अध्याय 266: कोटिकाश्य का प्रश्न और राजाओं का परिचय

का त्वं कदम्बस्य विनम्य शाखां
किमाश्रमे तिष्ठसि शोभमाना ।
देदीप्यमानाऽग्निशिखेव नक्तं
व्याधूयमाना पवनेन सूभ्रूः

kā tvaṃ kadambasya vinamya śākhāṃ
kimāśrame tiṣṭhasi śobhamānā |
dedīpyamānā'gniśikheva naktaṃ
vyādhūyamānā pavanena sūbhrūḥ

अतीव रूपेण समन्विता त्वं
न चाप्यरण्येषु बिभेषि किंनु ।
देवी नु यक्षी यदिदानवी वा
वराप्सरा दैत्यवराङ्गना वा

atīva rūpeṇa samanvitā tvaṃ
na cāpyaraṇyeṣu bibheṣi kiṃnu |
devī nu yakṣī yadidānavī vā
varāpsarā daityavarāṅganā vā

वपुष्मती वोरगराजकन्या
वनेचरी वा क्षणदाचरस्त्री ।
त्वं देवराज्ञो वरुणस्य पत्नी
यमस्य सोमस्य धनेश्वरस्य

vapuṣmatī voragarājakanyā
vanecarī vā kṣaṇadācarastrī |
tvaṃ devarājño varuṇasya patnī
yamasya somasya dhaneśvarasya

धातुर्विधातुः सवितुर्विभोर्वा
शक्रस्य वा त्वं सदनात्प्रपन्ना ।
न ह्येव नः पृच्छसि ये वयं स्म
न चापि जानीम तवेह नाथम्

dhāturvidhātuḥ saviturvibhorvā
śakrasya vā tvaṃ sadanātprapannā |
na hyeva naḥ pṛcchasi ye vayaṃ sma
na cāpi jānīma taveha nātham

वयं हि मानं तव वर्धयन्तः
पृच्छाम भद्रेप्रभवं प्रभुं च ।
आचक्ष्व बन्धूंश्च पतिं कुलं च
जातिं च यच्चेगह करोषि कार्यम्

vayaṃ hi mānaṃ tava vardhayantaḥ
pṛcchāma bhadreprabhavaṃ prabhuṃ ca |
ācakṣva bandhūṃśca patiṃ kulaṃ ca
jātiṃ ca yaccegaha karoṣi kāryam

अहं तु राज्ञः सुरथस्य पुत्रो
यं कोटिकाश्येति विदुर्मनुष्याः ।
वश्येन्द्रियः सत्यरतिर्वरोरु
वृद्धोपसेवी गुरुपूजकश्च

ahaṃ tu rājñaḥ surathasya putro
yaṃ koṭikāśyeti vidurmanuṣyāḥ |
vaśyendriyaḥ satyaratirvaroru
vṛddhopasevī gurupūjakaśca

असौ तु यस्तिष्ठतिकाञ्चनाङ्गे
तथे हुतोऽग्निश्चयने यथैव ।
तरिगर्तराजः कमलायताक्षः
क्षेमंकरो नाम स एष वीरः

asau tu yastiṣṭhatikāñcanāṅge
tathe huto'gniścayane yathaiva |
tarigartarājaḥ kamalāyatākṣaḥ
kṣemaṃkaro nāma sa eṣa vīraḥ

अस्मात्परस्त्वेष महाधनुष्मा-
न्पुत्रः कुलिन्दाधिपतेर्वरिष्ठः ।
निरीक्षते त्वां विपुलायताक्षः
सुपुष्पितः पर्वतवासनित्यः

asmātparastveṣa mahādhanuṣmā-
nputraḥ kulindādhipatervariṣṭhaḥ |
nirīkṣate tvāṃ vipulāyatākṣaḥ
supuṣpitaḥ parvatavāsanityaḥ

असौ तु यः पुष्करिणीसमीपे
श्यामो युवा तिष्ठति दर्शनीयः ।
इक्ष्वाकुराजः सुबलस्य पुत्रः
स एव हन्ता द्विषतां सुगात्रि

asau tu yaḥ puṣkariṇīsamīpe
śyāmo yuvā tiṣṭhati darśanīyaḥ |
ikṣvākurājaḥ subalasya putraḥ
sa eva hantā dviṣatāṃ sugātri

यस्यानुयात्रं ध्वजिनः प्रयान्ति
सौवीरका द्वादशराजपुत्राः ।
शोणाश्वयुक्तेषु रथेषु सर्वे
मस्वेषु दीप्ता इव इव्यवाहाः

yasyānuyātraṃ dhvajinaḥ prayānti
sauvīrakā dvādaśarājaputrāḥ |
śoṇāśvayukteṣu ratheṣu sarve
masveṣu dīptā iva ivyavāhāḥ

अङ्गारकः कुञ्जरो गुप्तकश्च
श्रुंजयः संजयसुप्रवृद्धौ ।
प्रभंकरोऽथ भ्रमरो रविश्च
शूरः प्रतापःकुहनश्च नाम

aṅgārakaḥ kuñjaro guptakaśca
śruṃjayaḥ saṃjayasupravṛddhau |
prabhaṃkaro'tha bhramaro raviśca
śūraḥ pratāpaḥkuhanaśca nāma

यं षट्सहस्रा रथिनोऽनुयान्ति
नागा हयाश्चैव पदातिनश्च ।
जयद्रथो नाम यदि श्रुतस्ते
सौवीरराजः सुभगे स एषः

yaṃ ṣaṭsahasrā rathino'nuyānti
nāgā hayāścaiva padātinaśca |
jayadratho nāma yadi śrutaste
sauvīrarājaḥ subhage sa eṣaḥ

तस्यापरे भ्रातरोऽदीनसत्वा
बलाहकानीकविदारणाद्याः ।
सौवीरवीराः प्रवरा युवानो
राजानमेते बलिनोऽनुयान्ति

tasyāpare bhrātaro'dīnasatvā
balāhakānīkavidāraṇādyāḥ |
sauvīravīrāḥ pravarā yuvāno
rājānamete balino'nuyānti

एतैः सहायैरुपयाति राजा
मरुद्गणैरिन्द्र इवाभिगुप्तः ।
अजानतां ख्यापय नः सुकेशि
कस्यासि भार्या दुहिता च कस्य

etaiḥ sahāyairupayāti rājā
marudgaṇairindra ivābhiguptaḥ |
ajānatāṃ khyāpaya naḥ sukeśi
kasyāsi bhāryā duhitā ca kasya