Aranyaka (Vana) Parva

Chapter 55: Kali swears to ruin Nala

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि नलोपाख्यानपर्वणि पञ्चपञ्चाशोऽध्यायः ॥

15 verses · 55 of 315

What happens in this chapter

Kali swears to ruin Nala

Leaving the svayamvara, the lokapalas meet Kali and Dvapara. Kali says he is going to choose Damayanti. Indra laughs: she has already chosen Nala in the gods' presence. Kali says she deserves punishment for choosing a man over gods. The gods answer that they consented. Nala knows all dharma, has studied the four Vedas with the itihasa as the fifth, and lives by ahimsa and truth; whoever would curse such a man curses himself and sinks into hell. The gods go to heaven. Kali tells Dvapara he cannot hold back his anger. He will dwell in Nala and drive him from his kingdom, and Dvapara must enter the dice to help.

बृहदश्व उवाच

55.1

वृते तु नैषधे भैम्या लोकपाला महौजसः ।
यान्तो ददृशुरायान्तं द्वापरं कलिना सह

vṛte tu naiṣadhe bhaimyā lokapālā mahaujasaḥ |
yānto dadṛśurāyāntaṃ dvāparaṃ kalinā saha

55.2

अथाब्रवीत्कलिं शक्रः संप्रेक्ष्य बलवृत्रहा ।
द्वापरेण सहायेन कले ब्रूहि क्व यास्यसि

athābravītkaliṃ śakraḥ saṃprekṣya balavṛtrahā |
dvāpareṇa sahāyena kale brūhi kva yāsyasi

55.3

ततोऽब्रवीत्कलिः शक्रं दमयन्त्याः स्वयंवरम् ।
गत्वा हि वरयिष्ये तां मनो हि मम तां गतम्

tato'bravītkaliḥ śakraṃ damayantyāḥ svayaṃvaram |
gatvā hi varayiṣye tāṃ mano hi mama tāṃ gatam

55.4

तमब्रवीत्प्रहस्येन्द्रो निर्वृत्तः स स्वयंवरः ।
वृतस्तया नलो राजा पतिरस्मत्समीपतः

tamabravītprahasyendro nirvṛttaḥ sa svayaṃvaraḥ |
vṛtastayā nalo rājā patirasmatsamīpataḥ

55.5

एवमुक्तस्तु शक्रेण कलिः कोपसमन्वितः ।
देवानामन्त्र्य तान्सर्वानुवाचेदं वचस्तदा

evamuktastu śakreṇa kaliḥ kopasamanvitaḥ |
devānāmantrya tānsarvānuvācedaṃ vacastadā

55.6

देवानां मानुषं मध्ये यत्सा पतिमविन्दत ।
ननु तस्या भवेन्न्याय्यं विपुलं दण्डधारणम्

devānāṃ mānuṣaṃ madhye yatsā patimavindata |
nanu tasyā bhavennyāyyaṃ vipulaṃ daṇḍadhāraṇam

55.7

एवमुक्ते तु कलिना प्रत्यूचुस्ते दिवौकसः ।
अस्माभिः सभनुज्ञाते दमयन्त्या नलो वृतः

evamukte tu kalinā pratyūcuste divaukasaḥ |
asmābhiḥ sabhanujñāte damayantyā nalo vṛtaḥ

55.8

का हि सर्वगुणोपेतं नाश्रयेत नलं नृपम् ।
यो वेद धर्मानखिलान्यथावच्चरितव्रतः

kā hi sarvaguṇopetaṃ nāśrayeta nalaṃ nṛpam |
yo veda dharmānakhilānyathāvaccaritavrataḥ

55.9

योऽधीते चतुरो वेदान्सर्वानाख्यानपञ्चमान् ।
अहिंसानिरतो यश्च सत्यवादी दृढव्रतः

yo'dhīte caturo vedānsarvānākhyānapañcamān |
ahiṃsānirato yaśca satyavādī dṛḍhavrataḥ

55.10

यस्मिन्दाक्ष्यं धृतिर्ज्ञानं तपः शौचं दमः शमः ।
ध्रुवाणि पुरुषव्याघ्रे लोकपालसमे नृपे

yasmindākṣyaṃ dhṛtirjñānaṃ tapaḥ śaucaṃ damaḥ śamaḥ |
dhruvāṇi puruṣavyāghre lokapālasame nṛpe

55.11

एवंरूपं नलं यो वै कामयेच्छपितुं कले ।
आत्मानं स शपेन्मूढो हन्यादात्मानमात्मना

evaṃrūpaṃ nalaṃ yo vai kāmayecchapituṃ kale |
ātmānaṃ sa śapenmūḍho hanyādātmānamātmanā

55.12

एवंगुणं नलं यो वै कामयेच्छपितुं कले ।
कृच्छ्रे स नरके मञ्जेदगाधे विपुले ह्रदे

evaṃguṇaṃ nalaṃ yo vai kāmayecchapituṃ kale |
kṛcchre sa narake mañjedagādhe vipule hrade

55.13

एवमुक्त्वा कलिं देवा द्वापरं च दिवं ययुः ।
ततो गतेषु देवेषु कलिर्द्वापरमब्रवीत्

evamuktvā kaliṃ devā dvāparaṃ ca divaṃ yayuḥ |
tato gateṣu deveṣu kalirdvāparamabravīt

55.14

संयन्तुं नोत्सहे कोपं नले वत्स्यामि द्वापर ।
भ्रंशयिष्यामि तं राज्यान्न भैम्या सह रंस्यते

saṃyantuṃ notsahe kopaṃ nale vatsyāmi dvāpara |
bhraṃśayiṣyāmi taṃ rājyānna bhaimyā saha raṃsyate

55.15

त्वमप्यक्षान्समाविश्य साहाय्यं कर्तुमर्हसि ।
मम प्रियकृते ह्यस्मन्कृतवांश्च भविष्यसि

tvamapyakṣānsamāviśya sāhāyyaṃ kartumarhasi |
mama priyakṛte hyasmankṛtavāṃśca bhaviṣyasi

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)