अध्याय 55: कलि का नल को नष्ट करने का संकल्प

वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः ।
यान्तो ददृशुरायान्तं द्वापरं कलिना सह

vṛte tu naiṣadhe bhaimyā lokapālā mahaujasaḥ |
yānto dadṛśurāyāntaṃ dvāparaṃ kalinā saha

अथाब्रवीत्कलिं शक्रः संप्रेक्ष्य बलवृत्रहा ।
द्वापरेण सहायेन कले ब्रूहि क्व यास्यसि

athābravītkaliṃ śakraḥ saṃprekṣya balavṛtrahā |
dvāpareṇa sahāyena kale brūhi kva yāsyasi

ततोऽब्रवीत्कलिः शक्रं दमयन्त्याः स्वयंवरम् ।
गत्वा हि वरयिष्ये तां मनो हि मम तां गतम्

tato'bravītkaliḥ śakraṃ damayantyāḥ svayaṃvaram |
gatvā hi varayiṣye tāṃ mano hi mama tāṃ gatam

तमब्रवीत्प्रहस्येन्द्रो निर्वृत्तः स स्वयंवरः ।
वृतस्तया नलो राजा पतिरस्मत्समीपतः

tamabravītprahasyendro nirvṛttaḥ sa svayaṃvaraḥ |
vṛtastayā nalo rājā patirasmatsamīpataḥ

एवमुक्तस्तु शक्रेण कलिः कोपसमन्वितः ।
देवानामन्त्र्य तान्सर्वानुवाचेदं वचस्तदा

evamuktastu śakreṇa kaliḥ kopasamanvitaḥ |
devānāmantrya tānsarvānuvācedaṃ vacastadā

देवानां मानुषं मध्ये यत्सा पतिमविन्दत ।
ननु तस्या भवेन्न्याय्यं विपुलं दण्डधारणम्

devānāṃ mānuṣaṃ madhye yatsā patimavindata |
nanu tasyā bhavennyāyyaṃ vipulaṃ daṇḍadhāraṇam

एवमुक्ते तु कलिना प्रत्यूचुस्ते दिवौकसः ।
अस्माभिः सभनुज्ञाते दमयन्त्या नलो वृतः

evamukte tu kalinā pratyūcuste divaukasaḥ |
asmābhiḥ sabhanujñāte damayantyā nalo vṛtaḥ

का हि सर्वगुणोपेतं नाश्रयेत नलं नृपम् ।
यो वेद धर्मानखिलान्यथावच्चरितव्रतः

kā hi sarvaguṇopetaṃ nāśrayeta nalaṃ nṛpam |
yo veda dharmānakhilānyathāvaccaritavrataḥ

योऽधीते चतुरो वेदान्सर्वानाख्यानपञ्चमान् ।
अहिंसानिरतो यश्च सत्यवादी दृढव्रतः

yo'dhīte caturo vedānsarvānākhyānapañcamān |
ahiṃsānirato yaśca satyavādī dṛḍhavrataḥ

यस्मिन्दाक्ष्यं धृतिर्ज्ञानं तपः शौचं दमः शमः ।
ध्रुवाणि पुरुषव्याघ्रे लोकपालसमे नृपे

yasmindākṣyaṃ dhṛtirjñānaṃ tapaḥ śaucaṃ damaḥ śamaḥ |
dhruvāṇi puruṣavyāghre lokapālasame nṛpe

एवंरूपं नलं यो वै कामयेच्छपितुं कले ।
आत्मानं स शपेन्मूढो हन्यादात्मानमात्मना

evaṃrūpaṃ nalaṃ yo vai kāmayecchapituṃ kale |
ātmānaṃ sa śapenmūḍho hanyādātmānamātmanā

एवंगुणं नलं यो वै कामयेच्छपितुं कले ।
कृच्छ्रे स नरके मञ्जेदगाधे विपुले ह्रदे

evaṃguṇaṃ nalaṃ yo vai kāmayecchapituṃ kale |
kṛcchre sa narake mañjedagādhe vipule hrade

एवमुक्त्वा कलिं देवा द्वापरं च दिवं ययुः ।
ततो गतेषु देवेषु कलिर्द्वापरमब्रवीत्

evamuktvā kaliṃ devā dvāparaṃ ca divaṃ yayuḥ |
tato gateṣu deveṣu kalirdvāparamabravīt

संयन्तुं नोत्सहे कोपं नले वत्स्यामि द्वापर ।
भ्रंशयिष्यामि तं राज्यान्न भैम्या सह रंस्यते

saṃyantuṃ notsahe kopaṃ nale vatsyāmi dvāpara |
bhraṃśayiṣyāmi taṃ rājyānna bhaimyā saha raṃsyate

त्वमप्यक्षान्समाविश्य साहाय्यं कर्तुमर्हसि ।
मम प्रियकृते ह्यस्मन्कृतवांश्च भविष्यसि

tvamapyakṣānsamāviśya sāhāyyaṃ kartumarhasi |
mama priyakṛte hyasmankṛtavāṃśca bhaviṣyasi