अध्याय 32: कुन्ती व्यास से कर्ण का रहस्य कहती हैं

भगवञ्श्वशुरो मेऽसि दैवतस्यापि दैवतम् ।
स मे देवातिदेवस्त्वं शृणु सत्यां गिरं मम

bhagavañśvaśuro me'si daivatasyāpi daivatam |
sa me devātidevastvaṃ śṛṇu satyāṃ giraṃ mama

तपस्वी कोपनो विप्रो दुर्वासा नाम मे पितुः ।
भिक्षामुपागतो भोक्तुं तमहं पर्यतोषयम्

tapasvī kopano vipro durvāsā nāma me pituḥ |
bhikṣāmupāgato bhoktuṃ tamahaṃ paryatoṣayam

शौचने त्वागसस्त्यागैः शुद्धेन मनसा तथा ।
कोपस्थानेष्वपि महत्स्वकुप्यन्न कदाचन

śaucane tvāgasastyāgaiḥ śuddhena manasā tathā |
kopasthāneṣvapi mahatsvakupyanna kadācana

स प्रीतो वरदो मेऽभूत्कृतकृत्यो महामुनिः ।
अवश्यं ते ग्रहीतव्यमिति मां सोब्रवीद्वचः

sa prīto varado me'bhūtkṛtakṛtyo mahāmuniḥ |
avaśyaṃ te grahītavyamiti māṃ sobravīdvacaḥ

ततः शापभयाद्विप्रमवोचं पुनरेव तम् ।
एवमस्त्विति च प्राह पुनरेव स मे द्विजः

tataḥ śāpabhayādvipramavocaṃ punareva tam |
evamastviti ca prāha punareva sa me dvijaḥ

धर्मस्य जननी भद्रे भवित्री त्वं शुभानने ।
वशे स्थास्यन्ति ते देवा यांस्त्वमावाहयिष्यसि

dharmasya jananī bhadre bhavitrī tvaṃ śubhānane |
vaśe sthāsyanti te devā yāṃstvamāvāhayiṣyasi

इत्युक्त्वाऽन्तर्हितो विप्रस्ततोऽहं विस्मिताऽभवम् ।
न च सर्वास्ववस्थासु स्मृतिर्मे विप्रणश्यति

ityuktvā'ntarhito viprastato'haṃ vismitā'bhavam |
na ca sarvāsvavasthāsu smṛtirme vipraṇaśyati

अथ हर्म्यतलस्थाऽहं रविमुद्यन्तमीक्षती ।
संस्मृत्य तदृषेर्वाक्यं स्पृहयन्ती दिवाकरम्

atha harmyatalasthā'haṃ ravimudyantamīkṣatī |
saṃsmṛtya tadṛṣervākyaṃ spṛhayantī divākaram

स्थिताऽहं बालभावेन तत्र दोषमबुद्ध्यती ।
अथ देवः सहस्रांशुर्मत्समीपगतोऽभवत्

sthitā'haṃ bālabhāvena tatra doṣamabuddhyatī |
atha devaḥ sahasrāṃśurmatsamīpagato'bhavat

द्विधा कृत्वाऽऽत्मनो देहं भूमौ च गगनेऽपि च ।
तताप लोकानेकेन द्वितीयेनागमत्स माम्

dvidhā kṛtvā''tmano dehaṃ bhūmau ca gagane'pi ca |
tatāpa lokānekena dvitīyenāgamatsa mām

स मामुवाच वेपन्तीं वरं मत्तो वृणीष्व ह ।
गम्यतामिति तं चाहं प्रणम्य सिरसाऽवदम्

sa māmuvāca vepantīṃ varaṃ matto vṛṇīṣva ha |
gamyatāmiti taṃ cāhaṃ praṇamya sirasā'vadam

स मामुवाच तिग्मांशुर्वृथाऽऽह्वानं न मे क्षमम् ।
धक्ष्यामि त्वां च विप्रं च येन दत्तो वरस्तव

sa māmuvāca tigmāṃśurvṛthā''hvānaṃ na me kṣamam |
dhakṣyāmi tvāṃ ca vipraṃ ca yena datto varastava

तमहं रक्षती विप्रं शापादनपकारिणम् ।
पुत्रो मे त्वत्समो देव भवेदिति ततोऽब्रवम्

tamahaṃ rakṣatī vipraṃ śāpādanapakāriṇam |
putro me tvatsamo deva bhavediti tato'bravam

ततो मां तेजसाऽऽविश्य मोहयित्वा च भानुमान् ।
उवाच भविता पुत्रस्तवेत्यभ्यगमद्दिवम्

tato māṃ tejasā''viśya mohayitvā ca bhānumān |
uvāca bhavitā putrastavetyabhyagamaddivam

ततोऽहमन्तर्भवने पितुश्चित्तानुरक्षिणी ।
गूढोत्पन्नं सुतं बालं जले कर्णमवासृजम्

tato'hamantarbhavane pituścittānurakṣiṇī |
gūḍhotpannaṃ sutaṃ bālaṃ jale karṇamavāsṛjam

नूनं तस्यैव देवस्य प्रसादात्पुनरेव तु ।
कन्याऽहमभवं विप्र यथा प्राह स मामृषिः

nūnaṃ tasyaiva devasya prasādātpunareva tu |
kanyā'hamabhavaṃ vipra yathā prāha sa māmṛṣiḥ

स मया सूढया पुत्रो ज्ञायमानोऽप्युपेक्षितः ।
तन्मां दहति विप्रर्षे यथा सुविदितं तव

sa mayā sūḍhayā putro jñāyamāno'pyupekṣitaḥ |
tanmāṃ dahati viprarṣe yathā suviditaṃ tava

यदि पापमपापं वा यदेतद्विवृतं मया ।
तं द्रष्टुमिच्छामि भगवन्व्यपनेतुं त्वमर्हसि

yadi pāpamapāpaṃ vā yadetadvivṛtaṃ mayā |
taṃ draṣṭumicchāmi bhagavanvyapanetuṃ tvamarhasi

यच्चास्य राज्ञो विदितं हृदिस्थं भवतोऽनघ ।
तं चायं लभतां काममद्यैव मुनिसत्तम

yaccāsya rājño viditaṃ hṛdisthaṃ bhavato'nagha |
taṃ cāyaṃ labhatāṃ kāmamadyaiva munisattama

इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं व्यासो वेदविदांवरः ।
साधु सर्वमिदं भाव्यमेवमेतद्यथाऽऽत्थ माम्

ityuktaḥ pratyuvācedaṃ vyāso vedavidāṃvaraḥ |
sādhu sarvamidaṃ bhāvyamevametadyathā''ttha mām

अपराधश्च ते नास्ति कन्याभावं गता ह्यसि ।
देवाश्चैश्वर्यवन्तो वै शरीराण्याविशन्ति वै

aparādhaśca te nāsti kanyābhāvaṃ gatā hyasi |
devāścaiśvaryavanto vai śarīrāṇyāviśanti vai

सन्ति देवनिकायाश्च संकल्पाज्जनयन्ति ये ।
वाचा दृष्ट्या तथा स्पर्शात्संघर्षेणेति पञ्चधा

santi devanikāyāśca saṃkalpājjanayanti ye |
vācā dṛṣṭyā tathā sparśātsaṃgharṣeṇeti pañcadhā

मनुष्यधर्मो दैवेन धर्मेण हि न दुष्यति ।
इति कुन्ति विजानीहि व्येतु ते मानसो ज्वरः

manuṣyadharmo daivena dharmeṇa hi na duṣyati |
iti kunti vijānīhi vyetu te mānaso jvaraḥ

सर्वं बलवतां पथ्यं सर्वं बलवतां शुचि ।
सर्वं बलवतां धर्मः सर्वं बलवतां स्वकम्

sarvaṃ balavatāṃ pathyaṃ sarvaṃ balavatāṃ śuci |
sarvaṃ balavatāṃ dharmaḥ sarvaṃ balavatāṃ svakam