अध्याय 308: सूर्य का कुन्ती को पुत्र-वर, कन्यात्व अक्षुण्ण

सा तु कन्या बहुविधं ब्रुवन्ती मधुरं वचः ।
अनुनेतुं सहस्रांशुं न शशाक मनस्विनी

sā tu kanyā bahuvidhaṃ bruvantī madhuraṃ vacaḥ |
anunetuṃ sahasrāṃśuṃ na śaśāka manasvinī

न शशाक यदा बाला प्रत्याख्यातुं तमोनुदम् ।
भीता शापात्ततो राजन्दध्यौ दीर्घमथान्तरम्

na śaśāka yadā bālā pratyākhyātuṃ tamonudam |
bhītā śāpāttato rājandadhyau dīrghamathāntaram

अनागसः पितुः शापो ब्राह्मणस्य तथैव च ।
मन्निमित्तः कथं न स्यात्क्रुद्धादस्माद्विभावसोः

anāgasaḥ pituḥ śāpo brāhmaṇasya tathaiva ca |
mannimittaḥ kathaṃ na syātkruddhādasmādvibhāvasoḥ

बालेनापि सता मोहाद्भृशं सापह्नवान्यपि ।
नाऽभ्यासादयितव्यानि तेजांसि च तपांसि च

bālenāpi satā mohādbhṛśaṃ sāpahnavānyapi |
nā'bhyāsādayitavyāni tejāṃsi ca tapāṃsi ca

साहमद्य भृशं भीता गृहीत्वा च करे भृशम् ।
कथं त्वकार्यं कुर्यां वै प्रदानं ह्यात्मनः स्वयम्

sāhamadya bhṛśaṃ bhītā gṛhītvā ca kare bhṛśam |
kathaṃ tvakāryaṃ kuryāṃ vai pradānaṃ hyātmanaḥ svayam

सा वै शापपरित्रस्ता बहु चिन्तयती हृदा ।
मोहेनाभिपरीताङ्गी स्मयमाना पुनःपुनः

sā vai śāpaparitrastā bahu cintayatī hṛdā |
mohenābhiparītāṅgī smayamānā punaḥpunaḥ

तं देवमब्रवीद्भीता बन्धूनां राजसत्तम ।
व्रीडाविह्वलया वाचा शापत्रस्ता विशांपते

taṃ devamabravīdbhītā bandhūnāṃ rājasattama |
vrīḍāvihvalayā vācā śāpatrastā viśāṃpate

पिता मे ध्रियते देव माता चान्ये च बान्धवाः ।
न तेषु ध्रियमाणएषु विदिलोपो भवेदयम्

pitā me dhriyate deva mātā cānye ca bāndhavāḥ |
na teṣu dhriyamāṇaeṣu vidilopo bhavedayam

त्वया तु संगमो देव यदि स्याद्विधिवर्जितः ।
मन्निमित्तं कुलस्यास्य लोकेऽकीर्तिर्न संशयः

tvayā tu saṃgamo deva yadi syādvidhivarjitaḥ |
mannimittaṃ kulasyāsya loke'kīrtirna saṃśayaḥ

अथवा धर्ममेतं त्वं मन्यसे तपतांवर ।
ऋते प्रदानाद्बन्धुभ्यस्तव कामं करोम्यहम्

athavā dharmametaṃ tvaṃ manyase tapatāṃvara |
ṛte pradānādbandhubhyastava kāmaṃ karomyaham

आत्मप्रदानं दुर्धर्ष तव कृत्वासती त्वहम् ।
त्वयि धर्मो यशश्चैव कीर्तिरायुश्च देहिनाम्

ātmapradānaṃ durdharṣa tava kṛtvāsatī tvaham |
tvayi dharmo yaśaścaiva kīrtirāyuśca dehinām

न ते पिता न ते माता गुरवो वा शुचिस्मिते ।
प्रभवन्ति प्रदाने ते भद्रं ते शृणु मे वचः

na te pitā na te mātā guravo vā śucismite |
prabhavanti pradāne te bhadraṃ te śṛṇu me vacaḥ

सर्वान्कामयते यस्मात्कनेर्धातोश्च भामिनि ।
तस्मात्कन्येह सुश्रोणी स्वतन्त्रा वरवर्णिनि

sarvānkāmayate yasmātkanerdhātośca bhāmini |
tasmātkanyeha suśroṇī svatantrā varavarṇini

नाधर्मश्चरितः कश्चित्त्वया भवति भामिनि ।
अधर्मंकुत एवाहं वरेयं लोककाम्यया

nādharmaścaritaḥ kaścittvayā bhavati bhāmini |
adharmaṃkuta evāhaṃ vareyaṃ lokakāmyayā

अनावृताः स्त्रियः सर्वा नराश्च वरवर्णिनि ।
स्वभाव एष लोकानां विकारोऽन्य इति स्मृतः

anāvṛtāḥ striyaḥ sarvā narāśca varavarṇini |
svabhāva eṣa lokānāṃ vikāro'nya iti smṛtaḥ

सा मया सहसंगम्य पुनः कन्या भविष्यसि ।
पुत्रश्च ते महावाद्दुर्भविष्यति न संशयः

sā mayā sahasaṃgamya punaḥ kanyā bhaviṣyasi |
putraśca te mahāvāddurbhaviṣyati na saṃśayaḥ

यदि पुत्रो मम भवेत्त्वत्तः सर्वतमोनुद ।
कुण्डली कवची शूरो महाबाहुर्महाबलः ।
अस्तु मे सङ्गमो देव अनेन समयेन ते

yadi putro mama bhavettvattaḥ sarvatamonuda |
kuṇḍalī kavacī śūro mahābāhurmahābalaḥ |
astu me saṅgamo deva anena samayena te

भविष्यति महाबाहुः कुण्डली दिव्यवर्मभृत् ।
उभयं चामृतमयं तस् भद्रे भविष्यति

bhaviṣyati mahābāhuḥ kuṇḍalī divyavarmabhṛt |
ubhayaṃ cāmṛtamayaṃ tas bhadre bhaviṣyati

यद्यतदमृतादस्ति कुण्डले वर्म चोत्तमम् ।
मम पुत्रस्य यं वै त्वं मत्त उत्पादयिष्यसि

yadyatadamṛtādasti kuṇḍale varma cottamam |
mama putrasya yaṃ vai tvaṃ matta utpādayiṣyasi

अस्तु मे सङ्गमो देव यथोक्तं भगवंस्त्वया ।
त्वद्वीर्यरूपसत्वौजा धऱ्मयुक्तो भवेत्स च

astu me saṅgamo deva yathoktaṃ bhagavaṃstvayā |
tvadvīryarūpasatvaujā dhaṟmayukto bhavetsa ca

अदित्या कुण्डले राज्ञि दत्ते मे मत्तकाशिनि ।
तस्मै दास्यामि वामोरु वर्म चैवेदमुत्तमम्

adityā kuṇḍale rājñi datte me mattakāśini |
tasmai dāsyāmi vāmoru varma caivedamuttamam

परमं भगवन्नेवं सङ्गमिष्ये त्वया सह ।
यदि पुत्रो भवेदेवं यथा वदसि गोपते

paramaṃ bhagavannevaṃ saṅgamiṣye tvayā saha |
yadi putro bhavedevaṃ yathā vadasi gopate

तथेत्युक्त्वा तु तां कुन्तीमाविवेश विहंगमः ।
स्वर्भानुशत्रुर्योगात्मा नाभ्यां पस्पर्श चैव ताम्

tathetyuktvā tu tāṃ kuntīmāviveśa vihaṃgamaḥ |
svarbhānuśatruryogātmā nābhyāṃ pasparśa caiva tām

तत सा विह्वलेवासीत्कन्या सूरय्स् तेजसा ।
पपात चाथ सा देवी शयने मूढचेतना

tata sā vihvalevāsītkanyā sūrays tejasā |
papāta cātha sā devī śayane mūḍhacetanā

साधयिष्यामि सुश्रोणि पुत्रं वै जनयिष्यसि ।
सर्वशस्त्रभृतांश्रेष्ठं कन्या चैव भविष्यसि

sādhayiṣyāmi suśroṇi putraṃ vai janayiṣyasi |
sarvaśastrabhṛtāṃśreṣṭhaṃ kanyā caiva bhaviṣyasi

ततः सा व्रीडिता बाला तदा सूर्यमथाब्रवीत् ।
एवमस्त्विति राजेन्द्रप्रस्थितं भूरिवर्चसम्

tataḥ sā vrīḍitā bālā tadā sūryamathābravīt |
evamastviti rājendraprasthitaṃ bhūrivarcasam

इतिस्मोक्ता कुन्तिराजात्मजा सा
विवस्वन्तं याचमाना सलज्जा ।
तस्मिन्पुण्ये शयनीये पपात
मोहाविष्टा वेपमाना लतेव

itismoktā kuntirājātmajā sā
vivasvantaṃ yācamānā salajjā |
tasminpuṇye śayanīye papāta
mohāviṣṭā vepamānā lateva

तिग्मांशुस्तां तेजसा मोहयित्वा
योगेनाविश्यात्मसंस्थां चकार ।
न चैवैनां दूषयामास भानुः
संज्ञां लेभे भूय एवात बाला

tigmāṃśustāṃ tejasā mohayitvā
yogenāviśyātmasaṃsthāṃ cakāra |
na caivaināṃ dūṣayāmāsa bhānuḥ
saṃjñāṃ lebhe bhūya evāta bālā