अध्याय 249: दुर्योधन कर्ण को अपनी हार बताता है

अजानतस्ते राधेय नाभ्यसूयाम्यहं वचः ।
जानासि त्वं जिताञ्शत्रून्गन्धर्वां स्तेजसा मया

ajānataste rādheya nābhyasūyāmyahaṃ vacaḥ |
jānāsi tvaṃ jitāñśatrūngandharvāṃ stejasā mayā

आयोधितास्तु गन्धर्वाः सुचिरं सोदरैर्मम ।
मया सह महाबाहो कृतश्चोभयतः क्षयः

āyodhitāstu gandharvāḥ suciraṃ sodarairmama |
mayā saha mahābāho kṛtaścobhayataḥ kṣayaḥ

मायाधिकास्त्वयुध्यन्त यदा शूरा वियद्गताः ।
तदा नो न समं युद्धमभवत्खेचरैः सह

māyādhikāstvayudhyanta yadā śūrā viyadgatāḥ |
tadā no na samaṃ yuddhamabhavatkhecaraiḥ saha

पराजयं च प्राप्ताः स्मो रणे बन्धनमेव च ।
सभृत्यामात्यपुत्राश्च सदारबलवाहनाः ।
उच्चैराकाशमार्गेण ह्रियमाणाः सुदुःखिताः

parājayaṃ ca prāptāḥ smo raṇe bandhanameva ca |
sabhṛtyāmātyaputrāśca sadārabalavāhanāḥ |
uccairākāśamārgeṇa hriyamāṇāḥ suduḥkhitāḥ

अथ नः सैनिकाः केचिदमात्याश्च महारथाः ।
उपगम्याब्रुवन्दीनाः पाण्डवाञ्शरणप्रदान्

atha naḥ sainikāḥ kecidamātyāśca mahārathāḥ |
upagamyābruvandīnāḥ pāṇḍavāñśaraṇapradān

एष दुर्योधनो राजा धार्तराष्ट्रः सहानुजः ।
सामात्यदारो ह्रियते गन्धर्वैर्दिवमाश्रितैः

eṣa duryodhano rājā dhārtarāṣṭraḥ sahānujaḥ |
sāmātyadāro hriyate gandharvairdivamāśritaiḥ

तं मोक्षयत भद्रं वः सहदारं नराधिपम् ।
परामर्शो मा भविष्यत्कुरुदारेषु सर्वशः ।
इत्यब्रुवन्रणआन्मुक्ता धर्मराजमुपागताः

taṃ mokṣayata bhadraṃ vaḥ sahadāraṃ narādhipam |
parāmarśo mā bhaviṣyatkurudāreṣu sarvaśaḥ |
ityabruvanraṇaānmuktā dharmarājamupāgatāḥ

एवमुक्ते तु धर्मात्मा ज्येष्ठः पाण्डुसुतस्तदा ।
प्रसाद्य सोदरान्सर्वानाज्ञापयत मोक्षणे

evamukte tu dharmātmā jyeṣṭhaḥ pāṇḍusutastadā |
prasādya sodarānsarvānājñāpayata mokṣaṇe

अथागम्य तमुद्देशं पाण्डवाः पुरुषर्षभाः ।
सान्त्वपूर्वमयाचन्त शक्ताः सन्तो महारथाः

athāgamya tamuddeśaṃ pāṇḍavāḥ puruṣarṣabhāḥ |
sāntvapūrvamayācanta śaktāḥ santo mahārathāḥ

यदा चास्मान्न मुमुचुर्गन्धर्वाः सान्त्विता अपि ।
आकाशचारिणो वीरा नदन्तो जलदा इव

yadā cāsmānna mumucurgandharvāḥ sāntvitā api |
ākāśacāriṇo vīrā nadanto jaladā iva

ततोऽर्जुनश्च भीमश्च यमजौ च बलोत्कटौ ।
मुमुचुः शरवर्षाणि गन्धर्वान्प्रत्यनेकशः

tato'rjunaśca bhīmaśca yamajau ca balotkaṭau |
mumucuḥ śaravarṣāṇi gandharvānpratyanekaśaḥ

अथ सर्वे रणं मुक्त्वा प्रयाताः खेचरा दिवम् ।
अस्मानेवाभिकर्षन्तो दीनान्मुदितमानसाः

atha sarve raṇaṃ muktvā prayātāḥ khecarā divam |
asmānevābhikarṣanto dīnānmuditamānasāḥ

ततः समन्तात्पश्यामः शरजालेन वेष्टितम् ।
अमानुषाणि चास्त्राणि प्रयुञ्जानं घनंजयम्

tataḥ samantātpaśyāmaḥ śarajālena veṣṭitam |
amānuṣāṇi cāstrāṇi prayuñjānaṃ ghanaṃjayam

समावृता दिशो दृष्ट्वा पाण्डवेन शितैः शरैः ।
धनंजयसखाऽऽत्मानं दर्शयामास वै तदा

samāvṛtā diśo dṛṣṭvā pāṇḍavena śitaiḥ śaraiḥ |
dhanaṃjayasakhā''tmānaṃ darśayāmāsa vai tadā

चित्रसेनः पाण्डवेन समाश्लिष्य परस्परम् ।
कुशलं परिपप्रच्छ तैः पृष्टश्चाप्यनामयम्

citrasenaḥ pāṇḍavena samāśliṣya parasparam |
kuśalaṃ paripapraccha taiḥ pṛṣṭaścāpyanāmayam

ते समेत्य तथाऽन्योन्यं सन्नाहान्विप्रमुच्य च ।
एकीभूतास्ततो वीरा गन्धर्वाः सह पाण्डवैः

te sametya tathā'nyonyaṃ sannāhānvipramucya ca |
ekībhūtāstato vīrā gandharvāḥ saha pāṇḍavaiḥ

परस्परं समागम्य प्रीत्या परमया युतौ ।
अपूजयेतामन्योन्यं चित्रसेनधनंजयौ

parasparaṃ samāgamya prītyā paramayā yutau |
apūjayetāmanyonyaṃ citrasenadhanaṃjayau