अध्याय 89: लोमश द्वारा स्वर्ग से अर्जुन का समाचार

एवं संभाषमाणे तु धौम्ये कौरवनन्दन ।
लोमशः स महातेजा ऋषिस्तत्राजगाम ह

evaṃ saṃbhāṣamāṇe tu dhaumye kauravanandana |
lomaśaḥ sa mahātejā ṛṣistatrājagāma ha

तं पाण्डवाग्रजो राजा सगणो ब्राह्मणाश्च ते ।
उपातिष्ठन्महाभागं दिवि शक्रमिवामराः

taṃ pāṇḍavāgrajo rājā sagaṇo brāhmaṇāśca te |
upātiṣṭhanmahābhāgaṃ divi śakramivāmarāḥ

समभ्यर्च्य यथान्यायं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
पप्रच्छागमने हेतुमटने च प्रयोजनम्

samabhyarcya yathānyāyaṃ dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ |
papracchāgamane hetumaṭane ca prayojanam

स पृष्टः पाण्डुपुत्रेण प्रीयमाणो महामनाः ।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा हर्षयन्निव पाण्डवान्

sa pṛṣṭaḥ pāṇḍuputreṇa prīyamāṇo mahāmanāḥ |
uvāca ślakṣṇayā vācā harṣayanniva pāṇḍavān

संचरन्नस्मि कौन्तेय सर्वांल्लोकान्यदृच्छया ।
गतः शक्रस्य भवनं तत्रापश्यं सुरेश्वरम्

saṃcarannasmi kaunteya sarvāṃllokānyadṛcchayā |
gataḥ śakrasya bhavanaṃ tatrāpaśyaṃ sureśvaram

तव च भ्रातरं वीरमपश्यं सव्यसाचिनम् ।
शक्रस्यार्धासनगतं तत्र मे विस्मयो महान्

tava ca bhrātaraṃ vīramapaśyaṃ savyasācinam |
śakrasyārdhāsanagataṃ tatra me vismayo mahān

आसीत्पुरुषशार्दूल दृष्ट्वा पार्थं तथागतम् ।
आह मां तत्र देवेशो गच्छ पाण्डुसुतान्प्रति

āsītpuruṣaśārdūla dṛṣṭvā pārthaṃ tathāgatam |
āha māṃ tatra deveśo gaccha pāṇḍusutānprati

सोऽहमभ्यागतः क्षिप्रं दिदृक्षस्त्वां सहानुजम् ।
वचनात्पुरुहूतस्य पार्थस् च महात्मनः

so'hamabhyāgataḥ kṣipraṃ didṛkṣastvāṃ sahānujam |
vacanātpuruhūtasya pārthas ca mahātmanaḥ

आख्यास्ये ते प्रियं तात महत्पाण्डवनन्दन ।
भ्रातृभिः सहितो राजन्कृष्णया चैव तच्छृणु

ākhyāsye te priyaṃ tāta mahatpāṇḍavanandana |
bhrātṛbhiḥ sahito rājankṛṣṇayā caiva tacchṛṇu

यत्त्वयोक्तो महाबाहुरस्त्रार्थं भरतर्षभ ।
तदस्त्रमाप्तं पार्थेन रुद्रादप्रतिमं विभो

yattvayokto mahābāhurastrārthaṃ bharatarṣabha |
tadastramāptaṃ pārthena rudrādapratimaṃ vibho

यत्तद्ब्रह्मशिरो नाम तपसा रुद्रमागमत् ।
अमृतादुत्थितं रौद्रं तल्लब्धं सव्यसाचिना

yattadbrahmaśiro nāma tapasā rudramāgamat |
amṛtādutthitaṃ raudraṃ tallabdhaṃ savyasācinā

तत्समन्त्रं ससंहारं सप्रायश्चित्तमङ्गलम् ।
वज्रमस्त्राणि चान्यानि दण्डादीनि युधिष्ठिर

tatsamantraṃ sasaṃhāraṃ saprāyaścittamaṅgalam |
vajramastrāṇi cānyāni daṇḍādīni yudhiṣṭhira

यमात्कुबेराद्वरुणादिन्द्राच्च कुरुनन्दन ।
अस्त्राण्यधीतवान्पार्थो दिव्यान्यमितविक्रमः

yamātkuberādvaruṇādindrācca kurunandana |
astrāṇyadhītavānpārtho divyānyamitavikramaḥ

विश्वावसोस्तु तनयाद्गीतं नृत्यं च साम च ।
वादित्रं च यथान्यायं प्रत्यविन्दद्यथाविधि

viśvāvasostu tanayādgītaṃ nṛtyaṃ ca sāma ca |
vāditraṃ ca yathānyāyaṃ pratyavindadyathāvidhi

एवं कृतास्त्रः कौन्तेयो गान्धर्वं वेदमात्मवान् ।
सुखं वसति बीभत्सुरनुजस्यानुजस्तव

evaṃ kṛtāstraḥ kaunteyo gāndharvaṃ vedamātmavān |
sukhaṃ vasati bībhatsuranujasyānujastava

यदर्थं मां सुरश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ।
तच्च ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर निबोध मे

yadarthaṃ māṃ suraśreṣṭha idaṃ vacanamabravīt |
tacca te kathayiṣyāmi yudhiṣṭhira nibodha me

भवान्मनुष्यलोकेऽपि गमिष्यति न संशयः ।
ब्रूयाद्युधिष्ठिरं तत्रवचनान्मे द्विजोत्तम

bhavānmanuṣyaloke'pi gamiṣyati na saṃśayaḥ |
brūyādyudhiṣṭhiraṃ tatravacanānme dvijottama

आगमिष्यति ते भ्राता कृतास्त्रः क्षिप्रमर्जुनः ।
सुरकार्यं महत्कृत्वा यदशक्यं दिवौकसैः

āgamiṣyati te bhrātā kṛtāstraḥ kṣipramarjunaḥ |
surakāryaṃ mahatkṛtvā yadaśakyaṃ divaukasaiḥ

तपसाऽपि त्वमात्मानं योजय भ्रातृभिः सह ।
तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत्

tapasā'pi tvamātmānaṃ yojaya bhrātṛbhiḥ saha |
tapaso hi paraṃ nāsti tapasā vindate mahat

अहं च कर्णं जानामि यथावद्भरतर्षभ ।
सत्यसन्धं महोत्साहं महावीर्यं महाबलम्

ahaṃ ca karṇaṃ jānāmi yathāvadbharatarṣabha |
satyasandhaṃ mahotsāhaṃ mahāvīryaṃ mahābalam

महाहवेष्वप्रतिमं महायुद्धविशारदम् ।
महाधनुर्धरं वीरं महास्त्रं वरवर्णिनम्

mahāhaveṣvapratimaṃ mahāyuddhaviśāradam |
mahādhanurdharaṃ vīraṃ mahāstraṃ varavarṇinam

महेश्वरसुतप्रख्यमादित्यतनयं प्रभुम् ।
तथाऽर्जुनमतिस्कन्धं सहजोल्वणपौरुणम्

maheśvarasutaprakhyamādityatanayaṃ prabhum |
tathā'rjunamatiskandhaṃ sahajolvaṇapauruṇam

न स पार्तस्य संग्रामे कलामर्हति षोडशीम्

na sa pārtasya saṃgrāme kalāmarhati ṣoḍaśīm

यच्चापि ते भयं कर्णान्मनसिस्थमरिंदम ।
तच्चाप्यपहरिष्यामि सव्यसाचिन्युपागते

yaccāpi te bhayaṃ karṇānmanasisthamariṃdama |
taccāpyapahariṣyāmi savyasācinyupāgate

यच्च ते मानसं वीर तीर्थयात्रामिमां प्रति ।
स महर्षिर्लोमशस्ते कथयिष्यत्यसंशयम्

yacca te mānasaṃ vīra tīrthayātrāmimāṃ prati |
sa maharṣirlomaśaste kathayiṣyatyasaṃśayam

यच्च किंचित्तपोयुक्तं फलं तीर्थेषु भारत ।
ब्रह्मर्षिरेष ब्रूयात्ते न तच्छ्रद्धेयमन्यथा

yacca kiṃcittapoyuktaṃ phalaṃ tīrtheṣu bhārata |
brahmarṣireṣa brūyātte na tacchraddheyamanyathā