भगवञ्श्वशुरो मेऽसि दैवतस्यापि दैवतम् ।
स मे देवातिदेवस्त्वं शृणु सत्यां गिरं मम
bhagavañśvaśuro me'si daivatasyāpi daivatam |
sa me devātidevastvaṃ śṛṇu satyāṃ giraṃ mama
इति श्रीमन्महाभारते आश्रमवासिकपर्वणि पुत्रदर्शनपर्वणि द्वात्रिंशोऽध्यायः ॥
24 verses · 32 of 41
Kunti addresses Vyasa as her father-in-law and a god above gods. As a girl in her father's house she served the wrathful Durvasa so well that he pressed a boon on her: any god she called would come under her power. One morning, gazing at the rising Sun, she called him in innocence. Surya came in a second form and would not leave without purpose, threatening to burn her and the brahmana. To save the sage she asked for a son like him. She bore the child in secret, set Karna in the water and became a maiden again by the god's grace. Knowing him, she neglected him, and that burns her. Vyasa replies that she is blameless, for human dharma is not stained by the ways of the gods.
कुन्त्युवाच
भगवञ्श्वशुरो मेऽसि दैवतस्यापि दैवतम् ।
स मे देवातिदेवस्त्वं शृणु सत्यां गिरं मम
bhagavañśvaśuro me'si daivatasyāpi daivatam |
sa me devātidevastvaṃ śṛṇu satyāṃ giraṃ mama
तपस्वी कोपनो विप्रो दुर्वासा नाम मे पितुः ।
भिक्षामुपागतो भोक्तुं तमहं पर्यतोषयम्
tapasvī kopano vipro durvāsā nāma me pituḥ |
bhikṣāmupāgato bhoktuṃ tamahaṃ paryatoṣayam
शौचने त्वागसस्त्यागैः शुद्धेन मनसा तथा ।
कोपस्थानेष्वपि महत्स्वकुप्यन्न कदाचन
śaucane tvāgasastyāgaiḥ śuddhena manasā tathā |
kopasthāneṣvapi mahatsvakupyanna kadācana
स प्रीतो वरदो मेऽभूत्कृतकृत्यो महामुनिः ।
अवश्यं ते ग्रहीतव्यमिति मां सोब्रवीद्वचः
sa prīto varado me'bhūtkṛtakṛtyo mahāmuniḥ |
avaśyaṃ te grahītavyamiti māṃ sobravīdvacaḥ
ततः शापभयाद्विप्रमवोचं पुनरेव तम् ।
एवमस्त्विति च प्राह पुनरेव स मे द्विजः
tataḥ śāpabhayādvipramavocaṃ punareva tam |
evamastviti ca prāha punareva sa me dvijaḥ
धर्मस्य जननी भद्रे भवित्री त्वं शुभानने ।
वशे स्थास्यन्ति ते देवा यांस्त्वमावाहयिष्यसि
dharmasya jananī bhadre bhavitrī tvaṃ śubhānane |
vaśe sthāsyanti te devā yāṃstvamāvāhayiṣyasi
इत्युक्त्वाऽन्तर्हितो विप्रस्ततोऽहं विस्मिताऽभवम् ।
न च सर्वास्ववस्थासु स्मृतिर्मे विप्रणश्यति
ityuktvā'ntarhito viprastato'haṃ vismitā'bhavam |
na ca sarvāsvavasthāsu smṛtirme vipraṇaśyati
अथ हर्म्यतलस्थाऽहं रविमुद्यन्तमीक्षती ।
संस्मृत्य तदृषेर्वाक्यं स्पृहयन्ती दिवाकरम्
atha harmyatalasthā'haṃ ravimudyantamīkṣatī |
saṃsmṛtya tadṛṣervākyaṃ spṛhayantī divākaram
स्थिताऽहं बालभावेन तत्र दोषमबुद्ध्यती ।
अथ देवः सहस्रांशुर्मत्समीपगतोऽभवत्
sthitā'haṃ bālabhāvena tatra doṣamabuddhyatī |
atha devaḥ sahasrāṃśurmatsamīpagato'bhavat
द्विधा कृत्वाऽऽत्मनो देहं भूमौ च गगनेऽपि च ।
तताप लोकानेकेन द्वितीयेनागमत्स माम्
dvidhā kṛtvā''tmano dehaṃ bhūmau ca gagane'pi ca |
tatāpa lokānekena dvitīyenāgamatsa mām
स मामुवाच वेपन्तीं वरं मत्तो वृणीष्व ह ।
गम्यतामिति तं चाहं प्रणम्य सिरसाऽवदम्
sa māmuvāca vepantīṃ varaṃ matto vṛṇīṣva ha |
gamyatāmiti taṃ cāhaṃ praṇamya sirasā'vadam
स मामुवाच तिग्मांशुर्वृथाऽऽह्वानं न मे क्षमम् ।
धक्ष्यामि त्वां च विप्रं च येन दत्तो वरस्तव
sa māmuvāca tigmāṃśurvṛthā''hvānaṃ na me kṣamam |
dhakṣyāmi tvāṃ ca vipraṃ ca yena datto varastava
तमहं रक्षती विप्रं शापादनपकारिणम् ।
पुत्रो मे त्वत्समो देव भवेदिति ततोऽब्रवम्
tamahaṃ rakṣatī vipraṃ śāpādanapakāriṇam |
putro me tvatsamo deva bhavediti tato'bravam
ततो मां तेजसाऽऽविश्य मोहयित्वा च भानुमान् ।
उवाच भविता पुत्रस्तवेत्यभ्यगमद्दिवम्
tato māṃ tejasā''viśya mohayitvā ca bhānumān |
uvāca bhavitā putrastavetyabhyagamaddivam
ततोऽहमन्तर्भवने पितुश्चित्तानुरक्षिणी ।
गूढोत्पन्नं सुतं बालं जले कर्णमवासृजम्
tato'hamantarbhavane pituścittānurakṣiṇī |
gūḍhotpannaṃ sutaṃ bālaṃ jale karṇamavāsṛjam
नूनं तस्यैव देवस्य प्रसादात्पुनरेव तु ।
कन्याऽहमभवं विप्र यथा प्राह स मामृषिः
nūnaṃ tasyaiva devasya prasādātpunareva tu |
kanyā'hamabhavaṃ vipra yathā prāha sa māmṛṣiḥ
स मया सूढया पुत्रो ज्ञायमानोऽप्युपेक्षितः ।
तन्मां दहति विप्रर्षे यथा सुविदितं तव
sa mayā sūḍhayā putro jñāyamāno'pyupekṣitaḥ |
tanmāṃ dahati viprarṣe yathā suviditaṃ tava
यदि पापमपापं वा यदेतद्विवृतं मया ।
तं द्रष्टुमिच्छामि भगवन्व्यपनेतुं त्वमर्हसि
yadi pāpamapāpaṃ vā yadetadvivṛtaṃ mayā |
taṃ draṣṭumicchāmi bhagavanvyapanetuṃ tvamarhasi
यच्चास्य राज्ञो विदितं हृदिस्थं भवतोऽनघ ।
तं चायं लभतां काममद्यैव मुनिसत्तम
yaccāsya rājño viditaṃ hṛdisthaṃ bhavato'nagha |
taṃ cāyaṃ labhatāṃ kāmamadyaiva munisattama
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं व्यासो वेदविदांवरः ।
साधु सर्वमिदं भाव्यमेवमेतद्यथाऽऽत्थ माम्
ityuktaḥ pratyuvācedaṃ vyāso vedavidāṃvaraḥ |
sādhu sarvamidaṃ bhāvyamevametadyathā''ttha mām
अपराधश्च ते नास्ति कन्याभावं गता ह्यसि ।
देवाश्चैश्वर्यवन्तो वै शरीराण्याविशन्ति वै
aparādhaśca te nāsti kanyābhāvaṃ gatā hyasi |
devāścaiśvaryavanto vai śarīrāṇyāviśanti vai
सन्ति देवनिकायाश्च संकल्पाज्जनयन्ति ये ।
वाचा दृष्ट्या तथा स्पर्शात्संघर्षेणेति पञ्चधा
santi devanikāyāśca saṃkalpājjanayanti ye |
vācā dṛṣṭyā tathā sparśātsaṃgharṣeṇeti pañcadhā
मनुष्यधर्मो दैवेन धर्मेण हि न दुष्यति ।
इति कुन्ति विजानीहि व्येतु ते मानसो ज्वरः
manuṣyadharmo daivena dharmeṇa hi na duṣyati |
iti kunti vijānīhi vyetu te mānaso jvaraḥ
सर्वं बलवतां पथ्यं सर्वं बलवतां शुचि ।
सर्वं बलवतां धर्मः सर्वं बलवतां स्वकम्
sarvaṃ balavatāṃ pathyaṃ sarvaṃ balavatāṃ śuci |
sarvaṃ balavatāṃ dharmaḥ sarvaṃ balavatāṃ svakam
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)