अध्याय 251: कर्ण दुर्योधन को अनशन से रोकता है

राजन्नद्यावगच्छामि तवैव लघुसत्वताम् ।
अल्पत्वं च तथा बुद्धेः कार्याणामविवेकिताम्

rājannadyāvagacchāmi tavaiva laghusatvatām |
alpatvaṃ ca tathā buddheḥ kāryāṇāmavivekitām

किमत्र चित्रं धर्मज्ञ मोक्षितः पाण्डवैरसि ।
सद्यो वशं समापन्नः शत्रूणां शत्रुकर्शन

kimatra citraṃ dharmajña mokṣitaḥ pāṇḍavairasi |
sadyo vaśaṃ samāpannaḥ śatrūṇāṃ śatrukarśana

सेनाजीवैश्च कौरव्य तथा विषयवासिभिः ।
अज्ञातैर्यदि वा ज्ञातैः कर्तव्यं नृपतेः प्रियम्

senājīvaiśca kauravya tathā viṣayavāsibhiḥ |
ajñātairyadi vā jñātaiḥ kartavyaṃ nṛpateḥ priyam

प्रायः प्रधानाः पुरुषाः क्षोभयित्वाऽरिवाहिनीम् ।
निगृह्यन्ते चयुद्धेषु मोक्ष्यन्ते च स्वसैनिकैः

prāyaḥ pradhānāḥ puruṣāḥ kṣobhayitvā'rivāhinīm |
nigṛhyante cayuddheṣu mokṣyante ca svasainikaiḥ

सेनाजीवाश्च ये राज्ञां विषये सन्ति मानवाः ।
तैः संगम्य नृपार्थाय यतितव्यं यथातथम्

senājīvāśca ye rājñāṃ viṣaye santi mānavāḥ |
taiḥ saṃgamya nṛpārthāya yatitavyaṃ yathātatham

यद्येवं पाण्डवै राजन्भवद्विषयवासिभिः ।
यदृच्छया मोक्षितोऽसि कतत्रका परिदेवना

yadyevaṃ pāṇḍavai rājanbhavadviṣayavāsibhiḥ |
yadṛcchayā mokṣito'si katatrakā paridevanā

न चैतत्साधु यद्राजन्पाण्डवास्त्वां नृपोत्तमम् ।
स्वसेनया संप्रयान्तं नानुयान्ति स्म पृष्ठतः

na caitatsādhu yadrājanpāṇḍavāstvāṃ nṛpottamam |
svasenayā saṃprayāntaṃ nānuyānti sma pṛṣṭhataḥ

शूराश्च बलवन्तश्च संयुगेष्वपलायिनः ।
भवतस्ते सभायां वै प्रेष्यतां पूर्वमागताः

śūrāśca balavantaśca saṃyugeṣvapalāyinaḥ |
bhavataste sabhāyāṃ vai preṣyatāṃ pūrvamāgatāḥ

पाण्डवेयानि रत्नानि त्वमद्याप्युपभुञ्जसे ।
सत्वस्थान्पाण्डवान्पश्य न ते प्रायमुपाविशन्

pāṇḍaveyāni ratnāni tvamadyāpyupabhuñjase |
satvasthānpāṇḍavānpaśya na te prāyamupāviśan

तदलं ते महाबाहो विषादं कर्तुमीदृशम् ।
उत्तिष्ठ रराजन्भद्रं ते न चिन्तां कर्तुमर्हसि

tadalaṃ te mahābāho viṣādaṃ kartumīdṛśam |
uttiṣṭha rarājanbhadraṃ te na cintāṃ kartumarhasi

अवश्यमेव नृपते राज्ञो विषयवासिभिः ।
प्रियाण्याचरितव्यानि तत्र का परिदेवना

avaśyameva nṛpate rājño viṣayavāsibhiḥ |
priyāṇyācaritavyāni tatra kā paridevanā

मद्वाक्यमेतद्राजेन्द्र यद्येवं न करिष्यसि ।
स्थास्यामीह भवत्पादौ शुश्रूषन्नरिमर्दन

madvākyametadrājendra yadyevaṃ na kariṣyasi |
sthāsyāmīha bhavatpādau śuśrūṣannarimardana

नोत्सहे जीवितुमहं त्वद्विहीनो नरर्षभः ।
प्रायोपविष्टस्तु तथा राज्ञां हास्यो भविष्यसि

notsahe jīvitumahaṃ tvadvihīno nararṣabhaḥ |
prāyopaviṣṭastu tathā rājñāṃ hāsyo bhaviṣyasi

एवमुक्तस्तु कर्णेन राजा दुर्योधनस्तदा ।
नैवोत्थातुं मनश्चक्रे स्वर्गाय कृतनिश्चयः

evamuktastu karṇena rājā duryodhanastadā |
naivotthātuṃ manaścakre svargāya kṛtaniścayaḥ