अध्याय 293: रामकथा के बाद मार्कण्डेय द्वारा युधिष्ठिर को सान्त्वना

एवमेतन्महाबाहो रामेणामिततेजसा ।
प्राप्तं व्यसनमत्युग्रं वनवासकृतं पुरा

evametanmahābāho rāmeṇāmitatejasā |
prāptaṃ vyasanamatyugraṃ vanavāsakṛtaṃ purā

मा शुचः परुषव्याघ्र क्षत्रियोसि परंतप ।
बाहुवीर्याश्रयेमार्गे वर्तसे दीप्तनिर्णये

mā śucaḥ paruṣavyāghra kṣatriyosi paraṃtapa |
bāhuvīryāśrayemārge vartase dīptanirṇaye

न हि ते वृजिनं किंचिद्दृश्यते परमण्वपि ।
अस्मिन्मार्गे निपीदेयुः सेन्द्रा अपि सुरासुराः

na hi te vṛjinaṃ kiṃciddṛśyate paramaṇvapi |
asminmārge nipīdeyuḥ sendrā api surāsurāḥ

संहत्य निहतोवृत्रो मरुद्भिर्वज्रपाणिना ।
नमुचिश्चैवदुर्धर्षो दीर्गजिह्वा चराक्षसी

saṃhatya nihatovṛtro marudbhirvajrapāṇinā |
namuciścaivadurdharṣo dīrgajihvā carākṣasī

सहायवति सर्वार्थाः सतिष्ठन्तीह सर्वशः ।
किंनु तस्याजितं सङ्ख्ये यस् भ्राता धनंजयः

sahāyavati sarvārthāḥ satiṣṭhantīha sarvaśaḥ |
kiṃnu tasyājitaṃ saṅkhye yas bhrātā dhanaṃjayaḥ

अयं च बलिनांश्रेष्ठो भीमो भीमपराक्रमाः ।
युवानौ च महेष्वासौ वीरौ माद्रवतीसुतौ

ayaṃ ca balināṃśreṣṭho bhīmo bhīmaparākramāḥ |
yuvānau ca maheṣvāsau vīrau mādravatīsutau

एभिः सहायैः कस्मात्त्वं विषीदसि परंतप ।
य इमे वज्रिणः सेनां जयेयुः समरुद्गणाम्

ebhiḥ sahāyaiḥ kasmāttvaṃ viṣīdasi paraṃtapa |
ya ime vajriṇaḥ senāṃ jayeyuḥ samarudgaṇām

त्वमप्येभिर्महेष्वासैः सहायैर्देवरूपिभिः ।
विजेष्यसि रणे सर्वानमित्रान्भरतर्षभ

tvamapyebhirmaheṣvāsaiḥ sahāyairdevarūpibhiḥ |
vijeṣyasi raṇe sarvānamitrānbharatarṣabha

इतश्च त्वमिमां पश्यसैन्धवेन दुरात्मना ।
बलिना वीर्यमत्तेन हृतामेभिर्महात्मभिः

itaśca tvamimāṃ paśyasaindhavena durātmanā |
balinā vīryamattena hṛtāmebhirmahātmabhiḥ

आनीतां द्रौपदीं कृष्णां कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
जयद्रथं च राजानं विजितं वशमागतम्

ānītāṃ draupadīṃ kṛṣṇāṃ kṛtvā karma suduṣkaram |
jayadrathaṃ ca rājānaṃ vijitaṃ vaśamāgatam

असहायेन रामेण वैदेही पुनराहृता ।
हत्वासङ्ख्ये दशग्रीवं राक्षसं भीमविक्रमम्

asahāyena rāmeṇa vaidehī punarāhṛtā |
hatvāsaṅkhye daśagrīvaṃ rākṣasaṃ bhīmavikramam

यस् शाखामृगामित्राण्यृक्षाः कालमुखास्तथा ।
जात्यन्तरगता राजन्नेतद्बुद्ध्याऽनुचिन्तय

yas śākhāmṛgāmitrāṇyṛkṣāḥ kālamukhāstathā |
jātyantaragatā rājannetadbuddhyā'nucintaya

तस्मात्सर्वं कुरुश्रेष्ठ मा शुचो भरतर्षभ ।
त्वद्विधा हि महात्मानो न शोचन्ति परंतप

tasmātsarvaṃ kuruśreṣṭha mā śuco bharatarṣabha |
tvadvidhā hi mahātmāno na śocanti paraṃtapa

एवमाश्वासितो राजामार्कण्डेयेन धीमता ।
त्यक्त्वा दुःखमदीनात्मा पुनरप्येनमब्रवीत्

evamāśvāsito rājāmārkaṇḍeyena dhīmatā |
tyaktvā duḥkhamadīnātmā punarapyenamabravīt