अध्याय 60: गङ्गा को उतारने वाले भगीरथ

भगीरथं च राजानं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
परित्राणाय पूर्वेषां येन गङ्गाऽवतारिता

bhagīrathaṃ ca rājānaṃ mṛtaṃ sṛñjaya śuśruma |
paritrāṇāya pūrveṣāṃ yena gaṅgā'vatāritā

यस्येन्द्रो बाहुवीर्येण प्रीतो राज्ञो महात्मनः ।
सोऽश्वमेधशतैरीजे समाप्तवरदक्षिणैः

yasyendro bāhuvīryeṇa prīto rājño mahātmanaḥ |
so'śvamedhaśatairīje samāptavaradakṣiṇaiḥ

हविर्मन्त्रान्नसम्पन्नैर्देवानामादधौ मुदम् ।
येन भागीरथी गङ्गा चयनैः काञ्चनैश्चिता

havirmantrānnasampannairdevānāmādadhau mudam |
yena bhāgīrathī gaṅgā cayanaiḥ kāñcanaiścitā

यः सहस्रं सहस्राणां कन्या हेमविभूषिताः ।
राज्ञश्च राजपुत्रांश्च ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत

yaḥ sahasraṃ sahasrāṇāṃ kanyā hemavibhūṣitāḥ |
rājñaśca rājaputrāṃśca brāhmaṇebhyo hyamanyata

सर्वा रथगताः कन्या रथाः सर्वे चतुर्युजः ।
रथेरथे शतं नागाः सर्वे वै हेममालिनः

sarvā rathagatāḥ kanyā rathāḥ sarve caturyujaḥ |
ratherathe śataṃ nāgāḥ sarve vai hemamālinaḥ

सहस्रमश्वाश्चैकैकं गजानां पृष्ठतोऽन्वयुः ।
अश्वेअश्वे शतं गावो गवां पश्चादजाविकम्

sahasramaśvāścaikaikaṃ gajānāṃ pṛṣṭhato'nvayuḥ |
aśveaśve śataṃ gāvo gavāṃ paścādajāvikam

तेनाक्रान्ता जनौघेन दक्षिणा भूयसीर्ददत् ।
उपह्वरेऽतिव्यथिता तस्याङ्के निषसाद ह

tenākrāntā janaughena dakṣiṇā bhūyasīrdadat |
upahvare'tivyathitā tasyāṅke niṣasāda ha

तथा मागीरथी गङ्गा ह्यूर्ध्वगा ह्यभवत्पुरा ।
दुहितृत्वं गता राज्ञः पुत्रत्वमगमत्तदा

tathā māgīrathī gaṅgā hyūrdhvagā hyabhavatpurā |
duhitṛtvaṃ gatā rājñaḥ putratvamagamattadā

तां तु गाथा जगुः प्रीता गन्धर्वाः सूर्यवर्चसः ।
पितृदेवमनुष्याणां शृण्वतां वल्गुवादिनः

tāṃ tu gāthā jaguḥ prītā gandharvāḥ sūryavarcasaḥ |
pitṛdevamanuṣyāṇāṃ śṛṇvatāṃ valguvādinaḥ

भगीरथं यजमानमैक्ष्वाकुं भूरिदक्षिणम् ।
गङ्गा समुद्रगा देवी वव्रे पितरमीश्वरम्

bhagīrathaṃ yajamānamaikṣvākuṃ bhūridakṣiṇam |
gaṅgā samudragā devī vavre pitaramīśvaram

तस्य सेन्द्रैः सुरगणैर्देवैर्यज्ञः स्वलङ्कृतः ।
सम्यक्परिगृहीतश्च शान्तविघ्नो निरामयः

tasya sendraiḥ suragaṇairdevairyajñaḥ svalaṅkṛtaḥ |
samyakparigṛhītaśca śāntavighno nirāmayaḥ

यो य इच्छेत विप्रो वै यत्रयत्रात्मनः प्रियम् ।
भगीरथस्तदा प्रीतस्तत्रतत्राददद्वशी

yo ya iccheta vipro vai yatrayatrātmanaḥ priyam |
bhagīrathastadā prītastatratatrādadadvaśī

नादेयं ब्राह्मणस्यासीद्यस्य यत्स्यात्प्रियं धनम् ।
सोऽपि विप्रप्रसादेन ब्रह्मलोकं गतो नृपः

nādeyaṃ brāhmaṇasyāsīdyasya yatsyātpriyaṃ dhanam |
so'pi vipraprasādena brahmalokaṃ gato nṛpaḥ

येन यातौ मखमुखौ दिशाशाविह पादपाः ।
तेनावस्थातुमिच्छन्ति तं गत्वा राजमीश्वरम्

yena yātau makhamukhau diśāśāviha pādapāḥ |
tenāvasthātumicchanti taṃ gatvā rājamīśvaram

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः ।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत्

sa cenmamāra sṛñjaya caturbhadratarastvayā |
putrātpuṇyatarastubhyaṃ mā putramanutapyathāḥ |
ayajvānamadakṣiṇyamabhi śvaityetyudāharat