अध्याय 11: श्रीकृष्ण इन्द्र द्वारा वृत्रवध की कथा सुनाते हैं

इत्युक्ते नृपतौ तस्मिन्व्यासेनाद्भुतकर्मणा ।
वासुदेवो महातेजास्ततो वचनमाददे

ityukte nṛpatau tasminvyāsenādbhutakarmaṇā |
vāsudevo mahātejāstato vacanamādade

तं नृपं दीनमनसं निहतज्ञातिबान्धवम् ।
उपप्लुतमिवादित्यं सधूममिव पावकम्

taṃ nṛpaṃ dīnamanasaṃ nihatajñātibāndhavam |
upaplutamivādityaṃ sadhūmamiva pāvakam

निर्विण्णमनसं पार्थं ज्ञात्वा वृष्णिकुलोद्वहः ।
आश्वासनन्धर्मसुतं प्रवक्तुमुपचक्रमे

nirviṇṇamanasaṃ pārthaṃ jñātvā vṛṣṇikulodvahaḥ |
āśvāsanandharmasutaṃ pravaktumupacakrame

सर्वं जिह्मं मृत्युपदमजिह्मं ब्रह्मणः पदम् ।
एतावान्ज्ञानविषयः किं प्रलापः करिष्यति

sarvaṃ jihmaṃ mṛtyupadamajihmaṃ brahmaṇaḥ padam |
etāvānjñānaviṣayaḥ kiṃ pralāpaḥ kariṣyati

नैव तेऽनुष्ठितं कर्म नैव ते शत्रवो जिताः ।
कथं शत्रुं शरीरस्तमात्मनो नावबुध्यसे

naiva te'nuṣṭhitaṃ karma naiva te śatravo jitāḥ |
kathaṃ śatruṃ śarīrastamātmano nāvabudhyase

अत्र ते वर्तयिष्यामि यथाधर्मं यथाश्रुतम् ।
इन्द्रस्य सह वृत्रेण यथा युद्धमवर्तत

atra te vartayiṣyāmi yathādharmaṃ yathāśrutam |
indrasya saha vṛtreṇa yathā yuddhamavartata

वृत्रेण पृथिवी व्याप्ता पुरा किल नराधिप ।
दृष्ट्वा स पृथिवीं व्याप्तां गन्धस्य विषये हृते ।
धराहरणदुर्गन्धो विषयः समपद्यत

vṛtreṇa pṛthivī vyāptā purā kila narādhipa |
dṛṣṭvā sa pṛthivīṃ vyāptāṃ gandhasya viṣaye hṛte |
dharāharaṇadurgandho viṣayaḥ samapadyata

शतक्रतुश्चुकोपाथ गन्धस्य विषये हृते ।
वृत्रस्य सततः क्रुद्धो घोरं वज्रमवासृजत्

śatakratuścukopātha gandhasya viṣaye hṛte |
vṛtrasya satataḥ kruddho ghoraṃ vajramavāsṛjat

स वध्यमानो वज्रेण सुभृशं भूरितेजसा ।
विवेश सहसा तोयं जग्राह विषयं ततः

sa vadhyamāno vajreṇa subhṛśaṃ bhūritejasā |
viveśa sahasā toyaṃ jagrāha viṣayaṃ tataḥ

अप्सु वृत्रगृहीतासु रसे च विषये हृते ।
शतक्रतुरतिक्रुद्धस्तत्र वज्रमवासृजत्

apsu vṛtragṛhītāsu rase ca viṣaye hṛte |
śatakraturatikruddhastatra vajramavāsṛjat

स वध्यमानो वज्रेण तस्मिन्नमिततेजसा ।
विवेश सहसा ज्योतिर्जग्राह विषयं ततः

sa vadhyamāno vajreṇa tasminnamitatejasā |
viveśa sahasā jyotirjagrāha viṣayaṃ tataḥ

व्याप्ते ज्योतिषि वृत्रेण रूपेऽथ विषये हृते ।
शतक्रतुरतिक्रुद्धस्तत्र वज्रमवासृजत्

vyāpte jyotiṣi vṛtreṇa rūpe'tha viṣaye hṛte |
śatakraturatikruddhastatra vajramavāsṛjat

स वद्यमानो वज्रेण तस्मिन्नमिततेजसा ।
विवेश सहसा वायुं जग्राह विषयं ततः

sa vadyamāno vajreṇa tasminnamitatejasā |
viveśa sahasā vāyuṃ jagrāha viṣayaṃ tataḥ

व्याप्ते वायौ तु वृत्रेण स्पर्शेऽथ विषये हृते ।
शतक्रतुरतिक्रुद्धस्तत्र वज्रमवासृजत्

vyāpte vāyau tu vṛtreṇa sparśe'tha viṣaye hṛte |
śatakraturatikruddhastatra vajramavāsṛjat

स वध्यगानो वज्रेण तस्मिन्नमिततेजसा ।
आकाशमभिदुद्राव जग्राह विषयं ततः

sa vadhyagāno vajreṇa tasminnamitatejasā |
ākāśamabhidudrāva jagrāha viṣayaṃ tataḥ

आकाशे वृत्रभूतेऽथ शब्दे च विषये हृते ।
शतक्रतुरभिक्रुद्धस्तत्र वज्रमवासृजत्

ākāśe vṛtrabhūte'tha śabde ca viṣaye hṛte |
śatakraturabhikruddhastatra vajramavāsṛjat

स वध्यमानो वज्रेण तस्मिन्नमिततेजसा ।
विवेश सहसा शक्रं जग्राह विषयं ततः

sa vadhyamāno vajreṇa tasminnamitatejasā |
viveśa sahasā śakraṃ jagrāha viṣayaṃ tataḥ

तस्य वृत्रगृहीतस्य मोहः समभवन्महान् ।
रथन्तरेण तं साम्ना वसिष्ठः प्रत्यबोधयत्

tasya vṛtragṛhītasya mohaḥ samabhavanmahān |
rathantareṇa taṃ sāmnā vasiṣṭhaḥ pratyabodhayat

ततो वृत्रं शरीरस्थं जघान भरतर्षभ ।
शतक्रतुरदृश्येन वज्रेणेतीह नः श्रुतम्

tato vṛtraṃ śarīrasthaṃ jaghāna bharatarṣabha |
śatakraturadṛśyena vajreṇetīha naḥ śrutam

इदं धर्म्यं रहस्यं वै शक्रेणोक्तं महर्षिषु ।
ऋषिभिश्च मम प्रोक्तं तन्निबोध जनाधिप

idaṃ dharmyaṃ rahasyaṃ vai śakreṇoktaṃ maharṣiṣu |
ṛṣibhiśca mama proktaṃ tannibodha janādhipa