भगीरथं च राजानं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
परित्राणाय पूर्वेषां येन गङ्गाऽवतारिता
bhagīrathaṃ ca rājānaṃ mṛtaṃ sṛñjaya śuśruma |
paritrāṇāya pūrveṣāṃ yena gaṅgā'vatāritā
Drona Parva
Chapter 60: Bhagiratha, who brought down Ganga
इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि षोडशराजकीये षष्टितमोऽध्यायः ॥
15 verses · 60 of 203
What happens in this chapter
Bhagiratha, who brought down Ganga
Narada speaks of King Bhagiratha of the Ikshvaku line, who brought Ganga down to earth to save his forefathers. Indra was pleased with his might, and he performed a hundred ashvamedhas with rich gifts, lining the banks of Bhagirathi with golden altars. He gave the brahmanas a million maidens adorned with gold, each on a four-horsed chariot, every chariot followed by a hundred elephants with golden garlands, every elephant by a thousand horses, every horse by a hundred cows. Pressed by the crowds at his yajna, Ganga came and sat in his lap, and so became his daughter; the gandharvas sang that she chose him as her father. Whatever any brahmana wished, he gave, and he went to Brahmaloka. The refrain follows.
नारद उवाच
यस्येन्द्रो बाहुवीर्येण प्रीतो राज्ञो महात्मनः ।
सोऽश्वमेधशतैरीजे समाप्तवरदक्षिणैः
yasyendro bāhuvīryeṇa prīto rājño mahātmanaḥ |
so'śvamedhaśatairīje samāptavaradakṣiṇaiḥ
हविर्मन्त्रान्नसम्पन्नैर्देवानामादधौ मुदम् ।
येन भागीरथी गङ्गा चयनैः काञ्चनैश्चिता
havirmantrānnasampannairdevānāmādadhau mudam |
yena bhāgīrathī gaṅgā cayanaiḥ kāñcanaiścitā
यः सहस्रं सहस्राणां कन्या हेमविभूषिताः ।
राज्ञश्च राजपुत्रांश्च ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत
yaḥ sahasraṃ sahasrāṇāṃ kanyā hemavibhūṣitāḥ |
rājñaśca rājaputrāṃśca brāhmaṇebhyo hyamanyata
सर्वा रथगताः कन्या रथाः सर्वे चतुर्युजः ।
रथेरथे शतं नागाः सर्वे वै हेममालिनः
sarvā rathagatāḥ kanyā rathāḥ sarve caturyujaḥ |
ratherathe śataṃ nāgāḥ sarve vai hemamālinaḥ
सहस्रमश्वाश्चैकैकं गजानां पृष्ठतोऽन्वयुः ।
अश्वेअश्वे शतं गावो गवां पश्चादजाविकम्
sahasramaśvāścaikaikaṃ gajānāṃ pṛṣṭhato'nvayuḥ |
aśveaśve śataṃ gāvo gavāṃ paścādajāvikam
तेनाक्रान्ता जनौघेन दक्षिणा भूयसीर्ददत् ।
उपह्वरेऽतिव्यथिता तस्याङ्के निषसाद ह
tenākrāntā janaughena dakṣiṇā bhūyasīrdadat |
upahvare'tivyathitā tasyāṅke niṣasāda ha
तथा मागीरथी गङ्गा ह्यूर्ध्वगा ह्यभवत्पुरा ।
दुहितृत्वं गता राज्ञः पुत्रत्वमगमत्तदा
tathā māgīrathī gaṅgā hyūrdhvagā hyabhavatpurā |
duhitṛtvaṃ gatā rājñaḥ putratvamagamattadā
तां तु गाथा जगुः प्रीता गन्धर्वाः सूर्यवर्चसः ।
पितृदेवमनुष्याणां शृण्वतां वल्गुवादिनः
tāṃ tu gāthā jaguḥ prītā gandharvāḥ sūryavarcasaḥ |
pitṛdevamanuṣyāṇāṃ śṛṇvatāṃ valguvādinaḥ
भगीरथं यजमानमैक्ष्वाकुं भूरिदक्षिणम् ।
गङ्गा समुद्रगा देवी वव्रे पितरमीश्वरम्
bhagīrathaṃ yajamānamaikṣvākuṃ bhūridakṣiṇam |
gaṅgā samudragā devī vavre pitaramīśvaram
तस्य सेन्द्रैः सुरगणैर्देवैर्यज्ञः स्वलङ्कृतः ।
सम्यक्परिगृहीतश्च शान्तविघ्नो निरामयः
tasya sendraiḥ suragaṇairdevairyajñaḥ svalaṅkṛtaḥ |
samyakparigṛhītaśca śāntavighno nirāmayaḥ
यो य इच्छेत विप्रो वै यत्रयत्रात्मनः प्रियम् ।
भगीरथस्तदा प्रीतस्तत्रतत्राददद्वशी
yo ya iccheta vipro vai yatrayatrātmanaḥ priyam |
bhagīrathastadā prītastatratatrādadadvaśī
नादेयं ब्राह्मणस्यासीद्यस्य यत्स्यात्प्रियं धनम् ।
सोऽपि विप्रप्रसादेन ब्रह्मलोकं गतो नृपः
nādeyaṃ brāhmaṇasyāsīdyasya yatsyātpriyaṃ dhanam |
so'pi vipraprasādena brahmalokaṃ gato nṛpaḥ
येन यातौ मखमुखौ दिशाशाविह पादपाः ।
तेनावस्थातुमिच्छन्ति तं गत्वा राजमीश्वरम्
yena yātau makhamukhau diśāśāviha pādapāḥ |
tenāvasthātumicchanti taṃ gatvā rājamīśvaram
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः ।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत्
sa cenmamāra sṛñjaya caturbhadratarastvayā |
putrātpuṇyatarastubhyaṃ mā putramanutapyathāḥ |
ayajvānamadakṣiṇyamabhi śvaityetyudāharat
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)