हते सुदक्षिणे राजन्वीरे चैव श्रुतायुधे ।
जवेनाभ्यद्रवन्पार्थं कुपिताः सैनिकास्तव
hate sudakṣiṇe rājanvīre caiva śrutāyudhe |
javenābhyadravanpārthaṃ kupitāḥ sainikāstava
इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि चतुर्धशदिवसयुद्धे त्रिनवतितमोऽध्यायः ॥
74 श्लोक · 93 में से 203
अभीषाह, शूरसेन, शिबि और वसाति अर्जुन पर बाण बरसाते हैं,। श्रुतायु तोमर से और अश्रुतायु शूल से अर्जुन को बींधते हैं। अर्जुन ध्वजदण्ड का सहारा लेकर मूर्च्छित हो जाते हैं, और कौरव उन्हें मरा मानकर सिंहनाद करते हैं। श्रीकृष्ण उन्हें सचेत करते हैं। अर्जुन ऐन्द्र अस्त्र प्रकट कर दोनों भाइयों के सिर काटते हैं, फिर उनके पुत्र नियतायु और दीर्घायु को मारते हैं। अङ्ग, कलिङ्ग और पूर्व-दक्षिण के राजा हाथियों के साथ टूट पड़ते हैं। फिर यवन, पारद, शक, बाह्लीक, दरद और पुण्ड्र जैसी म्लेच्छ सेनाएँ आती हैं, जिनका वर्णन ग्रन्थ कठोर शब्दों में करता है। अर्जुन उन्हें भगा देते हैं। राजा अम्बष्ठ गदा से श्रीकृष्ण पर प्रहार करता है। अर्जुन गदा चूर कर उसकी भुजाएँ और सिर काट देते हैं।
सञ्जय उवाच
हते सुदक्षिणे राजन्वीरे चैव श्रुतायुधे ।
जवेनाभ्यद्रवन्पार्थं कुपिताः सैनिकास्तव
hate sudakṣiṇe rājanvīre caiva śrutāyudhe |
javenābhyadravanpārthaṃ kupitāḥ sainikāstava
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः ।
अभ्यवर्षंस्ततो राजञ्शरवर्षैर्धनञ्जयम्
abhīṣāhāḥ śūrasenāḥ śibayo'tha vasātayaḥ |
abhyavarṣaṃstato rājañśaravarṣairdhanañjayam
तेषां षष्टिशतानन्यान्प्रामथ्नात्पाण्डवः शरैः ।
ते स्म भीताः पलायन्ते व्याघ्रात्क्षुद्रमृगा इव
teṣāṃ ṣaṣṭiśatānanyānprāmathnātpāṇḍavaḥ śaraiḥ |
te sma bhītāḥ palāyante vyāghrātkṣudramṛgā iva
ते निवृत्ताः पुनः पार्थं सर्वतः पर्यवारयन् ।
रणे सपत्नान्निघ्नन्तं जिगीषन्तं परान्युधि
te nivṛttāḥ punaḥ pārthaṃ sarvataḥ paryavārayan |
raṇe sapatnānnighnantaṃ jigīṣantaṃ parānyudhi
तेषामापततां तूर्णं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
शिरांसि पातयामास बाहूंश्चापि धनञ्जयः
teṣāmāpatatāṃ tūrṇaṃ gāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ |
śirāṃsi pātayāmāsa bāhūṃścāpi dhanañjayaḥ
शिरोभिः पातितैस्तत्र भूमिरासीन्निरन्तरा ।
अभ्रच्छायेव चैवासीद्ध्वाङ्क्षगृध्रबलैर्युधि
śirobhiḥ pātitaistatra bhūmirāsīnnirantarā |
abhracchāyeva caivāsīddhvāṅkṣagṛdhrabalairyudhi
तेषु तूत्साद्यमानेषु क्रोधामर्षसमन्वितौ ।
स्रुतायुश्चाश्रुतायुश्च धनञ्जयमयुध्यताम्
teṣu tūtsādyamāneṣu krodhāmarṣasamanvitau |
srutāyuścāśrutāyuśca dhanañjayamayudhyatām
बलिनौ स्पर्धिनौ वीरौ कुलजौ बाहुशालिनौ ।
तावेनं शरवर्षाणि सव्यदक्षिणमस्यताम्
balinau spardhinau vīrau kulajau bāhuśālinau |
tāvenaṃ śaravarṣāṇi savyadakṣiṇamasyatām
त्वरायुक्तौ महराज प्रार्थयानौ महद्यशः ।
अर्जुनस्य वधप्रेप्सू पुत्रार्थे तव धन्विनौ
tvarāyuktau maharāja prārthayānau mahadyaśaḥ |
arjunasya vadhaprepsū putrārthe tava dhanvinau
तावर्जुनं सहस्रेण पत्रिणां नतपर्वणाम् ।
पूरयामासतुः क्रुद्धौ तटाकं जलदौ यथा
tāvarjunaṃ sahasreṇa patriṇāṃ nataparvaṇām |
pūrayāmāsatuḥ kruddhau taṭākaṃ jaladau yathā
श्रुतायुश्च ततः क्रुद्धस्तोमरेण धनञ्जयम् ।
आजघान रथश्रेष्ठः पीतेन निशितेन च
śrutāyuśca tataḥ kruddhastomareṇa dhanañjayam |
ājaghāna rathaśreṣṭhaḥ pītena niśitena ca
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शनः ।
जगाम परमं मोहं मोहयन्केशवं रणे
so'tividdho balavatā śatruṇā śatrukarśanaḥ |
jagāma paramaṃ mohaṃ mohayankeśavaṃ raṇe
एतस्मिन्नेव काले तु सोऽश्रुतायुर्महारथः ।
शूलेन भृशतीक्ष्णेन ताडयामास पाण्डवम्
etasminneva kāle tu so'śrutāyurmahārathaḥ |
śūlena bhṛśatīkṣṇena tāḍayāmāsa pāṇḍavam
क्षते क्षारं स हि ददौ पाण्डवस्य महात्मनः ।
पार्थोऽपि भृशसंविद्धो ध्वजयष्टिं समाश्रितः
kṣate kṣāraṃ sa hi dadau pāṇḍavasya mahātmanaḥ |
pārtho'pi bhṛśasaṃviddho dhvajayaṣṭiṃ samāśritaḥ
ततः सर्वस्य सैन्यस्य तावकस्य विशाम्पते ।
सिंहनादो महानासीद्धतं मत्वा धनञ्जयम्
tataḥ sarvasya sainyasya tāvakasya viśāmpate |
siṃhanādo mahānāsīddhataṃ matvā dhanañjayam
कृष्णश्च भृशसन्तप्तो दृष्ट्वा पार्थं विचेतनम् ।
आश्वासयत्सुहृद्याभिर्वाग्भिस्तत्र धनञ्जयम्
kṛṣṇaśca bhṛśasantapto dṛṣṭvā pārthaṃ vicetanam |
āśvāsayatsuhṛdyābhirvāgbhistatra dhanañjayam
ततस्तौ रथिनां श्रेष्ठौ लब्धलक्षौ धनञ्जयम् ।
वासुदेवं च वार्ष्णेयं शरवर्षैः समन्ततः
tatastau rathināṃ śreṣṭhau labdhalakṣau dhanañjayam |
vāsudevaṃ ca vārṣṇeyaṃ śaravarṣaiḥ samantataḥ
सचक्रकूबररथं साश्वध्वजपताकिनम् ।
अदृश्यं चक्रतुर्युद्धे तदद्भुतमिवाभवत्
sacakrakūbararathaṃ sāśvadhvajapatākinam |
adṛśyaṃ cakraturyuddhe tadadbhutamivābhavat
प्रत्याश्वस्तस्तु बीभत्सुः शनकैरिव भारत ।
प्रेतराजपुरं प्राप्य पुनः प्रत्यागतो यथा
pratyāśvastastu bībhatsuḥ śanakairiva bhārata |
pretarājapuraṃ prāpya punaḥ pratyāgato yathā
सञ्छन्नं शरजालेन रथं दृष्ट्वा सकेशवम् ।
शत्रू चाभिमुखौ दृष्ट्वा दीप्यमानाविवानलौ
sañchannaṃ śarajālena rathaṃ dṛṣṭvā sakeśavam |
śatrū cābhimukhau dṛṣṭvā dīpyamānāvivānalau
प्रादुश्चक्रे ततः पार्थः शाक्रमस्त्रं महारथः ।
तस्मादासन्सहस्राणि शराणां नतपर्वणाम्
prāduścakre tataḥ pārthaḥ śākramastraṃ mahārathaḥ |
tasmādāsansahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇām
ते जघ्नुस्तौ महेष्वासौ ताभ्यां मुक्तांश्च सायकान् ।
विचेरुराकाशगताः पार्थचापविनिःसृताः
te jaghnustau maheṣvāsau tābhyāṃ muktāṃśca sāyakān |
vicerurākāśagatāḥ pārthacāpaviniḥsṛtāḥ
प्रतिहत्य सरांस्तूर्णं शरवेगेन पाण्डवः ।
प्रतस्थे तत्रतत्रैव योधयन्वै महारथान्
pratihatya sarāṃstūrṇaṃ śaravegena pāṇḍavaḥ |
pratasthe tatratatraiva yodhayanvai mahārathān
तौ च फल्गुनबाणौघैर्विबाहुशिरसौ कृतौ ।
वसुधामन्वपद्येतां वातनुन्नाविव द्रुमौ
tau ca phalgunabāṇaughairvibāhuśirasau kṛtau |
vasudhāmanvapadyetāṃ vātanunnāviva drumau
श्रुतायुषश्च निधनं वधश्चेवाश्रुतायुषः ।
लोकविस्मापनमभूत्समुद्रस्येव शोषणम्
śrutāyuṣaśca nidhanaṃ vadhaścevāśrutāyuṣaḥ |
lokavismāpanamabhūtsamudrasyeva śoṣaṇam
तयोः पदानुगान्हत्वा पुनः पञ्चशतं रथान् ।
प्रत्यगाद्भारतीं सेनां निघ्नन्पार्थो वरान्वरान्
tayoḥ padānugānhatvā punaḥ pañcaśataṃ rathān |
pratyagādbhāratīṃ senāṃ nighnanpārtho varānvarān
श्रुतायुषं च निहतं प्रेक्ष्य चैवाश्रुतायुषम् ।
नियतायुश्च सङ्क्रुद्धो दीर्घायुश्चैव भारत
śrutāyuṣaṃ ca nihataṃ prekṣya caivāśrutāyuṣam |
niyatāyuśca saṅkruddho dīrghāyuścaiva bhārata
पुत्रौ तयोर्नरश्रेष्ठौ कौन्तेयं प्रति जग्मतुः ।
किरन्तौ विविधान्बाणान्पितृव्यसनकर्शितौ
putrau tayornaraśreṣṭhau kaunteyaṃ prati jagmatuḥ |
kirantau vividhānbāṇānpitṛvyasanakarśitau
तावर्जुनो मुहूर्तेन शरैः सन्नतपर्वभिः ।
प्रैषयत्परमक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति
tāvarjuno muhūrtena śaraiḥ sannataparvabhiḥ |
praiṣayatparamakruddho yamasya sadanaṃ prati
लोडयन्तमनीकानि द्विपं पद्मसरो यथा ।
नाशक्नुवन्वारयितुं पार्थं क्षत्रियपुङ्गवाः
loḍayantamanīkāni dvipaṃ padmasaro yathā |
nāśaknuvanvārayituṃ pārthaṃ kṣatriyapuṅgavāḥ
अङ्गास्तु गजसङ्घैश्च पाण्डवं पर्यवारयन् ।
क्रुद्धाः सहस्रशो राजञ्शिक्षिता हस्तिसादिनः
aṅgāstu gajasaṅghaiśca pāṇḍavaṃ paryavārayan |
kruddhāḥ sahasraśo rājañśikṣitā hastisādinaḥ
दुर्योधनसमादिष्टाः कुञ्जरैः पर्वतोपमैः ।
प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च कलिङ्गप्रमुखा नृपाः
duryodhanasamādiṣṭāḥ kuñjaraiḥ parvatopamaiḥ |
prācyāśca dākṣiṇātyāśca kaliṅgapramukhā nṛpāḥ
तेषामापततां शीघ्रं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
निचकर्त शिरांस्युग्रो बाहूनपि सुभूषणान्
teṣāmāpatatāṃ śīghraṃ gāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ |
nicakarta śirāṃsyugro bāhūnapi subhūṣaṇān
तैः शिरोभिर्मही कीर्णा बाहुभिश्च सहाङ्गदैः ।
बभौ कनकपाषाणा भुजगैरिव संवृता
taiḥ śirobhirmahī kīrṇā bāhubhiśca sahāṅgadaiḥ |
babhau kanakapāṣāṇā bhujagairiva saṃvṛtā
बाहवो विशिखैश्छिन्नाः शिरांस्युन्मथितानि च ।
पतमानान्यदृश्यन्त द्रुमेभ्य इव पक्षिणः
bāhavo viśikhaiśchinnāḥ śirāṃsyunmathitāni ca |
patamānānyadṛśyanta drumebhya iva pakṣiṇaḥ
शरैः सहस्रशो विद्धा द्विपाः प्रसृतशोणिताः ।
अदृश्यन्ताद्रयः काले गैरिकाम्बुस्रवा इव
śaraiḥ sahasraśo viddhā dvipāḥ prasṛtaśoṇitāḥ |
adṛśyantādrayaḥ kāle gairikāmbusravā iva
निहताः शेरते स्मान्ये बीभत्सोर्निशितैः शरैः ।
गजपृष्ठगता म्लेच्छा नानाविकृतदर्शनाः
nihatāḥ śerate smānye bībhatsorniśitaiḥ śaraiḥ |
gajapṛṣṭhagatā mlecchā nānāvikṛtadarśanāḥ
नानावेषधरा राजन्नानाशस्त्रौघसंवृताः ।
रुधिरेणानुलिप्ताङ्गा भान्ति चित्रैः शरैर्हताः
nānāveṣadharā rājannānāśastraughasaṃvṛtāḥ |
rudhireṇānuliptāṅgā bhānti citraiḥ śarairhatāḥ
शोणितं निर्वमन्ति स्म द्विपाः पार्थशराहताः ।
सहस्रशश्छिन्नगात्राः सारोहाः सपदानुगाः
śoṇitaṃ nirvamanti sma dvipāḥ pārthaśarāhatāḥ |
sahasraśaśchinnagātrāḥ sārohāḥ sapadānugāḥ
चुक्रुशुश्च निपेतुश्च बभ्रमुश्चापरे दिशः ।
भृशं त्रस्ताश्च बहवः स्वानेव ममृदुर्गजाः
cukruśuśca nipetuśca babhramuścāpare diśaḥ |
bhṛśaṃ trastāśca bahavaḥ svāneva mamṛdurgajāḥ
सोत्तरायुधिनश्चैव द्विपास्तीक्ष्णविषोपमाः ।
विदन्त्यसुरमायां ये सुघोरा घोरचक्षुषः
sottarāyudhinaścaiva dvipāstīkṣṇaviṣopamāḥ |
vidantyasuramāyāṃ ye sughorā ghoracakṣuṣaḥ
यवनाः पारदाश्चैव शकाश्च सह बाह्लिकैः ।
काकवर्णा दुराचाराः स्त्रीलोलाः कलहप्रियाः
yavanāḥ pāradāścaiva śakāśca saha bāhlikaiḥ |
kākavarṇā durācārāḥ strīlolāḥ kalahapriyāḥ
द्राविडास्तत्र युध्यन्ते मत्तमातङ्गविक्रमाः ।
गोयोनिप्रभवा म्लेच्छाः कालकल्पाः प्रहारिणः
drāviḍāstatra yudhyante mattamātaṅgavikramāḥ |
goyoniprabhavā mlecchāḥ kālakalpāḥ prahāriṇaḥ
दार्वातिसारा दरदाः पुण्ड्राश्चैव सहस्रशः ।
ते न शक्याः स्म सङ्ख्यातुं व्राताः शतसहस्रशः
dārvātisārā daradāḥ puṇḍrāścaiva sahasraśaḥ |
te na śakyāḥ sma saṅkhyātuṃ vrātāḥ śatasahasraśaḥ
अभ्यवर्षन्त ते सर्वे पाण्डवं निशितैः शरैः ।
अवाकिरंश्च ते म्लेच्छा नानायुद्धविशारदाः
abhyavarṣanta te sarve pāṇḍavaṃ niśitaiḥ śaraiḥ |
avākiraṃśca te mlecchā nānāyuddhaviśāradāḥ
तेषामपि ससर्जाशु शरवृष्टिं धनञ्जयः ।
सृष्टिस्तथाविधा ह्यासीच्छलभानामिवायतिः
teṣāmapi sasarjāśu śaravṛṣṭiṃ dhanañjayaḥ |
sṛṣṭistathāvidhā hyāsīcchalabhānāmivāyatiḥ
अभ्रच्छायामिव शरैः सैन्ये कृत्वा धनञ्जयः ।
मुण्डार्धमुण्डाञ्जटिलानशुचीञ्जटिलाननान् ।
म्लेच्छानशातयत्सर्वान्समेतानस्त्रतेजसा
abhracchāyāmiva śaraiḥ sainye kṛtvā dhanañjayaḥ |
muṇḍārdhamuṇḍāñjaṭilānaśucīñjaṭilānanān |
mlecchānaśātayatsarvānsametānastratejasā
शरैश्च शतशो विद्धास्ते सङ्घा गिरिचारिणः ।
प्राद्रवन्त रणे भीता गिरिगह्वरवासिनः
śaraiśca śataśo viddhāste saṅghā giricāriṇaḥ |
prādravanta raṇe bhītā girigahvaravāsinaḥ
गजाश्वसादिम्लेच्छानां पतितानां शितैः शरैः ।
बकाः कङ्का वृका भूमावपिबन्रुधिरं मुदा
gajāśvasādimlecchānāṃ patitānāṃ śitaiḥ śaraiḥ |
bakāḥ kaṅkā vṛkā bhūmāvapibanrudhiraṃ mudā
पत्त्यश्वरथनागैश्च प्रच्छन्नकृतसङ्क्रमाम् ।
शरवर्षप्लवां घोरां केशशैवलशाद्वलाम् ।
प्रावर्तयन्नदीमुग्रां शोणितौघतरङ्गिणीम्
pattyaśvarathanāgaiśca pracchannakṛtasaṅkramām |
śaravarṣaplavāṃ ghorāṃ keśaśaivalaśādvalām |
prāvartayannadīmugrāṃ śoṇitaughataraṅgiṇīm
छिन्नाङ्गुलीक्षुद्रमत्स्यां युगान्ते कालसन्निभाम् ।
प्राकरोद्गजसम्बाधां नदीमुत्तरशोणिताम्
chinnāṅgulīkṣudramatsyāṃ yugānte kālasannibhām |
prākarodgajasambādhāṃ nadīmuttaraśoṇitām
देहेभ्यो राजपुत्राणां नागाश्वरथसादिनाम् ।
यथा स्थलं च निम्नं च न स्याद्वर्षति वासवे ।
तथाऽऽसीत्पृथिवी सर्वा शोणितेन परिप्लुता
dehebhyo rājaputrāṇāṃ nāgāśvarathasādinām |
yathā sthalaṃ ca nimnaṃ ca na syādvarṣati vāsave |
tathā''sītpṛthivī sarvā śoṇitena pariplutā
षट्सहस्रान्हयान्वीरान्पुनर्दशशतान्वरान् ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः
ṣaṭsahasrānhayānvīrānpunardaśaśatānvarān |
prāhiṇonmṛtyulokāya kṣatriyānkṣatriyarṣabhaḥ
शरैः सहस्रशो विद्धा विधिवत्कल्पिता द्विपाः ।
शेरते भूमिमासाद्य शैला वज्रहता इव
śaraiḥ sahasraśo viddhā vidhivatkalpitā dvipāḥ |
śerate bhūmimāsādya śailā vajrahatā iva
स वाजिरथमातङ्गान्निघ्नन्व्यचरदर्जुनः ।
प्रभिन्न इव मातङ्गो मृद्गन्नलवनं यथा
sa vājirathamātaṅgānnighnanvyacaradarjunaḥ |
prabhinna iva mātaṅgo mṛdgannalavanaṃ yathā
भुरिद्रुमलतागुल्मं शुष्केन्धनतृणोलपम् ।
निर्दहेदनलोऽरण्यं यथा वायुसमीरितः
bhuridrumalatāgulmaṃ śuṣkendhanatṛṇolapam |
nirdahedanalo'raṇyaṃ yathā vāyusamīritaḥ
सेनारण्यं तव तथा कृष्णानिलसमीरितः ।
शरार्चिरदहत्क्रुद्धः पाण्डवोऽग्निर्धनञ्जयः
senāraṇyaṃ tava tathā kṛṣṇānilasamīritaḥ |
śarārciradahatkruddhaḥ pāṇḍavo'gnirdhanañjayaḥ
शून्यान्कुर्वन्रथोपस्थान्मानवैः संस्तरन्महीम् ।
प्रानृत्यदिव सम्बाधे चापहस्तो धनञ्जयः ।
वज्रकल्पैः शरैर्भूमिं कुर्वन्नुत्तरशोणिताम्
śūnyānkurvanrathopasthānmānavaiḥ saṃstaranmahīm |
prānṛtyadiva sambādhe cāpahasto dhanañjayaḥ |
vajrakalpaiḥ śarairbhūmiṃ kurvannuttaraśoṇitām
ततः प्रावर्तत नदी शोणितौघतरङ्गिणी ।
नराश्वद्विपकायेभ्यः पर्वतेभ्य इवापगा
tataḥ prāvartata nadī śoṇitaughataraṅgiṇī |
narāśvadvipakāyebhyaḥ parvatebhya ivāpagā
अस्थिशर्करसम्बाधा ध्वजवृक्षा रथहदा ।
सञ्छिन्नशीर्षपाणाणा हस्तिहस्तमहाग्रहा
asthiśarkarasambādhā dhvajavṛkṣā rathahadā |
sañchinnaśīrṣapāṇāṇā hastihastamahāgrahā
मांसमज्जास्थिपङ्काढ्यां हताश्वमकराकुला ।
उष्णीषफेनसञ्छन्ना शरघोरझषाकुला
māṃsamajjāsthipaṅkāḍhyāṃ hatāśvamakarākulā |
uṣṇīṣaphenasañchannā śaraghorajhaṣākulā
रुद्रस्याक्रीडसदृशीं भूमिं कुर्वन्विभीषणाम् ।
प्राविशद्भारतीं सेनां सङ्क्रुद्धो वै धनञ्जयः
rudrasyākrīḍasadṛśīṃ bhūmiṃ kurvanvibhīṣaṇām |
prāviśadbhāratīṃ senāṃ saṅkruddho vai dhanañjayaḥ
तं श्रुतायुस्तथाम्बष्ठो व्रजमानं न्यवारयत्
taṃ śrutāyustathāmbaṣṭho vrajamānaṃ nyavārayat
तस्यार्जुनः शरैस्तीक्ष्णैः कङ्कपत्रपरिच्छदैः ।
न्यपातयद्धयाञ्शीघ्रं यतमानस्य मारिष ।
धनुश्चास्यापरैश्छित्त्वा शरैः पार्थो विचक्रमे
tasyārjunaḥ śaraistīkṣṇaiḥ kaṅkapatraparicchadaiḥ |
nyapātayaddhayāñśīghraṃ yatamānasya māriṣa |
dhanuścāsyāparaiśchittvā śaraiḥ pārtho vicakrame
अम्बष्ठस्तु गदां गृह्य क्रोधपर्याकुलेक्षणः ।
आससाद रणे पार्थं केशवं च महारथम्
ambaṣṭhastu gadāṃ gṛhya krodhaparyākulekṣaṇaḥ |
āsasāda raṇe pārthaṃ keśavaṃ ca mahāratham
ततः सम्प्रहरन्वीरो गदामुद्यम्य भारत ।
रथमावार्य गदया केशवं समताडयत्
tataḥ sampraharanvīro gadāmudyamya bhārata |
rathamāvārya gadayā keśavaṃ samatāḍayat
गदया ताडितं दृष्ट्वा केशवं परवीरहा ।
अर्जुनोऽथ भृशं क्रुद्धः सोऽम्बष्ठं प्रति भारत
gadayā tāḍitaṃ dṛṣṭvā keśavaṃ paravīrahā |
arjuno'tha bhṛśaṃ kruddhaḥ so'mbaṣṭhaṃ prati bhārata
ततः शरैर्हेमपुङ्खैः सगदं रथिनां वरम् ।
छादयामास समरे मेघः सूर्यमिवोदितम्
tataḥ śarairhemapuṅkhaiḥ sagadaṃ rathināṃ varam |
chādayāmāsa samare meghaḥ sūryamivoditam
अथापरैः शरैश्चापि गदां तस्य महात्मनः ।
अचूर्णयत्तदा पार्थस्तिदद्भुतमिवाभवत्
athāparaiḥ śaraiścāpi gadāṃ tasya mahātmanaḥ |
acūrṇayattadā pārthastidadbhutamivābhavat
अथ तां पतितां दृष्ट्वा गृह्यान्यां च महागदाम् ।
अर्जुनं वासुदेवं च पुनः पुनरताडयत्
atha tāṃ patitāṃ dṛṣṭvā gṛhyānyāṃ ca mahāgadām |
arjunaṃ vāsudevaṃ ca punaḥ punaratāḍayat
तस्यार्जुनः क्षुरप्राभ्यां सगदावुद्यतौ भुजौ ।
चिच्छेदेन्द्रध्वजाकारौ शिरश्चान्येन पत्रिणा
tasyārjunaḥ kṣuraprābhyāṃ sagadāvudyatau bhujau |
cicchedendradhvajākārau śiraścānyena patriṇā
स पपात हतो राजन्वसुधामनुनादयन् ।
इन्द्रध्वज इवोत्सृष्टो यन्त्रनिर्मुक्तबन्धनः
sa papāta hato rājanvasudhāmanunādayan |
indradhvaja ivotsṛṣṭo yantranirmuktabandhanaḥ
अम्बष्ठे तु तदा भग्ने तव सैन्यमभज्यत
ambaṣṭhe tu tadā bhagne tava sainyamabhajyata
रथानीकावगाढश्च वारणाश्वशतैर्वृतः ।
अदृश्यत पदा पार्थो घनैः सूर्य इवावृतः
rathānīkāvagāḍhaśca vāraṇāśvaśatairvṛtaḥ |
adṛśyata padā pārtho ghanaiḥ sūrya ivāvṛtaḥ
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)