अध्याय 26: यमुना-तट पर पाण्डवों का गुरुजनों से मिलन

ततस्ते पाण्डवा दूरादवतीर्य पदातयः ।
अभिजग्मुर्नरपतेराश्रमं विनयानताः

tataste pāṇḍavā dūrādavatīrya padātayaḥ |
abhijagmurnarapaterāśramaṃ vinayānatāḥ

स च योधजनः सर्वो ये च राष्ट्रनिवासिनः ।
स्त्रियश्च कुरुमुख्यानां पद्भिरेवान्वयुस्तदा

sa ca yodhajanaḥ sarvo ye ca rāṣṭranivāsinaḥ |
striyaśca kurumukhyānāṃ padbhirevānvayustadā

आश्रमं ते ततो जग्मुर्धृतराष्ट्रस्य पाण्डवाः ।
शून्यं मृगगणाकीर्णं कदलीवनशोभितम्

āśramaṃ te tato jagmurdhṛtarāṣṭrasya pāṇḍavāḥ |
śūnyaṃ mṛgagaṇākīrṇaṃ kadalīvanaśobhitam

ततस्तत्र समाजग्मुस्तापसा नियतव्रताः ।
पाण्डवानागतान्द्रष्टुं कौतूहलसमन्विताः

tatastatra samājagmustāpasā niyatavratāḥ |
pāṇḍavānāgatāndraṣṭuṃ kautūhalasamanvitāḥ

तानपृच्छत्ततो राजा क्वासौ कौरववंशभृत् ।
पिता ज्येष्ठो गतोऽस्माकमिति बाष्पपरिप्लुतः

tānapṛcchattato rājā kvāsau kauravavaṃśabhṛt |
pitā jyeṣṭho gato'smākamiti bāṣpapariplutaḥ

ते तमूचुस्ततो वाक्यं यमुनामवगाहितुम् ।
पुष्पाणामुदकुंभस्य चार्थे गत इति प्रभो

te tamūcustato vākyaṃ yamunāmavagāhitum |
puṣpāṇāmudakuṃbhasya cārthe gata iti prabho

तैराख्यातेन मार्गेण ततस्ते जग्मुरञ्जसा ।
ददृशुश्चाविदूरे तान्सर्वानथ पदातयः

tairākhyātena mārgeṇa tataste jagmurañjasā |
dadṛśuścāvidūre tānsarvānatha padātayaḥ

ततस्ते सत्वरा जग्मुः वितुर्दर्शनकाङ्क्षिणः ।
सहदेवस्तु वेगेन प्राधावद्यत्र सा पृथा

tataste satvarā jagmuḥ viturdarśanakāṅkṣiṇaḥ |
sahadevastu vegena prādhāvadyatra sā pṛthā

सुस्वरं रुरुदे धीमान्मातुः पादावुपस्पृशन् ।
सा च बाष्पाकुलमुखी ददर्शक दयितं सुतम्

susvaraṃ rurude dhīmānmātuḥ pādāvupaspṛśan |
sā ca bāṣpākulamukhī dadarśaka dayitaṃ sutam

बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य समुन्नाम्य च पुत्रकम् ।
गान्धार्याः कथयामास सहद्रेवमुपस्थितम्

bāhubhyāṃ sampariṣvajya samunnāmya ca putrakam |
gāndhāryāḥ kathayāmāsa sahadrevamupasthitam

अनन्तरं च राजानं भीमसेनमथार्जुनम् ।
नकुलं च पृथा दृष्ट्वा त्वरमाणोपचक्रमे

anantaraṃ ca rājānaṃ bhīmasenamathārjunam |
nakulaṃ ca pṛthā dṛṣṭvā tvaramāṇopacakrame

सा ह्यग्रे गच्छति तयोर्दपत्योर्हतपुत्रयोः ।
कर्षन्ती तौ ततस्ते तां दृष्ट्वा संन्यपतन्भुवि ।
तयोस्तु पादयो राजन्न्यपतन्हतपुत्रयोः

sā hyagre gacchati tayordapatyorhataputrayoḥ |
karṣantī tau tataste tāṃ dṛṣṭvā saṃnyapatanbhuvi |
tayostu pādayo rājannyapatanhataputrayoḥ

राजा तान्स्वरयोगेन स्पर्शेन च महामनाः ।
प्रत्यभिज्ञाय मेधावी समाश्वासयत प्रभुः

rājā tānsvarayogena sparśena ca mahāmanāḥ |
pratyabhijñāya medhāvī samāśvāsayata prabhuḥ

ततस्ते बाष्पमुत्सृज्य गान्धारीसहितं नृपम् ।
उपतस्थुर्महात्मानो मातरं च यथाविधि

tataste bāṣpamutsṛjya gāndhārīsahitaṃ nṛpam |
upatasthurmahātmāno mātaraṃ ca yathāvidhi

सर्वेषां तोयकलशाञ्जगृहुस्ते स्वयं तदा ।
पाण्डवा लब्धसंज्ञास्ते मात्रा चाश्वासिताः पुनः

sarveṣāṃ toyakalaśāñjagṛhuste svayaṃ tadā |
pāṇḍavā labdhasaṃjñāste mātrā cāśvāsitāḥ punaḥ

तथा नार्यो नृसिंहानां सोऽवरोधजनस्तदा ।
पौरजानपदाश्चैव ददृशुस्तं जनाधिपम्

tathā nāryo nṛsiṃhānāṃ so'varodhajanastadā |
paurajānapadāścaiva dadṛśustaṃ janādhipam

निवेदयामास तदा जनं तन्नामगोत्रतः ।
युधिष्ठिरो नरपतिः स चैनं प्रत्यपूजयत्

nivedayāmāsa tadā janaṃ tannāmagotrataḥ |
yudhiṣṭhiro narapatiḥ sa cainaṃ pratyapūjayat

स तैः परिवृतो मेने हर्षबाष्पाविलेक्षणः ।
राजाऽऽत्मानं गृहगतं पुरेवि गजसाह्वये

sa taiḥ parivṛto mene harṣabāṣpāvilekṣaṇaḥ |
rājā''tmānaṃ gṛhagataṃ purevi gajasāhvaye

अभिवादितो वधूभिश्च कृष्णाद्याभिः स पार्थिवः ।
गान्धार्या सहितो धीमान्कुन्त्या च प्रत्यनन्दत

abhivādito vadhūbhiśca kṛṣṇādyābhiḥ sa pārthivaḥ |
gāndhāryā sahito dhīmānkuntyā ca pratyanandata

ततश्चाश्रममागच्छत्सिद्धचारणसेवितम् ।
दिदृक्षुभिः समाकीर्णं नभस्तारागणैरिव

tataścāśramamāgacchatsiddhacāraṇasevitam |
didṛkṣubhiḥ samākīrṇaṃ nabhastārāgaṇairiva