अध्याय 21: जहाँ श्रीकृष्ण हैं, वहीं विजय है

बृहतीं धार्तराष्ट्रस्य सेनां दृष्ट्वा समुद्यताम् ।
विषादमगमद्राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः

bṛhatīṃ dhārtarāṣṭrasya senāṃ dṛṣṭvā samudyatām |
viṣādamagamadrājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ

व्यूहं भीष्मेण चाभेद्यं कल्पितं प्रेक्ष्य पाण्डवः ।
अभेद्यमिव संप्रेक्ष्य विवर्णोऽर्जुनमब्रवीत्

vyūhaṃ bhīṣmeṇa cābhedyaṃ kalpitaṃ prekṣya pāṇḍavaḥ |
abhedyamiva saṃprekṣya vivarṇo'rjunamabravīt

धनञ्जय कथं शक्यमस्माभिर्योद्धुमाहवे ।
धार्तराष्ट्रैर्महाबाहो येषां योद्धा पितामहः

dhanañjaya kathaṃ śakyamasmābhiryoddhumāhave |
dhārtarāṣṭrairmahābāho yeṣāṃ yoddhā pitāmahaḥ

अक्षोभ्योऽयमभेद्यश्च भीष्मेणामित्रकर्षिणा ।
कल्पितः शास्त्रदृष्टेन विधिना भूरिवर्चसा

akṣobhyo'yamabhedyaśca bhīṣmeṇāmitrakarṣiṇā |
kalpitaḥ śāstradṛṣṭena vidhinā bhūrivarcasā

ते वयं संशय्नं प्राप्ताः ससैन्याः शत्रुकर्षण ।
कथमस्मान्महाव्यूहादुत्थानं नो भविष्यति

te vayaṃ saṃśaynaṃ prāptāḥ sasainyāḥ śatrukarṣaṇa |
kathamasmānmahāvyūhādutthānaṃ no bhaviṣyati

अथार्जुनोऽब्रवीत्पार्थं युधिष्ठिरममित्रहा ।
विषण्णमिव संप्रेक्ष्य तव राजन्ननीकिनीम्

athārjuno'bravītpārthaṃ yudhiṣṭhiramamitrahā |
viṣaṇṇamiva saṃprekṣya tava rājannanīkinīm

प्रज्ञयाभ्यधिकाञ्शूरान्गुणयुक्तान्बहूनपि ।
जयन्त्यल्पतरा येन तन्निबोध विशांपते

prajñayābhyadhikāñśūrānguṇayuktānbahūnapi |
jayantyalpatarā yena tannibodha viśāṃpate

तत्र ते कारणं राजन्प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।
नारदस्तमृषिर्वेद भीष्मद्रोणौ च पाण्डव

tatra te kāraṇaṃ rājanpravakṣyāmyanasūyave |
nāradastamṛṣirveda bhīṣmadroṇau ca pāṇḍava

एनमेवार्थमाश्रित्य युद्धे देवासुरेऽब्रवीत् ।
पितामहः किल पुरा महेन्द्रादीन्दिवौकसः

enamevārthamāśritya yuddhe devāsure'bravīt |
pitāmahaḥ kila purā mahendrādīndivaukasaḥ

न तथा बलवीर्याभ्यां जयन्ति विजिगीषवः ।
यथा सत्यानृशंस्याभ्यां धर्मेणैवोद्यमेन च

na tathā balavīryābhyāṃ jayanti vijigīṣavaḥ |
yathā satyānṛśaṃsyābhyāṃ dharmeṇaivodyamena ca

त्वक्त्वाऽधर्मं तथा सर्वे धर्मं चोत्तममास्थिताः ।
युध्यध्वमतहंकारा यतो धर्मस्ततो जयः

tvaktvā'dharmaṃ tathā sarve dharmaṃ cottamamāsthitāḥ |
yudhyadhvamatahaṃkārā yato dharmastato jayaḥ

एवं राजन्विजानीहि ध्रुवोऽस्माकं रणे जयः ।
यथा तु नारदः प्राह यतः कृष्णस्ततो जयः

evaṃ rājanvijānīhi dhruvo'smākaṃ raṇe jayaḥ |
yathā tu nāradaḥ prāha yataḥ kṛṣṇastato jayaḥ

गुणभूतो जयः कृष्णे पृष्ठतोऽभ्येति माधवम् ।
तद्यथा विजयश्चास्य सन्नतिश्चापरो गुणः

guṇabhūto jayaḥ kṛṣṇe pṛṣṭhato'bhyeti mādhavam |
tadyathā vijayaścāsya sannatiścāparo guṇaḥ

अनन्ततेजा गोविन्दः शत्रुपूगेषु निर्व्यथः ।
पुरुषः सनातनमयो यतः कृष्णस्ततो जयः

anantatejā govindaḥ śatrupūgeṣu nirvyathaḥ |
puruṣaḥ sanātanamayo yataḥ kṛṣṇastato jayaḥ

पुरा ह्येष हरिर्भूत्वा विकुण्ठोऽकुण्ठसायकः ।
सुरासुरानवस्फूर्जन्नब्रवीत्के जयन्त्विति

purā hyeṣa harirbhūtvā vikuṇṭho'kuṇṭhasāyakaḥ |
surāsurānavasphūrjannabravītke jayantviti

अनु कृष्णं जयेमेति यैरुक्तं तत्र तैर्जितम् ।
तत्प्रसादाद्धि त्रैलोक्यं प्राप्तं शक्रादिभिः सुरैः

anu kṛṣṇaṃ jayemeti yairuktaṃ tatra tairjitam |
tatprasādāddhi trailokyaṃ prāptaṃ śakrādibhiḥ suraiḥ

तस्य ते न व्यथां कांचिदिह पश्यामि भारत ।
यस्य ते यजमाशास्ते विश्वभुक् त्रिदिवेश्वरः

tasya te na vyathāṃ kāṃcidiha paśyāmi bhārata |
yasya te yajamāśāste viśvabhuk tridiveśvaraḥ