अध्याय 95: सुनहरे सिर वाला नेवला कौन था

कोसौ नकुलरूपेण शिरसा काञ्चनेन वै ।
प्राह मानुषवद्वाचमेतत्पृष्टो वदस्व मे

kosau nakularūpeṇa śirasā kāñcanena vai |
prāha mānuṣavadvācametatpṛṣṭo vadasva me

एतत्पूर्वं न पृष्टोऽहं न चास्माभिः प्रभाषितम् ।
श्रूयतां नकुलो योसौ यथा वाक्तस्य मानुषी

etatpūrvaṃ na pṛṣṭo'haṃ na cāsmābhiḥ prabhāṣitam |
śrūyatāṃ nakulo yosau yathā vāktasya mānuṣī

श्राद्धं संकल्पयामास जमदग्निः पुरा किल ।
होमधेनुस्तमागाच्च स्वयमेव दुदोह ताम्

śrāddhaṃ saṃkalpayāmāsa jamadagniḥ purā kila |
homadhenustamāgācca svayameva dudoha tām

तत्पयः स्थपयामास नवे भाण्डे दृढे शुचौ ।
क्रोधो नकुलरूपेण पिठरं पर्यकर्षयत्

tatpayaḥ sthapayāmāsa nave bhāṇḍe dṛḍhe śucau |
krodho nakularūpeṇa piṭharaṃ paryakarṣayat

जिज्ञासुस्तमृषिश्रेष्टं किं कुर्याद्विप्रिये कृते ।
इति सञ्चिन्त्य दुर्मेधा धर्षयामास तत्पयः

jijñāsustamṛṣiśreṣṭaṃ kiṃ kuryādvipriye kṛte |
iti sañcintya durmedhā dharṣayāmāsa tatpayaḥ

तमाज्ञाय मुनिः क्रोधं नैवास्य स चुकोप ह ।
स तु क्रोधस्ततो राजन्ब्राह्मणीं मूर्तिमास्थितः

tamājñāya muniḥ krodhaṃ naivāsya sa cukopa ha |
sa tu krodhastato rājanbrāhmaṇīṃ mūrtimāsthitaḥ

जितोस्मीति भृगुश्रेष्ठ भृगवो ह्यतिरोषणाः ।
लोके मिथ्याप्रवादोयं यत्त्वयाऽस्मि विनिर्जितः

jitosmīti bhṛguśreṣṭha bhṛgavo hyatiroṣaṇāḥ |
loke mithyāpravādoyaṃ yattvayā'smi vinirjitaḥ

वशे स्थितोऽहं त्वय्यह्य क्षमावति महात्मनि ।
बिभेमि तपसः साधो प्रसादं कुरु मे प्रभो

vaśe sthito'haṃ tvayyahya kṣamāvati mahātmani |
bibhemi tapasaḥ sādho prasādaṃ kuru me prabho

साक्षाद्दृष्टोसि मे क्रध गच्छ त्वं विगतज्वरः ।
न त्वयापकृतं मेऽद्य न च मे मन्युरस्ति वै

sākṣāddṛṣṭosi me kradha gaccha tvaṃ vigatajvaraḥ |
na tvayāpakṛtaṃ me'dya na ca me manyurasti vai

यान्समुद्दिश्य संकल्पः पयसोस्य कृतो मया ।
पितरस्ते महाभागास्तेभ्यो बुद्ध्यस्व गम्यताम्

yānsamuddiśya saṃkalpaḥ payasosya kṛto mayā |
pitaraste mahābhāgāstebhyo buddhyasva gamyatām

इत्युक्तो जातसंत्रासस्तत्रैवान्तरधीयत ।
पितॄणामभिषङ्गाच्च नकुलत्वमुपागतः

ityukto jātasaṃtrāsastatraivāntaradhīyata |
pitṝṇāmabhiṣaṅgācca nakulatvamupāgataḥ

स तान्प्रसादयामास शापस्यान्तो भवेदिति ।
तैश्चाप्युक्तः क्षिपन्धर्मं सापस्यान्तमवाप्स्यति

sa tānprasādayāmāsa śāpasyānto bhavediti |
taiścāpyuktaḥ kṣipandharmaṃ sāpasyāntamavāpsyati

तैश्चोक्तो यज्ञियान्देशान्धर्मारण्यं तथैव च ।
जुगुप्समानो धावन्स तं यज्ञं समुपासदत्

taiścokto yajñiyāndeśāndharmāraṇyaṃ tathaiva ca |
jugupsamāno dhāvansa taṃ yajñaṃ samupāsadat

धर्मपुत्रमथाक्षिप्य सक्तुप्रस्थेन तेन सः ।
मुक्तः सापात्ततः क्रोधो धर्मो ह्यासीद्युधिष्ठिरः

dharmaputramathākṣipya saktuprasthena tena saḥ |
muktaḥ sāpāttataḥ krodho dharmo hyāsīdyudhiṣṭhiraḥ

एवमेतत्तदा वृत्तं यज्ञे तस्य महात्मनः ।
पश्यतां चापि नस्तत्र नकुलोऽन्तर्हितस्तदा ।

evametattadā vṛttaṃ yajñe tasya mahātmanaḥ |
paśyatāṃ cāpi nastatra nakulo'ntarhitastadā |