धनञ्जयः

sārathiḥ pravaraḥ kṛṣṇaḥ śīghrāścāsya hayottamāḥ |
alpaṃ ca vivaraṃ kṛtvā pūrṇaṃ yāti dhanañjayaḥ

किं न पश्यसि बाणौघान्क्रोशमात्रे किरीटिनः ।
पश्चाद्रथस्य पतितान्क्षिप्ताञ्शीघ्रं हि गच्छतः

kiṃ na paśyasi bāṇaughānkrośamātre kirīṭinaḥ |
paścādrathasya patitānkṣiptāñśīghraṃ hi gacchataḥ

न ताबं शीघ्रयानेऽद्य समर्थो वयसान्वितः ।
सेनामुखे च पार्थानामेतद्बलमुपस्थितम्

na tābaṃ śīghrayāne'dya samartho vayasānvitaḥ |
senāmukhe ca pārthānāmetadbalamupasthitam

युधिष्ठिरश्च मे ग्राह्यो मिषतां सर्वधन्विनाम् ।
एवं मया प्रतिज्ञातं क्षत्रमध्ये महाभुज

yudhiṣṭhiraśca me grāhyo miṣatāṃ sarvadhanvinām |
evaṃ mayā pratijñātaṃ kṣatramadhye mahābhuja

धनञ्जयेन चोत्सृष्टो वर्तते प्रमुखे नृप ।
तस्माद्व्यूहमुखं हित्वा नाहं यास्यामि फल्गुनम्

dhanañjayena cotsṛṣṭo vartate pramukhe nṛpa |
tasmādvyūhamukhaṃ hitvā nāhaṃ yāsyāmi phalgunam

तुल्याभिजनकर्माणं शत्रुमेकं सहायवान् ।
गत्वा योधय मा भैस्त्वं त्वं ह्यस्य जगतः पतिः

tulyābhijanakarmāṇaṃ śatrumekaṃ sahāyavān |
gatvā yodhaya mā bhaistvaṃ tvaṃ hyasya jagataḥ patiḥ

राजा शूरः कृती दक्षो वैरमुत्पाद्य पाण्डवैः ।
वीरः स्वयं प्रयाह्याशु यत्र पार्थो धनञ्जयः

rājā śūraḥ kṛtī dakṣo vairamutpādya pāṇḍavaiḥ |
vīraḥ svayaṃ prayāhyāśu yatra pārtho dhanañjayaḥ

कथं त्वामप्यतिक्रान्तः सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
धनञ्जयो मया शक्य आचार्य प्रतिबाधितुम्

kathaṃ tvāmapyatikrāntaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varam |
dhanañjayo mayā śakya ācārya pratibādhitum

अपि शक्यो रणे जेतुं वज्रहस्तः पुरन्दरः ।
नार्जुनः समरे शक्यो जेतुं परपुरञ्जयः

api śakyo raṇe jetuṃ vajrahastaḥ purandaraḥ |
nārjunaḥ samare śakyo jetuṃ parapurañjayaḥ

येन भोजश्च हार्दिक्यो भवांश्च त्रिदशोपमः ।
अस्त्रप्रतापेन जितौ श्रुतायुश्च निबर्हितः

yena bhojaśca hārdikyo bhavāṃśca tridaśopamaḥ |
astrapratāpena jitau śrutāyuśca nibarhitaḥ

सुदक्षिणश्च निहतः स च राजा श्रुतायुधः ।
श्रुतायुश्चाश्रुतायुश्च भ्लेच्छाश्चायुतशो हताः

sudakṣiṇaśca nihataḥ sa ca rājā śrutāyudhaḥ |
śrutāyuścāśrutāyuśca bhlecchāścāyutaśo hatāḥ

तं कथं पाण्डवं युद्धे दहन्तमिव पावकम् ।
प्रतियोत्स्यामि दुर्धर्षं तन्ममाचक्ष्व सत्तम् ।

taṃ kathaṃ pāṇḍavaṃ yuddhe dahantamiva pāvakam |
pratiyotsyāmi durdharṣaṃ tanmamācakṣva sattam |

क्षमं चेन्मन्यसे युद्धं मम तेनाद्य शाधि माम् ।
परवानस्मि भवतः प्रेष्यवद्रक्ष मे यशः

kṣamaṃ cenmanyase yuddhaṃ mama tenādya śādhi mām |
paravānasmi bhavataḥ preṣyavadrakṣa me yaśaḥ

सत्यं वदसि कौरव्य दुराधर्षो धनञ्जयः ।
अहं तु तत्करिष्यामि यथैनं प्रसहिष्यसि

satyaṃ vadasi kauravya durādharṣo dhanañjayaḥ |
ahaṃ tu tatkariṣyāmi yathainaṃ prasahiṣyasi

अद्भुतं चाद्य पश्यन्तु लोके सर्वधनुर्धराः ।
विषक्तं त्वयि कौन्तेयं वासुदेवस्य पश्यतः

adbhutaṃ cādya paśyantu loke sarvadhanurdharāḥ |
viṣaktaṃ tvayi kaunteyaṃ vāsudevasya paśyataḥ

एष ते कवचं राजंस्तथा बध्नामि काञ्चनम् ।
यथा न बाणा नास्त्राणि प्रहरिष्यन्ति ते रणे

eṣa te kavacaṃ rājaṃstathā badhnāmi kāñcanam |
yathā na bāṇā nāstrāṇi prahariṣyanti te raṇe

यदि त्वां सासुरसुराः सयक्षोरगराक्षसाः ।
योधयन्ति त्रयो लोकाः सनरा नास्ति ते भयम्

yadi tvāṃ sāsurasurāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ |
yodhayanti trayo lokāḥ sanarā nāsti te bhayam

न कृष्णो न च कौन्तेयो न चान्यः शस्त्रभृद्रणे ।
शरानर्पयितुं कश्चित्कवचे तव शक्ष्यति

na kṛṣṇo na ca kaunteyo na cānyaḥ śastrabhṛdraṇe |
śarānarpayituṃ kaścitkavace tava śakṣyati

स त्वं कवचमास्थाय क्रुद्धमद्य रणेऽर्जुनम् ।
त्वरमाणः स्वयं याहि न त्वाऽसौ विषहिष्यति

sa tvaṃ kavacamāsthāya kruddhamadya raṇe'rjunam |
tvaramāṇaḥ svayaṃ yāhi na tvā'sau viṣahiṣyati

एवमुक्त्वा त्वरन्द्रोणः स्पृष्ट्वाम्भो वर्म भास्वरम् ।
आबबन्धाद्भुततमं जपन्मन्त्रं यथाविधि

evamuktvā tvarandroṇaḥ spṛṣṭvāmbho varma bhāsvaram |
ābabandhādbhutatamaṃ japanmantraṃ yathāvidhi

रणे तस्मिन्सुमहति विजयस्य सुतस्य ते ।
विसिष्मापयिषुर्लोकान्विद्यया ब्रह्मवित्तमः

raṇe tasminsumahati vijayasya sutasya te |
visiṣmāpayiṣurlokānvidyayā brahmavittamaḥ

करोतु स्वस्ति ते ब्रह्मा स्वस्ति कुर्वन्तु ब्राह्मणाः ।
सरीसृपाश्च ये श्रेष्ठास्तेभ्यस्ते स्वस्ति भारत

karotu svasti te brahmā svasti kurvantu brāhmaṇāḥ |
sarīsṛpāśca ye śreṣṭhāstebhyaste svasti bhārata

ययातिर्नहुषश्चैव धुन्धुमारो भगीरथः ।
तुभ्यं राजर्षयः सर्वे स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा

yayātirnahuṣaścaiva dhundhumāro bhagīrathaḥ |
tubhyaṃ rājarṣayaḥ sarve svasti kurvantu te sadā

स्वस्ति तेऽस्त्वेकपादेभ्यो बहुपादेभ्य एव च ।
स्वस्त्यस्त्वपादकेभ्यश्च नित्यं तव महारणे

svasti te'stvekapādebhyo bahupādebhya eva ca |
svastyastvapādakebhyaśca nityaṃ tava mahāraṇe

स्वाहा स्वधा शची चैव स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा ।
लक्ष्मीररुन्धती चैव कुरुतां स्वस्ति तेऽनघ

svāhā svadhā śacī caiva svasti kurvantu te sadā |
lakṣmīrarundhatī caiva kurutāṃ svasti te'nagha

अमितो देवलश्चैव विश्वामित्रस्तथाङ्गिराः ।
वसिष्ठः कश्यपश्चैव स्वस्ति कुर्वन्तु ते नृप

amito devalaścaiva viśvāmitrastathāṅgirāḥ |
vasiṣṭhaḥ kaśyapaścaiva svasti kurvantu te nṛpa

धाता विधाता लोकेशो दिशश्च सदिगीश्वराः ।
स्वस्ति तेऽद्य प्रयच्छन्तु कार्तिकेयश्च षण्मुखः

dhātā vidhātā lokeśo diśaśca sadigīśvarāḥ |
svasti te'dya prayacchantu kārtikeyaśca ṣaṇmukhaḥ

येन देवाः सकृद्भग्नाः सङ्ग्रमे तारकामये ।
धृताः स च हतः शूरो ह्यवध्यो देवतागणैः

yena devāḥ sakṛdbhagnāḥ saṅgrame tārakāmaye |
dhṛtāḥ sa ca hataḥ śūro hyavadhyo devatāgaṇaiḥ

विवस्वान्कुरुतां स्वस्ति तथा वैवस्वतो यमः ।
पार्षिदा वशगा यस्य स्वस्ति तुभ्यं प्रयच्छतु

vivasvānkurutāṃ svasti tathā vaivasvato yamaḥ |
pārṣidā vaśagā yasya svasti tubhyaṃ prayacchatu

दिग्गजाश्चैव चत्वारः क्षितिश्च गगनं ग्रहाः ।
दिशश्च विदिशश्चैव सिद्धा लोकहिते रताः ।
स्वस्ति कुर्वन्तु ते नित्यं मन्त्रेणानेन रस्तुताः

diggajāścaiva catvāraḥ kṣitiśca gaganaṃ grahāḥ |
diśaśca vidiśaścaiva siddhā lokahite ratāḥ |
svasti kurvantu te nityaṃ mantreṇānena rastutāḥ

अधस्ताद्धरणीं योऽसौ सदा धारयते नृप ।
शेषश्च पन्नगश्रेष्ठः स्वस्ति तुभ्यं प्रयच्छतु

adhastāddharaṇīṃ yo'sau sadā dhārayate nṛpa |
śeṣaśca pannagaśreṣṭhaḥ svasti tubhyaṃ prayacchatu

गान्धारे युधि विक्रम्य निर्जिते पाकशासनेः ।
पुरा वृत्रेण दैत्येन भिन्नदेहाः सहस्रशः

gāndhāre yudhi vikramya nirjite pākaśāsaneḥ |
purā vṛtreṇa daityena bhinnadehāḥ sahasraśaḥ

हृततेजोबलाः स्रवे तदा सेन्द्रा दिवौकसः ।
ब्रह्माणं शरणं जग्मुर्वृत्राद्भीतां महासुरात्

hṛtatejobalāḥ srave tadā sendrā divaukasaḥ |
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmurvṛtrādbhītāṃ mahāsurāt

प्रमार्दितानां वृत्रेण देवानां देवसत्तम ।
गतिर्भव सुरश्रेष्ठ त्राहि नो महतो भयात्

pramārditānāṃ vṛtreṇa devānāṃ devasattama |
gatirbhava suraśreṣṭha trāhi no mahato bhayāt

अथ पार्श्वे स्थितं विष्णुं शक्रादींश्च सुरोत्तमान् ।
प्राह पथ्यमिदं वाक्यं विषण्णान्सुरसत्तमान्

atha pārśve sthitaṃ viṣṇuṃ śakrādīṃśca surottamān |
prāha pathyamidaṃ vākyaṃ viṣaṇṇānsurasattamān

रक्ष्या मे सततं देवाः सहेन्द्राः सद्विजातयः ।
त्वष्टुः सुदुर्धरं तेजो येन वृत्रो विनिर्मितः

rakṣyā me satataṃ devāḥ sahendrāḥ sadvijātayaḥ |
tvaṣṭuḥ sudurdharaṃ tejo yena vṛtro vinirmitaḥ

त्वष्ट्रा पुरा तपस्तप्त्वा वर्षायुतशतं तदा ।
वृत्रो विनिर्मितो देवाः प्राप्यानुज्ञां महेश्वरात्

tvaṣṭrā purā tapastaptvā varṣāyutaśataṃ tadā |
vṛtro vinirmito devāḥ prāpyānujñāṃ maheśvarāt

शंकरस्य प्रसादाद्वै हन्याद्देवरिपुर्बली ।
नागत्वा शंकरस्थानं भगवान्दृश्यते हरः

śaṃkarasya prasādādvai hanyāddevaripurbalī |
nāgatvā śaṃkarasthānaṃ bhagavāndṛśyate haraḥ

दृष्ट्वा जेष्यथ वृत्रं तं क्षिप्रं गच्छत मन्दरम् ।
यत्रास्ते तपसां योनिर्दक्षयज्ञविनाशनः

dṛṣṭvā jeṣyatha vṛtraṃ taṃ kṣipraṃ gacchata mandaram |
yatrāste tapasāṃ yonirdakṣayajñavināśanaḥ

पिनाकी सर्वभूतेशो भगनेत्रनिपातनः ।
ते गत्वा सहिता देवा ब्रह्मणा सह मन्दरम्

pinākī sarvabhūteśo bhaganetranipātanaḥ |
te gatvā sahitā devā brahmaṇā saha mandaram

अपश्यंस्तेजसां राशिं सूर्यकोटिसमप्रभम् ।
सोऽब्रवीत्स्वागतं देवा ब्रूत किं करवाण्यहम्

apaśyaṃstejasāṃ rāśiṃ sūryakoṭisamaprabham |
so'bravītsvāgataṃ devā brūta kiṃ karavāṇyaham

अमोघं दर्शनं मह्यं कामप्राप्तिरतोऽस्तु वः ।
एवमुक्तास्तु ते सर्वे प्रत्युचूस्तं दिवौकसः

amoghaṃ darśanaṃ mahyaṃ kāmaprāptirato'stu vaḥ |
evamuktāstu te sarve pratyucūstaṃ divaukasaḥ

हृतौजसां नो वृत्रेण गतिर्भव दिवौकसाम् ।
मूर्तीरीक्षस्व नो देव प्रहारैर्जर्जरीकृताः ।
शरणं त्वां प्रपन्नाः स्म गतिर्भव महेश्वर

hṛtaujasāṃ no vṛtreṇa gatirbhava divaukasām |
mūrtīrīkṣasva no deva prahārairjarjarīkṛtāḥ |
śaraṇaṃ tvāṃ prapannāḥ sma gatirbhava maheśvara

शर्वे उवाच ।
विदितं वो यथा देवाः कृत्येयं सुमहाबला ।

śarve uvāca |
viditaṃ vo yathā devāḥ kṛtyeyaṃ sumahābalā |

त्वष्टुस्तेजोभवा घोरा दुर्निवार्याऽकृतात्मभिः ॥
अवश्यं तु मया कार्यं साह्यं सर्वदिवौकसाम् ।

tvaṣṭustejobhavā ghorā durnivāryā'kṛtātmabhiḥ ||
avaśyaṃ tu mayā kāryaṃ sāhyaṃ sarvadivaukasām |

ममेदं गात्रजं शक्र कवचं गृह्य भास्वरम् ॥
बधानानेन मन्त्रेण मानसेन सुरेश्वर ।

mamedaṃ gātrajaṃ śakra kavacaṃ gṛhya bhāsvaram ||
badhānānena mantreṇa mānasena sureśvara |

वधायासुरमुख्यस्य वृत्रस्य सुरघातिनः
(द्रोण उवाच)
इत्युक्त्वा वरदः प्रादाद्वर्म तन्मन्त्रमेव च ।
स तेन वर्मणा गुप्तः प्रायाद्वृत्रचमूं प्रति

vadhāyāsuramukhyasya vṛtrasya suraghātinaḥ
(droṇa uvāca)
ityuktvā varadaḥ prādādvarma tanmantrameva ca |
sa tena varmaṇā guptaḥ prāyādvṛtracamūṃ prati

नानाविधैश्च शस्त्रौघैः पात्यमानैर्महारणे ।
न सन्धिः शक्यते भेत्तुं वर्मबन्धस्य तस्य तु

nānāvidhaiśca śastraughaiḥ pātyamānairmahāraṇe |
na sandhiḥ śakyate bhettuṃ varmabandhasya tasya tu

स तेन वर्मणा गुप्तो वृत्रं देवरिपुं तदा ।
जघान समरेऽभीतः शक्रो देवाग्रणीस्तदा

sa tena varmaṇā gupto vṛtraṃ devaripuṃ tadā |
jaghāna samare'bhītaḥ śakro devāgraṇīstadā

तं च मन्त्रमयं बन्धं वर्म चाङ्गिरसे ददौ ।
अङ्गिराः प्राह पुत्रस्य मन्त्रज्ञस्य बृहस्पतेः ।
बृहस्पतिरथोवाच अग्निवेश्याय धीमते

taṃ ca mantramayaṃ bandhaṃ varma cāṅgirase dadau |
aṅgirāḥ prāha putrasya mantrajñasya bṛhaspateḥ |
bṛhaspatirathovāca agniveśyāya dhīmate

अग्निवेश्यो मम प्रादात्तेन बध्नामि वर्म ते ।
तवाह्य देहरक्षार्थं मन्त्रेण नृपसत्तम

agniveśyo mama prādāttena badhnāmi varma te |
tavāhya deharakṣārthaṃ mantreṇa nṛpasattama

एवमुक्त्वा ततो द्रोणस्तव पुत्रं महाद्युतिम् ।
पुनरे वचः प्राह शनैराचार्यपुङ्गवः

evamuktvā tato droṇastava putraṃ mahādyutim |
punare vacaḥ prāha śanairācāryapuṅgavaḥ

ब्रह्मसूत्रेण बध्नामि कथचं तव भारत ।
हिरण्यगर्भेण यथा बद्धं विष्णोः पुरा रणे

brahmasūtreṇa badhnāmi kathacaṃ tava bhārata |
hiraṇyagarbheṇa yathā baddhaṃ viṣṇoḥ purā raṇe

यथा च ब्रह्मणा बद्धं सङ्ग्रामे तारकामये ।
शक्रस्य कवचं दिव्यं तथा बध्नाम्यहं तव

yathā ca brahmaṇā baddhaṃ saṅgrāme tārakāmaye |
śakrasya kavacaṃ divyaṃ tathā badhnāmyahaṃ tava

बद्धा तु कवचं तस्य मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ।
प्रेषयामास राजानं युद्धाय महते द्विजः

baddhā tu kavacaṃ tasya mantreṇa vidhipūrvakam |
preṣayāmāsa rājānaṃ yuddhāya mahate dvijaḥ

स सन्नद्धो महाबाहुराचार्येण महात्मना ।
प्रस्थितः सहसा राजन्यत्र यातो धनञ्जयः

sa sannaddho mahābāhurācāryeṇa mahātmanā |
prasthitaḥ sahasā rājanyatra yāto dhanañjayaḥ

रथानां च सहस्रेण त्रिगर्तानां प्रहारिणाम् ।
तथा दन्तिसहस्रेण मत्तानां वीर्यशालिनाम्

rathānāṃ ca sahasreṇa trigartānāṃ prahāriṇām |
tathā dantisahasreṇa mattānāṃ vīryaśālinām

अश्वानां नियुतेनैव तथाऽन्यैश्च महारथैः ।
वृतः प्रायान्महाबाहुरर्जुनस्य रथं प्रति

aśvānāṃ niyutenaiva tathā'nyaiśca mahārathaiḥ |
vṛtaḥ prāyānmahābāhurarjunasya rathaṃ prati

नानावादित्रघोषेण यथा वैरोचनिस्तथा

nānāvāditraghoṣeṇa yathā vairocanistathā

ततः शब्दो महानासीत्सैन्यानां तव भारत ।
अगाधं प्रस्थितं दृष्ट्वा समुद्रमिव कौरवम्

tataḥ śabdo mahānāsītsainyānāṃ tava bhārata |
agādhaṃ prasthitaṃ dṛṣṭvā samudramiva kauravam