अध्याय 13: युधिष्ठिर अपना कोष खोल देते हैं

भीम ज्येष्ठो गुरुर्मे त्वं नातोऽन्यद्वमुक्तुमुत्सहे ।
धृताराष्ट्रस्तु राजर्षिः सर्वथा मानमर्हति

bhīma jyeṣṭho gururme tvaṃ nāto'nyadvamuktumutsahe |
dhṛtārāṣṭrastu rājarṣiḥ sarvathā mānamarhati

न स्मरन्त्यपराद्धानि स्मरन्ति सुकृतान्यपि ।
असंभिन्नार्थमर्यादाः साधवः पुरुषोत्तमाः

na smarantyaparāddhāni smaranti sukṛtānyapi |
asaṃbhinnārthamaryādāḥ sādhavaḥ puruṣottamāḥ

इति तस्य वचः श्रुत्वा फल्गुनस्य महात्मनः ।
विदुरं प्राह धर्मात्मा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः

iti tasya vacaḥ śrutvā phalgunasya mahātmanaḥ |
viduraṃ prāha dharmātmā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ

इदं मद्वचनात्क्षत्तः कौरवं ब्रूहि पार्थिवम् ।
यावदिच्छति पुत्राणां दातुं तावद्ददाम्यहम्

idaṃ madvacanātkṣattaḥ kauravaṃ brūhi pārthivam |
yāvadicchati putrāṇāṃ dātuṃ tāvaddadāmyaham

भीष्मादीनां च सर्वेषां सुहृदामुपकारिणाम् ।
मम कोशादिति विभो मा भूद्भीमः सुदुर्मनाः

bhīṣmādīnāṃ ca sarveṣāṃ suhṛdāmupakāriṇām |
mama kośāditi vibho mā bhūdbhīmaḥ sudurmanāḥ

इत्युक्त्वा धर्मराजस्तमर्जुनं प्रत्यपूजयत् ।
भीमसेनः कटाक्षेण वीक्षांचक्रे धनंजयम्

ityuktvā dharmarājastamarjunaṃ pratyapūjayat |
bhīmasenaḥ kaṭākṣeṇa vīkṣāṃcakre dhanaṃjayam

ततः स विदुरं धीमान्वाक्यमाह युधिष्ठिरः ।
न भीमसेन कोपं स नृपतिः कर्तुमर्हति

tataḥ sa viduraṃ dhīmānvākyamāha yudhiṣṭhiraḥ |
na bhīmasena kopaṃ sa nṛpatiḥ kartumarhati

परिक्लिष्टो हि भीमस्तु हिमवृष्ट्यातपादिभिः ।
दुःखैर्बहुविधैर्धीमानरण्ये विदितं तव

parikliṣṭo hi bhīmastu himavṛṣṭyātapādibhiḥ |
duḥkhairbahuvidhairdhīmānaraṇye viditaṃ tava

किंतु मद्वचनाद्ब्रूहि राजानं भरतर्षभम् ॥
यद्यदिच्छसि यावच्च गृह्यतां मद्गृहादिति

kiṃtu madvacanādbrūhi rājānaṃ bharatarṣabham ||
yadyadicchasi yāvacca gṛhyatāṃ madgṛhāditi

यन्मात्सर्यमयं भीमः करोति भृशदुःखितः ।
न तन्मनसि कर्तव्यमिति वाच्यः स पार्थिवः

yanmātsaryamayaṃ bhīmaḥ karoti bhṛśaduḥkhitaḥ |
na tanmanasi kartavyamiti vācyaḥ sa pārthivaḥ

यन्ममास्ति धनं किञ्चिदर्जुनस्य च वेश्मनि ।
तस्य स्वामी महाराज इति वाच्यः स पार्थिवः

yanmamāsti dhanaṃ kiñcidarjunasya ca veśmani |
tasya svāmī mahārāja iti vācyaḥ sa pārthivaḥ

ददातु राजा विप्रेभ्यो यथेष्टं क्रियतां व्ययः ।
पुत्राणां सुहृदां चैव गच्छत्वानृण्यमद्य सः

dadātu rājā viprebhyo yatheṣṭaṃ kriyatāṃ vyayaḥ |
putrāṇāṃ suhṛdāṃ caiva gacchatvānṛṇyamadya saḥ

इदं चापि शरीरं मे तवायत्तं जनाधिप ।
धनानि चेति विद्धि त्वं क्षत्तर्नास्त्यत्र संशयः

idaṃ cāpi śarīraṃ me tavāyattaṃ janādhipa |
dhanāni ceti viddhi tvaṃ kṣattarnāstyatra saṃśayaḥ