Aranyaka (Vana) Parva

Chapter 89: Lomasha brings word of Arjuna from heaven

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्तयात्रापर्वणि एकोननवतितमोऽध्यायः ॥

26 verses · 89 of 315

What happens in this chapter

Lomasha brings word of Arjuna from heaven

While Dhaumya is still speaking, the radiant sage Lomasha arrives, and Yudhishthira and the brahmanas receive him as the devas receive Indra. Asked why he has come, Lomasha says that wandering the worlds he reached Indra's palace and saw Arjuna seated on half of Indra's throne. Indra sent him to the Pandavas. Arjuna has won from Rudra the Brahmashira weapon and other weapons from Yama, Kubera, Varuna and Indra. He has learned music and dance from Vishvavasu's son. Indra's message is that Arjuna will return soon after a great task for the devas, that Yudhishthira should give himself to tapas, and that Karna, mighty as he is, is not worth a sixteenth of Arjuna. Lomasha will lead them to the tirthas.

वैशंपायन उवाच

89.1

एवं संभाषमाणे तु धौम्ये कौरवनन्दन ।
लोमशः स महातेजा ऋषिस्तत्राजगाम ह

evaṃ saṃbhāṣamāṇe tu dhaumye kauravanandana |
lomaśaḥ sa mahātejā ṛṣistatrājagāma ha

89.2

तं पाण्डवाग्रजो राजा सगणो ब्राह्मणाश्च ते ।
उपातिष्ठन्महाभागं दिवि शक्रमिवामराः

taṃ pāṇḍavāgrajo rājā sagaṇo brāhmaṇāśca te |
upātiṣṭhanmahābhāgaṃ divi śakramivāmarāḥ

89.3

समभ्यर्च्य यथान्यायं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
पप्रच्छागमने हेतुमटने च प्रयोजनम्

samabhyarcya yathānyāyaṃ dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ |
papracchāgamane hetumaṭane ca prayojanam

89.4

स पृष्टः पाण्डुपुत्रेण प्रीयमाणो महामनाः ।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा हर्षयन्निव पाण्डवान्

sa pṛṣṭaḥ pāṇḍuputreṇa prīyamāṇo mahāmanāḥ |
uvāca ślakṣṇayā vācā harṣayanniva pāṇḍavān

89.5

संचरन्नस्मि कौन्तेय सर्वांल्लोकान्यदृच्छया ।
गतः शक्रस्य भवनं तत्रापश्यं सुरेश्वरम्

saṃcarannasmi kaunteya sarvāṃllokānyadṛcchayā |
gataḥ śakrasya bhavanaṃ tatrāpaśyaṃ sureśvaram

89.6

तव च भ्रातरं वीरमपश्यं सव्यसाचिनम् ।
शक्रस्यार्धासनगतं तत्र मे विस्मयो महान्

tava ca bhrātaraṃ vīramapaśyaṃ savyasācinam |
śakrasyārdhāsanagataṃ tatra me vismayo mahān

89.7

आसीत्पुरुषशार्दूल दृष्ट्वा पार्थं तथागतम् ।
आह मां तत्र देवेशो गच्छ पाण्डुसुतान्प्रति

āsītpuruṣaśārdūla dṛṣṭvā pārthaṃ tathāgatam |
āha māṃ tatra deveśo gaccha pāṇḍusutānprati

89.8

सोऽहमभ्यागतः क्षिप्रं दिदृक्षस्त्वां सहानुजम् ।
वचनात्पुरुहूतस्य पार्थस् च महात्मनः

so'hamabhyāgataḥ kṣipraṃ didṛkṣastvāṃ sahānujam |
vacanātpuruhūtasya pārthas ca mahātmanaḥ

89.9

आख्यास्ये ते प्रियं तात महत्पाण्डवनन्दन ।
भ्रातृभिः सहितो राजन्कृष्णया चैव तच्छृणु

ākhyāsye te priyaṃ tāta mahatpāṇḍavanandana |
bhrātṛbhiḥ sahito rājankṛṣṇayā caiva tacchṛṇu

89.10

यत्त्वयोक्तो महाबाहुरस्त्रार्थं भरतर्षभ ।
तदस्त्रमाप्तं पार्थेन रुद्रादप्रतिमं विभो

yattvayokto mahābāhurastrārthaṃ bharatarṣabha |
tadastramāptaṃ pārthena rudrādapratimaṃ vibho

89.11

यत्तद्ब्रह्मशिरो नाम तपसा रुद्रमागमत् ।
अमृतादुत्थितं रौद्रं तल्लब्धं सव्यसाचिना

yattadbrahmaśiro nāma tapasā rudramāgamat |
amṛtādutthitaṃ raudraṃ tallabdhaṃ savyasācinā

89.12

तत्समन्त्रं ससंहारं सप्रायश्चित्तमङ्गलम् ।
वज्रमस्त्राणि चान्यानि दण्डादीनि युधिष्ठिर

tatsamantraṃ sasaṃhāraṃ saprāyaścittamaṅgalam |
vajramastrāṇi cānyāni daṇḍādīni yudhiṣṭhira

89.13

यमात्कुबेराद्वरुणादिन्द्राच्च कुरुनन्दन ।
अस्त्राण्यधीतवान्पार्थो दिव्यान्यमितविक्रमः

yamātkuberādvaruṇādindrācca kurunandana |
astrāṇyadhītavānpārtho divyānyamitavikramaḥ

89.14

विश्वावसोस्तु तनयाद्गीतं नृत्यं च साम च ।
वादित्रं च यथान्यायं प्रत्यविन्दद्यथाविधि

viśvāvasostu tanayādgītaṃ nṛtyaṃ ca sāma ca |
vāditraṃ ca yathānyāyaṃ pratyavindadyathāvidhi

89.15

एवं कृतास्त्रः कौन्तेयो गान्धर्वं वेदमात्मवान् ।
सुखं वसति बीभत्सुरनुजस्यानुजस्तव

evaṃ kṛtāstraḥ kaunteyo gāndharvaṃ vedamātmavān |
sukhaṃ vasati bībhatsuranujasyānujastava

89.16

यदर्थं मां सुरश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ।
तच्च ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर निबोध मे

yadarthaṃ māṃ suraśreṣṭha idaṃ vacanamabravīt |
tacca te kathayiṣyāmi yudhiṣṭhira nibodha me

89.17

भवान्मनुष्यलोकेऽपि गमिष्यति न संशयः ।
ब्रूयाद्युधिष्ठिरं तत्रवचनान्मे द्विजोत्तम

bhavānmanuṣyaloke'pi gamiṣyati na saṃśayaḥ |
brūyādyudhiṣṭhiraṃ tatravacanānme dvijottama

89.18

आगमिष्यति ते भ्राता कृतास्त्रः क्षिप्रमर्जुनः ।
सुरकार्यं महत्कृत्वा यदशक्यं दिवौकसैः

āgamiṣyati te bhrātā kṛtāstraḥ kṣipramarjunaḥ |
surakāryaṃ mahatkṛtvā yadaśakyaṃ divaukasaiḥ

89.19

तपसाऽपि त्वमात्मानं योजय भ्रातृभिः सह ।
तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत्

tapasā'pi tvamātmānaṃ yojaya bhrātṛbhiḥ saha |
tapaso hi paraṃ nāsti tapasā vindate mahat

89.20

अहं च कर्णं जानामि यथावद्भरतर्षभ ।
सत्यसन्धं महोत्साहं महावीर्यं महाबलम्

ahaṃ ca karṇaṃ jānāmi yathāvadbharatarṣabha |
satyasandhaṃ mahotsāhaṃ mahāvīryaṃ mahābalam

89.21

महाहवेष्वप्रतिमं महायुद्धविशारदम् ।
महाधनुर्धरं वीरं महास्त्रं वरवर्णिनम्

mahāhaveṣvapratimaṃ mahāyuddhaviśāradam |
mahādhanurdharaṃ vīraṃ mahāstraṃ varavarṇinam

89.22

महेश्वरसुतप्रख्यमादित्यतनयं प्रभुम् ।
तथाऽर्जुनमतिस्कन्धं सहजोल्वणपौरुणम्

maheśvarasutaprakhyamādityatanayaṃ prabhum |
tathā'rjunamatiskandhaṃ sahajolvaṇapauruṇam

89.23

न स पार्तस्य संग्रामे कलामर्हति षोडशीम्

na sa pārtasya saṃgrāme kalāmarhati ṣoḍaśīm

89.24

यच्चापि ते भयं कर्णान्मनसिस्थमरिंदम ।
तच्चाप्यपहरिष्यामि सव्यसाचिन्युपागते

yaccāpi te bhayaṃ karṇānmanasisthamariṃdama |
taccāpyapahariṣyāmi savyasācinyupāgate

89.25

यच्च ते मानसं वीर तीर्थयात्रामिमां प्रति ।
स महर्षिर्लोमशस्ते कथयिष्यत्यसंशयम्

yacca te mānasaṃ vīra tīrthayātrāmimāṃ prati |
sa maharṣirlomaśaste kathayiṣyatyasaṃśayam

89.26

यच्च किंचित्तपोयुक्तं फलं तीर्थेषु भारत ।
ब्रह्मर्षिरेष ब्रूयात्ते न तच्छ्रद्धेयमन्यथा

yacca kiṃcittapoyuktaṃ phalaṃ tīrtheṣu bhārata |
brahmarṣireṣa brūyātte na tacchraddheyamanyathā

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)