अध्याय 63: नहुष के पुत्र ययाति

ययातिं नाहुषं चैव मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
य इमां पृथिवीं जित्वा ससमुद्रां सपर्वताम्

yayātiṃ nāhuṣaṃ caiva mṛtaṃ sṛñjaya śuśruma |
ya imāṃ pṛthivīṃ jitvā sasamudrāṃ saparvatām

शम्याप्रासेन निर्माय वेदीः सन्नतदक्षिणाः ।
ईजानः क्रतुभिः पुण्यैः पर्यगच्छत्प्रदक्षिणम्

śamyāprāsena nirmāya vedīḥ sannatadakṣiṇāḥ |
ījānaḥ kratubhiḥ puṇyaiḥ paryagacchatpradakṣiṇam

राजसूयशतैरिष्ट्वा सोऽश्वमेधशतेन च ।
पुण्डरीकसहस्रेण वाजपेयशतैस्तथा

rājasūyaśatairiṣṭvā so'śvamedhaśatena ca |
puṇḍarīkasahasreṇa vājapeyaśataistathā

अतिरात्रसहस्रेण चातुर्मास्यैश्च कामतः ।
अग्निष्टोमैश्च विविधैः सत्रैश्च प्राज्यदक्षिणैः

atirātrasahasreṇa cāturmāsyaiśca kāmataḥ |
agniṣṭomaiśca vividhaiḥ satraiśca prājyadakṣiṇaiḥ

अब्राह्मणानां यद्वित्तं पृथिव्यामस्ति किञ्चन ।
तत्सर्वं परिसङ्ख्याय ततो ब्राह्मणसात्करोत्

abrāhmaṇānāṃ yadvittaṃ pṛthivyāmasti kiñcana |
tatsarvaṃ parisaṅkhyāya tato brāhmaṇasātkarot

सरस्वती पुण्यतमा नदीनां
तथा समुद्राः सरितः साद्रयश्च ।
ईजानाय पुण्यतमाय राज्ञे
घृतं पयो दुदुहुर्नाहुषाय

sarasvatī puṇyatamā nadīnāṃ
tathā samudrāḥ saritaḥ sādrayaśca |
ījānāya puṇyatamāya rājñe
ghṛtaṃ payo duduhurnāhuṣāya

व्यूढे देवासुरे युद्धे कृत्वा देवसहायताम् ।
चतुर्धा व्यभजत्सर्वां चतुर्भ्यः पृथिवीमिमाम्

vyūḍhe devāsure yuddhe kṛtvā devasahāyatām |
caturdhā vyabhajatsarvāṃ caturbhyaḥ pṛthivīmimām

यज्ञैर्नानाविधैरिष्ट्वा प्रजामुत्पाद्य चोत्तमाम् ।
देवयान्यां चौशनस्यां शर्मिष्ठायां च धर्मतः

yajñairnānāvidhairiṣṭvā prajāmutpādya cottamām |
devayānyāṃ cauśanasyāṃ śarmiṣṭhāyāṃ ca dharmataḥ

देवारण्येषु सर्वेषु विजहारामरोपमः ।
आत्मनः कामचारेण द्वितीय इव वारावः

devāraṇyeṣu sarveṣu vijahārāmaropamaḥ |
ātmanaḥ kāmacāreṇa dvitīya iva vārāvaḥ

यदा नाभ्यगमच्छान्तिं कामानां सर्ववेदवित् ।
ततो गाथामिमां गीत्वा सदारः प्राविशद्वनम्

yadā nābhyagamacchāntiṃ kāmānāṃ sarvavedavit |
tato gāthāmimāṃ gītvā sadāraḥ prāviśadvanam

यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
नालमेकस्य तत्सर्वमिति मत्वा शमं व्रजेत्

yatpṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ |
nālamekasya tatsarvamiti matvā śamaṃ vrajet

एवं कामान्परित्यज्य ययातिर्धृतिमेत्य च ।
पूरुं राज्ये प्रतिष्ठाप्य प्रयातो वनमीश्वरः

evaṃ kāmānparityajya yayātirdhṛtimetya ca |
pūruṃ rājye pratiṣṭhāpya prayāto vanamīśvaraḥ

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः ।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत्

sa cenmamāra sṛñjaya caturbhadratarastvayā |
putrātpuṇyatarastubhyaṃ mā putramanutapyathāḥ |
ayajvānamadakṣiṇyamabhi śvaityetyudāharat