अध्याय 95: अगस्त्य-लोपामुद्रा विवाह और धन की माँग

यदात्वमन्यतागस्त्यो गार्हस्थ्ये तां क्षमामिति ।
तदाऽभिगम्य प्रोवाच वैदर्भं पृथिवीपतिम्

yadātvamanyatāgastyo gārhasthye tāṃ kṣamāmiti |
tadā'bhigamya provāca vaidarbhaṃ pṛthivīpatim

राजन्निवेशे बुद्धिर्मे वर्तते पुत्रकारणात् ।
वरयेत्वां महीपाल लोपामुद्रां प्रयच्छ मे

rājanniveśe buddhirme vartate putrakāraṇāt |
varayetvāṃ mahīpāla lopāmudrāṃ prayaccha me

एवमुक्तः स मिनिना महीपालो विचेतनः ।
प्रत्याख्यानाय चाशक्तः प्रदातुं चैव नैच्छत

evamuktaḥ sa mininā mahīpālo vicetanaḥ |
pratyākhyānāya cāśaktaḥ pradātuṃ caiva naicchata

ततः स भार्यामभ्येत्य प्रोवाच पृथिवीपतिः ।
महर्षिर्वीर्यवानेष क्रुद्धः शापाग्निना दहेत्

tataḥ sa bhāryāmabhyetya provāca pṛthivīpatiḥ |
maharṣirvīryavāneṣa kruddhaḥ śāpāgninā dahet

तं तथा दुःखितं दृष्ट्वा सभार्यं पृथिवीपतिम् ।
लोपामुद्राऽभिगम्येदं काले वचनमब्रवीत्

taṃ tathā duḥkhitaṃ dṛṣṭvā sabhāryaṃ pṛthivīpatim |
lopāmudrā'bhigamyedaṃ kāle vacanamabravīt

न मत्कृते महीपाल पीडामभ्येतुमर्हसि ।
प्रयच्छ मामगस्त्याय त्राह्यात्मानं मया पितः

na matkṛte mahīpāla pīḍāmabhyetumarhasi |
prayaccha māmagastyāya trāhyātmānaṃ mayā pitaḥ

दुहितुर्वचनाद्राजा सोऽगस्त्याय महात्मने ।
लोपामुद्रां ततः प्रादाद्विधिपूर्वं विशांपते

duhiturvacanādrājā so'gastyāya mahātmane |
lopāmudrāṃ tataḥ prādādvidhipūrvaṃ viśāṃpate

प्राप्य भार्यामगस्त्यस्तु लोपामुद्रामभाषत ।
महार्हाण्युत्सृजैतानि वासांस्याभरणानि च

prāpya bhāryāmagastyastu lopāmudrāmabhāṣata |
mahārhāṇyutsṛjaitāni vāsāṃsyābharaṇāni ca

ततः सा दर्शनीयानि महार्हाणि तनूनि च ।
समुत्ससर्ज रम्भोरूर्वसनान्यायतेक्षणा

tataḥ sā darśanīyāni mahārhāṇi tanūni ca |
samutsasarja rambhorūrvasanānyāyatekṣaṇā

ततश्चीराणि जग्राह वल्कलान्यजिनानि च ।
समानव्रतचर्या च बभूवायतलोचना

tataścīrāṇi jagrāha valkalānyajināni ca |
samānavratacaryā ca babhūvāyatalocanā

गङ्गाद्वारमथागम्य भगवानृषिसत्तमः ।
उग्रमातिष्ठत तपः सह पत्न्याऽनुकूलया

gaṅgādvāramathāgamya bhagavānṛṣisattamaḥ |
ugramātiṣṭhata tapaḥ saha patnyā'nukūlayā

सा प्रीत्या बहुमानाच्च पतिं पर्यचरत्तदा ।
अगस्त्यश्च परां प्रीतिं भार्यायामगमत्प्रभुः

sā prītyā bahumānācca patiṃ paryacarattadā |
agastyaśca parāṃ prītiṃ bhāryāyāmagamatprabhuḥ

ततो बहुतिथे काले लोपामुद्रां विशांपते ।
तपसा द्योतितां स्नातां ददर्श भगवानृषिः

tato bahutithe kāle lopāmudrāṃ viśāṃpate |
tapasā dyotitāṃ snātāṃ dadarśa bhagavānṛṣiḥ

स तस्याः परिचारेण शौचेन च दमेन च ।
श्रिया रूपेण च प्रीतो मैथुनायाजुहाव ताम्

sa tasyāḥ paricāreṇa śaucena ca damena ca |
śriyā rūpeṇa ca prīto maithunāyājuhāva tām

ततः सा प्राञ्जलिर्भूत्वा लज्जमानेव भामिनी ।
तदा सप्रणयं वाक्यं भगवन्तमथाब्रवीत्

tataḥ sā prāñjalirbhūtvā lajjamāneva bhāminī |
tadā sapraṇayaṃ vākyaṃ bhagavantamathābravīt

असंशयं प्रजाहेतोर्भार्यां पतिरविन्दत ।
पा तु त्वयि मम प्रीतिस्तामृषे कर्तुमर्हसि

asaṃśayaṃ prajāhetorbhāryāṃ patiravindata |
pā tu tvayi mama prītistāmṛṣe kartumarhasi

यथा पितुर्गृहे विप्र प्रासादे शयनं मम ।
तथाविधे त्वं शयने मामुपैतुमिहार्हसि

yathā piturgṛhe vipra prāsāde śayanaṃ mama |
tathāvidhe tvaṃ śayane māmupaitumihārhasi

इच्छामि त्वां स्रग्विणं च भूषणैश्च विभूषितम् ।
उपसर्तुं यथाकामं दिव्याभरणभूषिता

icchāmi tvāṃ sragviṇaṃ ca bhūṣaṇaiśca vibhūṣitam |
upasartuṃ yathākāmaṃ divyābharaṇabhūṣitā

अन्यथा नोपतिष्ठेयं चीरकाषायवासिनी ।
नैवापवित्रो विप्रर्षे भूषणोयं कथंचन

anyathā nopatiṣṭheyaṃ cīrakāṣāyavāsinī |
naivāpavitro viprarṣe bhūṣaṇoyaṃ kathaṃcana

न ते धनानि विद्यन्ते लोपामुद्रे तथा मम ।
यथाविधानि कल्याणि पितुस्तव सुमध्यमे

na te dhanāni vidyante lopāmudre tathā mama |
yathāvidhāni kalyāṇi pitustava sumadhyame

ईशोसि तपसा सर्वं समाहर्तुं तपोधन ।
क्षणेन जीवलोके यद्वसु किंचन विद्यते

īśosi tapasā sarvaṃ samāhartuṃ tapodhana |
kṣaṇena jīvaloke yadvasu kiṃcana vidyate

एवमेतद्यथाऽऽत्थ त्वं तपोव्ययकरं तु तत् ।
यथा तु मे न नश्येत तपस्तन्मां प्रयोदय

evametadyathā''ttha tvaṃ tapovyayakaraṃ tu tat |
yathā tu me na naśyeta tapastanmāṃ prayodaya

अल्पावशिष्टः कालोऽयमृतोर्मम तपोधन ।
न चान्यथाऽहमिच्छामि त्वामुपैतुं कथंचन

alpāvaśiṣṭaḥ kālo'yamṛtormama tapodhana |
na cānyathā'hamicchāmi tvāmupaituṃ kathaṃcana

न चापि धर्ममिच्छामि विलोप्तुं ते कथंचन ।
एवं तु मे यथाकामं संपादयितुमर्हसि

na cāpi dharmamicchāmi viloptuṃ te kathaṃcana |
evaṃ tu me yathākāmaṃ saṃpādayitumarhasi

यद्येष काम सुभगे तव बुद्ध्या विनिश्चितः ।
हर्तुं गच्छाम्यहं भद्रे चर काममिह स्थिता ॥
आरस्ते तेजस्विनी कन्या रोहिणीव दिविप्रभा

yadyeṣa kāma subhage tava buddhyā viniścitaḥ |
hartuṃ gacchāmyahaṃ bhadre cara kāmamiha sthitā ||
āraste tejasvinī kanyā rohiṇīva diviprabhā