अध्याय 7: उत्तरकुरु, भद्राश्व और जम्बू वृक्ष

मेरोरथोत्तरं पार्श्वं पूर्वं चाचक्ष्व संजय ।
निखिलेन महाबुद्धे माल्यवन्तं च पर्वतम्

merorathottaraṃ pārśvaṃ pūrvaṃ cācakṣva saṃjaya |
nikhilena mahābuddhe mālyavantaṃ ca parvatam

दक्षिणेन तु नीलस्य मेरोः पार्श्वे तथोत्तरे ।
उत्तराः कुरवो राजन्पुण्याः सिद्धनिषेविताः

dakṣiṇena tu nīlasya meroḥ pārśve tathottare |
uttarāḥ kuravo rājanpuṇyāḥ siddhaniṣevitāḥ

तत्र वृक्षा मधुफला नित्यपुष्पफलोपगाः ।
पुष्पाणि च सुगन्धीनि रसवन्ति फलानि च

tatra vṛkṣā madhuphalā nityapuṣpaphalopagāḥ |
puṣpāṇi ca sugandhīni rasavanti phalāni ca

सर्वकामफलास्तत्र केचिद्वृक्षा जनाधिप ।
अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र नराधिप

sarvakāmaphalāstatra kecidvṛkṣā janādhipa |
apare kṣīriṇo nāma vṛkṣāstatra narādhipa

ये क्षरन्ति सदा क्षीरं षड्रसं चामृपोतमम् ।
वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च

ye kṣaranti sadā kṣīraṃ ṣaḍrasaṃ cāmṛpotamam |
vastrāṇi ca prasūyante phaleṣvābharaṇāni ca

सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकाञ्चनवालुका ।
सर्वर्तुसुखसंस्पर्शा निष्पङ्का च जनाधिप ।
पुष्करिष्यः शुभास्तत्र सुखस्पर्शा मनोरमाः

sarvā maṇimayī bhūmiḥ sūkṣmakāñcanavālukā |
sarvartusukhasaṃsparśā niṣpaṅkā ca janādhipa |
puṣkariṣyaḥ śubhāstatra sukhasparśā manoramāḥ

देवलोकच्युताः सर्वे जायन्ते तत्र मानवाः ।
शुक्लाभिजनसंयन्नाः सर्वे सुप्रियदर्शनाः

devalokacyutāḥ sarve jāyante tatra mānavāḥ |
śuklābhijanasaṃyannāḥ sarve supriyadarśanāḥ

मिथुनानि च जायन्ते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः ।
तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्त्यमृतसन्निभम्

mithunāni ca jāyante striyaścāpsarasopamāḥ |
teṣāṃ te kṣīriṇāṃ kṣīraṃ pibantyamṛtasannibham

मिथुनं जायते काले समं तच्च प्रवर्धते ।
तुल्यरूगुणोपेतं समवेषं तथैव च

mithunaṃ jāyate kāle samaṃ tacca pravardhate |
tulyarūguṇopetaṃ samaveṣaṃ tathaiva ca

एवमेवानुरूपं च चक्रवाकसमं विभो ।
निरापगाम ते लोका नित्यं मुदितमानसाः

evamevānurūpaṃ ca cakravākasamaṃ vibho |
nirāpagāma te lokā nityaṃ muditamānasāḥ

दशवर्षसहस्राणि शशवर्षशतानि च ।
जीवन्ति ते महाराज न चान्योन्यं जहत्युत

daśavarṣasahasrāṇi śaśavarṣaśatāni ca |
jīvanti te mahārāja na cānyonyaṃ jahatyuta

भारुण्डा नाम शकुनास्तीक्ष्णतुण्डा महाबलाः ।
तान्निर्हरन्तीह मृतान्दरीषु प्रक्षिपन्ति च

bhāruṇḍā nāma śakunāstīkṣṇatuṇḍā mahābalāḥ |
tānnirharantīha mṛtāndarīṣu prakṣipanti ca

उत्तराः कुरवो राजन्व्याख्यातास्ते समासतः ।
मेरोः पार्श्वमहं पूर्वं वक्ष्याम्यथ यथातथम्

uttarāḥ kuravo rājanvyākhyātāste samāsataḥ |
meroḥ pārśvamahaṃ pūrvaṃ vakṣyāmyatha yathātatham

तस्य मूर्धाभिषेकस्तु भद्राश्वस्य विशांपते ।
भद्रसालवनं यत्र कालाम्रश्च महाद्रुमः

tasya mūrdhābhiṣekastu bhadrāśvasya viśāṃpate |
bhadrasālavanaṃ yatra kālāmraśca mahādrumaḥ

कालाम्रस्तु महाराज नित्यपुष्पफलः शुभः ।
द्रुमश्च योजनोत्सेधः सिद्धचारणसेवितः

kālāmrastu mahārāja nityapuṣpaphalaḥ śubhaḥ |
drumaśca yojanotsedhaḥ siddhacāraṇasevitaḥ

तत्र ते पुरुषाः श्वेतास्तेजोयुक्ता महाबलाः ।
स्त्रियः कुमुदवर्णाश्च सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः

tatra te puruṣāḥ śvetāstejoyuktā mahābalāḥ |
striyaḥ kumudavarṇāśca sundaryaḥ priyadarśanāḥ

चन्द्रप्रभाश्चन्द्रवर्णाः पूर्वचन्द्रनिभाननाः ।
चन्द्रशीतलगात्र्यश्च नृत्तिगीतविशारदाः

candraprabhāścandravarṇāḥ pūrvacandranibhānanāḥ |
candraśītalagātryaśca nṛttigītaviśāradāḥ

दशवर्षसहस्राणि तत्रायुर्भरतर्षभ ।
कालाम्ररसपीतास्ते नित्यं संस्थितयौवनाः

daśavarṣasahasrāṇi tatrāyurbharatarṣabha |
kālāmrarasapītāste nityaṃ saṃsthitayauvanāḥ

दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु ।
सुदर्शनो नाम महाञ्जम्बूवृक्षः सनातनः

dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu |
sudarśano nāma mahāñjambūvṛkṣaḥ sanātanaḥ

सर्वकामफलः पुण्यः सिद्धचारणसेवितः ।
तस्य नाम्ना समाख्यातो जम्बूद्वीपः सनातनः

sarvakāmaphalaḥ puṇyaḥ siddhacāraṇasevitaḥ |
tasya nāmnā samākhyāto jambūdvīpaḥ sanātanaḥ

योजनानां सहस्त्रं च शतं च भरतर्षभ ।
उत्सेधो वृक्षराजस्य दिवस्पृङ्भनुजेश्वर

yojanānāṃ sahastraṃ ca śataṃ ca bharatarṣabha |
utsedho vṛkṣarājasya divaspṛṅbhanujeśvara

अरत्नीनां सहस्रं च शतानि दश पञ्च च ।
परिणाहस्तु वृक्षस्य फलानां रसभेदिनाम्

aratnīnāṃ sahasraṃ ca śatāni daśa pañca ca |
pariṇāhastu vṛkṣasya phalānāṃ rasabhedinām

पतमानानि तान्युर्वी कुर्वन्ति विपुलं स्वनम् ।
मुञ्चन्ति च रसं राजंस्तस्मिन्रजतसन्निभम्

patamānāni tānyurvī kurvanti vipulaṃ svanam |
muñcanti ca rasaṃ rājaṃstasminrajatasannibham

तस्या जम्बाः फलरसो नदी भूत्वा जनाधिप ।
मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा संप्रयात्युत्तरान्कुरून्

tasyā jambāḥ phalaraso nadī bhūtvā janādhipa |
meruṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā saṃprayātyuttarānkurūn

तत्र तेषां मनःशान्तिर्न पिपासा जनाधिप ।
तस्मिन्फलरसे पीते न जरा बाधते च तान्

tatra teṣāṃ manaḥśāntirna pipāsā janādhipa |
tasminphalarase pīte na jarā bādhate ca tān

तत्र जाम्बूनदं नाम कनकं देवभूषणम् ।
इन्द्रगोपकसंकाशं जायते भास्वरं तु तत्

tatra jāmbūnadaṃ nāma kanakaṃ devabhūṣaṇam |
indragopakasaṃkāśaṃ jāyate bhāsvaraṃ tu tat

तरुणादित्यवर्णाश्च जायन्ते तत्र मानवाः ।
तथा माल्यवतः श्रृङ्गे दृश्यते हव्यवाट् सदा

taruṇādityavarṇāśca jāyante tatra mānavāḥ |
tathā mālyavataḥ śrṛṅge dṛśyate havyavāṭ sadā

नाम्ना संवर्तको नाम कालाग्निर्भरतर्षभ ।
तथा माल्यवतः श्रृङ्गे पूर्वपूर्वानुगण्डिका

nāmnā saṃvartako nāma kālāgnirbharatarṣabha |
tathā mālyavataḥ śrṛṅge pūrvapūrvānugaṇḍikā

योजनानां सहस्राणि पञ्चषण्माल्यवानथ ।
महारजतसंकाशा जायन्ते तत्र मानवाः

yojanānāṃ sahasrāṇi pañcaṣaṇmālyavānatha |
mahārajatasaṃkāśā jāyante tatra mānavāḥ

ब्रह्मलोकच्युताः सर्वे सर्वे सर्वेषु साधवः ।
तपस्तप्यन्ति ते तीव्रं भवन्ति ह्यूर्ध्वरेतसः ।
रक्षणार्थं तु भूतानां प्रविश्यन्ते दिवाकरम्

brahmalokacyutāḥ sarve sarve sarveṣu sādhavaḥ |
tapastapyanti te tīvraṃ bhavanti hyūrdhvaretasaḥ |
rakṣaṇārthaṃ tu bhūtānāṃ praviśyante divākaram

षष्टिस्तानि सहस्राणि षष्टिरेव शतानि च ।
अरुणस्याग्रतो यान्ति परिवार्य दिवाकरम्

ṣaṣṭistāni sahasrāṇi ṣaṣṭireva śatāni ca |
aruṇasyāgrato yānti parivārya divākaram

षष्टिं वर्षसहस्राणि षष्टिमेव शतानि च ।
आदित्यतापतप्तास्ते विशन्ति शशिमण्डलम्

ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi ṣaṣṭimeva śatāni ca |
ādityatāpataptāste viśanti śaśimaṇḍalam