अध्याय 42: जयद्रथ को महादेव का वरदान

बालमत्यन्तसुखिनं स्वबाहुबलदर्पितम् ।
युद्धेष्वकुशलं वीरं कुलपुत्रं तनुत्यजम्

bālamatyantasukhinaṃ svabāhubaladarpitam |
yuddheṣvakuśalaṃ vīraṃ kulaputraṃ tanutyajam

गाहमानमनीकानि सदश्वैश्च त्रिहायनैः ।
अपि यौधिष्ठिरात्सैन्यात्कश्चिदन्वपतद्बली

gāhamānamanīkāni sadaśvaiśca trihāyanaiḥ |
api yaudhiṣṭhirātsainyātkaścidanvapatadbalī

युधिष्ठिरो भीमसेनः शिखण्डी सात्यकिर्यमौ ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च द्रुपदश्च सङ्केकयः

yudhiṣṭhiro bhīmasenaḥ śikhaṇḍī sātyakiryamau |
dhṛṣṭadyumno virāṭaśca drupadaśca saṅkekayaḥ

धृष्टकेतुश्च संरब्धो मात्स्याश्चाभ्यपतन्रणे ।
तेनैव तु पथा यान्तः पितरो मातुलैः सह

dhṛṣṭaketuśca saṃrabdho mātsyāścābhyapatanraṇe |
tenaiva tu pathā yāntaḥ pitaro mātulaiḥ saha

अभ्यद्रवन्परीप्सन्तो व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
तान्दृष्ट्वा द्रवतः शूरांस्त्वदीया विमुखाऽभवन्

abhyadravanparīpsanto vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ |
tāndṛṣṭvā dravataḥ śūrāṃstvadīyā vimukhā'bhavan

ततस्तद्विमुखं दृष्ट्वा तव सूनोर्महद्बलम् ।
जामाता तव तेजस्वी संस्तम्भयिषुराद्रवत्

tatastadvimukhaṃ dṛṣṭvā tava sūnormahadbalam |
jāmātā tava tejasvī saṃstambhayiṣurādravat

सैन्धवस्य महाराज पुत्रो राजा जयद्रथः ।
स पुत्रगृद्धिनः पार्थान्सहसैन्यानवारयत्

saindhavasya mahārāja putro rājā jayadrathaḥ |
sa putragṛddhinaḥ pārthānsahasainyānavārayat

उग्रधन्वा महेष्वासो दिव्यमस्त्रमुदीरयन् ।
वार्धक्षत्रिरुपासेधत्प्रवणादिव कुञ्जरः

ugradhanvā maheṣvāso divyamastramudīrayan |
vārdhakṣatrirupāsedhatpravaṇādiva kuñjaraḥ

कतिभारमहं मन्ये सैन्धवे सञ्जयाहितम् ।
यदेकः पाण्डवान्क्रुद्धान्पुप्रेप्सूनवारयत्

katibhāramahaṃ manye saindhave sañjayāhitam |
yadekaḥ pāṇḍavānkruddhānpuprepsūnavārayat

अत्यद्भुतमहं मन्ये बलं शौर्यं च सैन्धवे ।
तस्य प्रब्रूहि मे वीर्यं कर्म चाग्र्यं महात्मनः

atyadbhutamahaṃ manye balaṃ śauryaṃ ca saindhave |
tasya prabrūhi me vīryaṃ karma cāgryaṃ mahātmanaḥ

किं जप्तं हुतमिष्टं वा किं सुतप्तमथो तपः ।
दमो वा ब्रह्मचर्यं वा सूत यच्चास्य सत्तम

kiṃ japtaṃ hutamiṣṭaṃ vā kiṃ sutaptamatho tapaḥ |
damo vā brahmacaryaṃ vā sūta yaccāsya sattama

देवं कतममाराध्य विष्णुमीशानमब्जजम् ।
सिन्धुराट् तनये सक्तान्क्रुद्धान्पार्थानवारयत्

devaṃ katamamārādhya viṣṇumīśānamabjajam |
sindhurāṭ tanaye saktānkruddhānpārthānavārayat

नैवं कृतं महत्कर्म भीष्मेणाज्ञासिषं तथा ।
सिन्धुराजो हि येनैकः पाण्डवान्समवारयत्

naivaṃ kṛtaṃ mahatkarma bhīṣmeṇājñāsiṣaṃ tathā |
sindhurājo hi yenaikaḥ pāṇḍavānsamavārayat

द्रौपदीहरणे यत्तद्भीमसेनेन निर्जितः ।
मानात्स तप्तवान्राजा वरार्थी सुमहत्तपः

draupadīharaṇe yattadbhīmasenena nirjitaḥ |
mānātsa taptavānrājā varārthī sumahattapaḥ

इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यः प्रियेभ्यः सन्निवर्त्य सः ।
क्षुत्पिपासातकपसहः कृशो धमनिसन्ततः

indriyāṇīndriyārthebhyaḥ priyebhyaḥ sannivartya saḥ |
kṣutpipāsātakapasahaḥ kṛśo dhamanisantataḥ

देवमाराधयच्छर्वं गृणन्ब्रह्म सनातनम् ।
भक्तानुकम्पी भगवांस्तस्य चक्रे ततो दयाम्

devamārādhayaccharvaṃ gṛṇanbrahma sanātanam |
bhaktānukampī bhagavāṃstasya cakre tato dayām

स्वप्नान्तेऽप्यथ चैवाह हरः सिन्धुपतेः सुतम् ।
वरं वृणीष्व प्रीतोऽस्मि जयद्रथ किमिच्छसि

svapnānte'pyatha caivāha haraḥ sindhupateḥ sutam |
varaṃ vṛṇīṣva prīto'smi jayadratha kimicchasi

एवमुक्तस्तु शर्वेण सिन्धुराजो जयद्रथः ।
उवाच प्रणतो रुद्रं प्राञ्जलिर्नियतात्मवान्

evamuktastu śarveṇa sindhurājo jayadrathaḥ |
uvāca praṇato rudraṃ prāñjalirniyatātmavān

पाण्डवेयानहं सङ्ख्ये भीमवीर्यपराक्रमान् ।
वारयेयं रथेनैकः समस्तानिति भारत

pāṇḍaveyānahaṃ saṅkhye bhīmavīryaparākramān |
vārayeyaṃ rathenaikaḥ samastāniti bhārata

एवमुक्तस्तु देवेशो जयद्रथमथाब्रवीत् ।
ददामि ते वरं सौम्य विना पार्थं धनञ्जयम् ।
वारयिष्यसि सङ्ग्रामे चतुरः पाण्डुनन्दनान्

evamuktastu deveśo jayadrathamathābravīt |
dadāmi te varaṃ saumya vinā pārthaṃ dhanañjayam |
vārayiṣyasi saṅgrāme caturaḥ pāṇḍunandanān

एकाहमिति राजेन्द्र तत्रैवान्तरधीयत ।
एवमस्त्विति देवेशमुक्त्वाबुद्ध्यत पार्थिवः

ekāhamiti rājendra tatraivāntaradhīyata |
evamastviti deveśamuktvābuddhyata pārthivaḥ

स तेन वरदानेन दिव्येनास्त्बलेन च ।
एकः संवारयामास पाण्डवानामनीकिनीम्

sa tena varadānena divyenāstbalena ca |
ekaḥ saṃvārayāmāsa pāṇḍavānāmanīkinīm

तस्य ज्यातलघोषेण क्षत्रियान्भयमाविशत् ।
परांस्तु तव सैन्यस्य हर्षः परमकोऽभवत्

tasya jyātalaghoṣeṇa kṣatriyānbhayamāviśat |
parāṃstu tava sainyasya harṣaḥ paramako'bhavat

दृष्ट्वा तु क्षत्रिया भारं सैन्धवे सर्वमाहितम् ।
उत्क्रुश्याभ्यद्रवन्राजन्येन यौधिष्ठिरं बलम्

dṛṣṭvā tu kṣatriyā bhāraṃ saindhave sarvamāhitam |
utkruśyābhyadravanrājanyena yaudhiṣṭhiraṃ balam