अध्याय 27: संजय तपस्वियों को पाण्डवों की पहचान कराते हैं

स तैः सह नरव्याध्रैर्भ्रातृभिर्भरतर्षभ ।
राजा रुचिरपद्माक्षैरासांचक्रे तदाश्रमे

sa taiḥ saha naravyādhrairbhrātṛbhirbharatarṣabha |
rājā rucirapadmākṣairāsāṃcakre tadāśrame

तापसैश्च महाभागैर्नानादेशसमागतैः ।
द्रष्टुं कुरुपतेः पुत्रान्पाण्डवान्पृथुवक्षसः

tāpasaiśca mahābhāgairnānādeśasamāgataiḥ |
draṣṭuṃ kurupateḥ putrānpāṇḍavānpṛthuvakṣasaḥ

ते ब्रुवञ्ज्ञातुमिच्छामः कतमोऽत्र युधिष्ठिरः ।
भीमार्जुनौ यमौ चैव द्रौपदी च यशस्विनी

te bruvañjñātumicchāmaḥ katamo'tra yudhiṣṭhiraḥ |
bhīmārjunau yamau caiva draupadī ca yaśasvinī

तानाचख्यौ तदा सूतस्तेषां नाम प्रधानतः ।
संजयो द्रौपदीं चैव सर्वाश्चान्या कुरुस्त्रियः

tānācakhyau tadā sūtasteṣāṃ nāma pradhānataḥ |
saṃjayo draupadīṃ caiva sarvāścānyā kurustriyaḥ

य एष जांबूनदशुद्धगौर-
स्तनुर्महासिंह इव प्रवृद्धः ।
प्रचण्डघोणः पृथुदीर्घनेत्र-
स्ताम्रायताक्षः कुरुराज एषः

ya eṣa jāṃbūnadaśuddhagaura-
stanurmahāsiṃha iva pravṛddhaḥ |
pracaṇḍaghoṇaḥ pṛthudīrghanetra-
stāmrāyatākṣaḥ kururāja eṣaḥ

अयं पुनर्मत्तगजेन्द्रगामी
प्रतप्तचामीकरशुद्धगौरः ।
पृथ्वायतांसः पृथुदीर्घबाहु-
र्वृकोदरः पश्यत पश्यतेमम्

ayaṃ punarmattagajendragāmī
prataptacāmīkaraśuddhagauraḥ |
pṛthvāyatāṃsaḥ pṛthudīrghabāhu-
rvṛkodaraḥ paśyata paśyatemam

यस्त्वेष पार्श्वेऽस्य महाधनुष्मा-
ञ्श्यामो युवा वारणयूथपाभः ।
सिंहोन्नतांसो गजखेलगामी
पद्मायताक्षोऽर्जुन एष वीरः

yastveṣa pārśve'sya mahādhanuṣmā-
ñśyāmo yuvā vāraṇayūthapābhaḥ |
siṃhonnatāṃso gajakhelagāmī
padmāyatākṣo'rjuna eṣa vīraḥ

कुन्तीसमीपे पुरुषोत्तमौ तु
यमाविमौ विष्णुमहेन्द्रकल्पौ ।
मनुष्यलोके सकले समोस्ति
ययोर्न रूपे न बले न शीले

kuntīsamīpe puruṣottamau tu
yamāvimau viṣṇumahendrakalpau |
manuṣyaloke sakale samosti
yayorna rūpe na bale na śīle

इयं पुनः पद्मदलायताक्षी
मध्यं वयः किञ्चिदिव स्पशन्ती ।
नीलोत्पलाभा पुरदेवतेव
कृष्णा स्थिता मूर्तिमतीव लक्ष्मीः

iyaṃ punaḥ padmadalāyatākṣī
madhyaṃ vayaḥ kiñcidiva spaśantī |
nīlotpalābhā puradevateva
kṛṣṇā sthitā mūrtimatīva lakṣmīḥ

अस्यास्तु पार्श्वे कनकोपमत्व-
गेषा स्थिता मूर्तिमतीव गौरी ।
सत्ये स्थिता सा भगिनी द्विजाग्र्या-
श्चक्रायुधस्याप्रतिमस्य तस्य

asyāstu pārśve kanakopamatva-
geṣā sthitā mūrtimatīva gaurī |
satye sthitā sā bhaginī dvijāgryā-
ścakrāyudhasyāpratimasya tasya

इयं च जांबूनदशुद्धगौरी
पार्थस्य भार्या भुजगेन्द्रकन्या ।
चित्राङ्गदा चैव नरेन्द्रकन्या
यैषा सवर्णार्द्रमधूकपुष्पैः

iyaṃ ca jāṃbūnadaśuddhagaurī
pārthasya bhāryā bhujagendrakanyā |
citrāṅgadā caiva narendrakanyā
yaiṣā savarṇārdramadhūkapuṣpaiḥ

इयं स्वसा राजचमूपतेश्च
प्रवृद्धनीलोत्पलदामवर्णा ।
पस्पर्ध कृष्णेन सदा नृपो यो
वृकोदरस्यैष परिग्रहोऽग्र्यः

iyaṃ svasā rājacamūpateśca
pravṛddhanīlotpaladāmavarṇā |
paspardha kṛṣṇena sadā nṛpo yo
vṛkodarasyaiṣa parigraho'gryaḥ

इयं च राज्ञो मगधाधिपस्य
सुता जरासंध इति श्रुतस्य ।
यवीयसो माद्रवतीसुतस्य
भार्या मता चम्पकदामगौरी

iyaṃ ca rājño magadhādhipasya
sutā jarāsaṃdha iti śrutasya |
yavīyaso mādravatīsutasya
bhāryā matā campakadāmagaurī

इन्दीवरश्यामतनुः स्थिता तु
यैषा पराऽऽसन्नतरोर्लतेव ।
भार्या मता माद्रवतीसुतस्य
ज्येष्ठस्य सेयं कमलायताक्षी

indīvaraśyāmatanuḥ sthitā tu
yaiṣā parā''sannatarorlateva |
bhāryā matā mādravatīsutasya
jyeṣṭhasya seyaṃ kamalāyatākṣī

इयं तु निष्टप्तसुवर्णगौरी
राज्ञो विराटस्य सुता सपुत्रा ।
भार्याऽभिमन्योर्निहतो रणे यो
द्रोणादिभिस्तैर्विरथो रथस्थैः

iyaṃ tu niṣṭaptasuvarṇagaurī
rājño virāṭasya sutā saputrā |
bhāryā'bhimanyornihato raṇe yo
droṇādibhistairviratho rathasthaiḥ

एतास्तु सीमन्तशिरोरुहा याः
शुक्लोत्तरीया नरराजपत्न्यः ।
राज्ञोस्य वृद्धस्य परंशताख्याः
स्नुषा नृवीराहतपुत्रनाथाः

etāstu sīmantaśiroruhā yāḥ
śuklottarīyā nararājapatnyaḥ |
rājñosya vṛddhasya paraṃśatākhyāḥ
snuṣā nṛvīrāhataputranāthāḥ

क्षान्ताश्च दान्ताश्च कुलोद्भवाश्च

kṣāntāśca dāntāśca kulodbhavāśca

एवं स राजा कुरुवृद्धवर्यः
समागतस्तैर्नरदेवपुत्रैः ।
पप्रच्छ सर्वं कुशलं तदानीं
गतेषु सर्वेष्वथ तापसेषु

evaṃ sa rājā kuruvṛddhavaryaḥ
samāgatastairnaradevaputraiḥ |
papraccha sarvaṃ kuśalaṃ tadānīṃ
gateṣu sarveṣvatha tāpaseṣu

योधेषु चाप्याश्रममण्डलं त-
न्मत्वा निविष्टेषु विमुच्य पत्रम् ।
स्त्रीवृद्धबाले च सुसंनिविष्टे
यथार्हतस्तान्कुशलान्यपृच्छत्

yodheṣu cāpyāśramamaṇḍalaṃ ta-
nmatvā niviṣṭeṣu vimucya patram |
strīvṛddhabāle ca susaṃniviṣṭe
yathārhatastānkuśalānyapṛcchat