अध्याय 96: धन माँगने अगस्त्य का राजाओं के पास जाना

ततो जगाम कौरव्य सोऽगस्त्यो भिक्षितुं वसु ।
श्रुतर्वाणं महीपालं यं वेदाभ्यधिकं नृपैः

tato jagāma kauravya so'gastyo bhikṣituṃ vasu |
śrutarvāṇaṃ mahīpālaṃ yaṃ vedābhyadhikaṃ nṛpaiḥ

स विदित्वा तु नृपतिः कुम्भयोनिमुपागतम् ।
विषयान्ते सहामात्यः प्रत्यगृह्णात्सुसत्कृतम्

sa viditvā tu nṛpatiḥ kumbhayonimupāgatam |
viṣayānte sahāmātyaḥ pratyagṛhṇātsusatkṛtam

तस्मै चार्घ्यं थान्यायमानीय पृथिवीपतिः ।
प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वापप्रच्छागमनेऽर्थिताम्

tasmai cārghyaṃ thānyāyamānīya pṛthivīpatiḥ |
prāñjaliḥ prayato bhūtvāpapracchāgamane'rthitām

वित्तार्थिनमनुप्राप्तं विद्धि मां पृथिवीपते ।
थाशक्त्यविहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ मे

vittārthinamanuprāptaṃ viddhi māṃ pṛthivīpate |
thāśaktyavihiṃsyānyānsaṃvibhāgaṃ prayaccha me

तत आयव्ययौ पूर्णो तस्मै राजा न्यवेदयत् ।
अतो विद्वन्नुपादत्स्व यदत्रव्यतिरिच्यते

tata āyavyayau pūrṇo tasmai rājā nyavedayat |
ato vidvannupādatsva yadatravyatiricyate

तत आयव्ययौ दृष्ट्वा समौ सममतिर्द्विजः ।
सर्वथा प्राणिनां पीडामुपादानादमन्यत

tata āyavyayau dṛṣṭvā samau samamatirdvijaḥ |
sarvathā prāṇināṃ pīḍāmupādānādamanyata

स श्रुतर्वाणमादाय ब्रध्नश्वमगमत्ततः ।
स च तौ विषयस्यान्ते प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि

sa śrutarvāṇamādāya bradhnaśvamagamattataḥ |
sa ca tau viṣayasyānte pratyagṛhṇādyathāvidhi

तयोरर्ध्यं च पाद्यं च ब्रध्नश्वः प्रत्यवेदयत् ।
अनुज्ञाप्यच पप्रच्छ प्रयोजनमुपक्रमे ।
वद कामं मुनिश्रेष्ठ धन्योस्म्यागमनेन ते

tayorardhyaṃ ca pādyaṃ ca bradhnaśvaḥ pratyavedayat |
anujñāpyaca papraccha prayojanamupakrame |
vada kāmaṃ muniśreṣṭha dhanyosmyāgamanena te

वित्तकामाविह प्राप्तौ विद्ध्यावां पृथिवीपते ।
यथाशक्त्यविहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ नौ

vittakāmāviha prāptau viddhyāvāṃ pṛthivīpate |
yathāśaktyavihiṃsyānyānsaṃvibhāgaṃ prayaccha nau

तत आयव्ययौ पूर्णौ ताभ्यां राजा न्यवेदयत् ।
अतो ज्ञात्वा तु गृह्णीतं यदत्रव्यतिरिच्यते

tata āyavyayau pūrṇau tābhyāṃ rājā nyavedayat |
ato jñātvā tu gṛhṇītaṃ yadatravyatiricyate

तत आयव्ययौ दृष्ट्वासमौ सममतिर्द्विजः ।
सर्वथा प्राणिनां पीडामुपादानादमन्यत

tata āyavyayau dṛṣṭvāsamau samamatirdvijaḥ |
sarvathā prāṇināṃ pīḍāmupādānādamanyata

पौरुकुत्सं ततो जग्मुस्त्रसदस्युं महाधनम् ।
अगस्त्यश्च श्रुतर्वा च ब्रध्नश्वश्च महीपतिः

paurukutsaṃ tato jagmustrasadasyuṃ mahādhanam |
agastyaśca śrutarvā ca bradhnaśvaśca mahīpatiḥ

त्रसदस्युस्तु तान्दृष्ट्वा प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि ।
अभिगम्य महाराज विषयान्ते महामनाः

trasadasyustu tāndṛṣṭvā pratyagṛhṇādyathāvidhi |
abhigamya mahārāja viṣayānte mahāmanāḥ

अर्चयित्वा यथान्यायमैक्ष्वाको राजसत्तमः ।
समस्तांश्च ततोऽपच्छत्प्रयोजनमुपक्रमे

arcayitvā yathānyāyamaikṣvāko rājasattamaḥ |
samastāṃśca tato'pacchatprayojanamupakrame

वित्तकामानिह प्राप्तान्विद्धि नः पृथिवीपते ।
यथाशक्त्यवीहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ नः

vittakāmāniha prāptānviddhi naḥ pṛthivīpate |
yathāśaktyavīhiṃsyānyānsaṃvibhāgaṃ prayaccha naḥ

तत आयव्ययौ पूर्णौ तेषां राजा न्यवेदयत् ।
एतज्ज्ञात्वा ह्युपादद्ध्वं यदत्रव्यतिरिच्यते

tata āyavyayau pūrṇau teṣāṃ rājā nyavedayat |
etajjñātvā hyupādaddhvaṃ yadatravyatiricyate

तत आयव्ययौ दृष्ट्वासमौ सममतिर्द्विजः ।
सर्वथा प्राणिनां पीडामुपादानादमन्यत

tata āyavyayau dṛṣṭvāsamau samamatirdvijaḥ |
sarvathā prāṇināṃ pīḍāmupādānādamanyata

ततः सर्वे समेत्याथ ते नृपास्तं महामुनिम् ।
इदमूचुर्महाराज समवेक्ष्य परस्परम्

tataḥ sarve sametyātha te nṛpāstaṃ mahāmunim |
idamūcurmahārāja samavekṣya parasparam

अयं वै दानवो ब्रह्मन्निल्वलो वसुमान्भुवि ।
तमतिक्रम्य सर्वेऽद्यवयं चार्तामहे वसु

ayaṃ vai dānavo brahmannilvalo vasumānbhuvi |
tamatikramya sarve'dyavayaṃ cārtāmahe vasu

तेषां तदासीदुचितमिल्वलस्यैव भिक्षणम् ।
ततस्ते सहिता राजन्निल्वलं समुपाद्रवन्

teṣāṃ tadāsīducitamilvalasyaiva bhikṣaṇam |
tataste sahitā rājannilvalaṃ samupādravan