अध्याय 248: सच से अनजान कर्ण दुर्योधन को बधाई देता है

शत्रुभिर्जितबद्धस् पाण्डवैश्च महात्मभिः ।
मोक्षितस्य युधा पश्चान्मानिनः सुदुरात्मनः

śatrubhirjitabaddhas pāṇḍavaiśca mahātmabhiḥ |
mokṣitasya yudhā paścānmāninaḥ sudurātmanaḥ

कत्थनस्यावलिप्तस्य गर्वितस् च नित्यशः ।
सदा च पौरुषौदार्यैः पाण्डवानवमन्यतः

katthanasyāvaliptasya garvitas ca nityaśaḥ |
sadā ca pauruṣaudāryaiḥ pāṇḍavānavamanyataḥ

दुर्योधनस् पापस्य नित्याहंकारवादिनः ।
प्रवेशो हास्तिनपुरे दुष्करः प्रतिभाति मे

duryodhanas pāpasya nityāhaṃkāravādinaḥ |
praveśo hāstinapure duṣkaraḥ pratibhāti me

तस्य लज्जानवितस्यैव शोकव्याकुलचेतसः ।
प्रवेशं विस्तरेण रत्वं वैशंपायन कीर्तय

tasya lajjānavitasyaiva śokavyākulacetasaḥ |
praveśaṃ vistareṇa ratvaṃ vaiśaṃpāyana kīrtaya

धर्मराजनिसृष्स्तु धार्तराष्ट्रः सुयोधनः ।
लज्जयाऽधोमुखः सीदन्नुपासर्पत्सुदुःखितः

dharmarājanisṛṣstu dhārtarāṣṭraḥ suyodhanaḥ |
lajjayā'dhomukhaḥ sīdannupāsarpatsuduḥkhitaḥ

स्वपुरं प्रययौ राजा चतुरङ्गबलानुगः ।
शोकोदहतया बुद्ध्या चिन्तयानः पराभवम्

svapuraṃ prayayau rājā caturaṅgabalānugaḥ |
śokodahatayā buddhyā cintayānaḥ parābhavam

विमुच्य पथि यानानि देशे सुयवसोदके ।
सन्निविष्टः शुभे रम्ये भूमिभागे यथेप्सितम् ।
हस्त्यश्वरथपादातं यथास्थानं न्यवेशयत्

vimucya pathi yānāni deśe suyavasodake |
sanniviṣṭaḥ śubhe ramye bhūmibhāge yathepsitam |
hastyaśvarathapādātaṃ yathāsthānaṃ nyaveśayat

अथोपविष्टं राजानं पर्यङ्के ज्वलनप्रभे ।
उपप्लुतं यथा सोमं राहुणा रात्रिसंक्षये ।
उपागम्याब्रवीत्कर्णो दुर्योधनमिदं तदा

athopaviṣṭaṃ rājānaṃ paryaṅke jvalanaprabhe |
upaplutaṃ yathā somaṃ rāhuṇā rātrisaṃkṣaye |
upāgamyābravītkarṇo duryodhanamidaṃ tadā

दिष्ट्या जीवसि गान्धारे दिष्ठ्या नः संगमः पुनः ।
दिष्ट्या त्वया जिताश्चैव गन्धर्वाः कामरूपिणः

diṣṭyā jīvasi gāndhāre diṣṭhyā naḥ saṃgamaḥ punaḥ |
diṣṭyā tvayā jitāścaiva gandharvāḥ kāmarūpiṇaḥ

दिष्ट्या समग्रान्पश्यामि भ्रातॄस्ते कुरुनन्दन ।
विजिगीषून्रणे युक्तान्निर्जितारीन्महारथान्

diṣṭyā samagrānpaśyāmi bhrātṝste kurunandana |
vijigīṣūnraṇe yuktānnirjitārīnmahārathān

अहं त्वभिद्रुतः सर्वैर्गन्धर्वैः पश्यतस्व ।
नाशक्नुवं स्थापयितुं दीर्यमाणां च वाहिनीम् ।
शरक्षताङ्गश्च भृशं व्यपयातोऽभिपीडितः

ahaṃ tvabhidrutaḥ sarvairgandharvaiḥ paśyatasva |
nāśaknuvaṃ sthāpayituṃ dīryamāṇāṃ ca vāhinīm |
śarakṣatāṅgaśca bhṛśaṃ vyapayāto'bhipīḍitaḥ

इदं त्वत्यद्भुतं मन्ये यद्युष्मानिह भारत ।
अरिष्टानक्षसांश्चापि सदारबलवाहनान् ।
विमुक्तान्संप्रपश्यामि युद्धात्तस्मादमानुषात्

idaṃ tvatyadbhutaṃ manye yadyuṣmāniha bhārata |
ariṣṭānakṣasāṃścāpi sadārabalavāhanān |
vimuktānsaṃprapaśyāmi yuddhāttasmādamānuṣāt

नैतस्य कर्ता लोकेऽस्मिन्पुमान्विद्यति भारत ।
यत्कृतं ते महाराज सह भ्रातृभिराहवे

naitasya kartā loke'sminpumānvidyati bhārata |
yatkṛtaṃ te mahārāja saha bhrātṛbhirāhave

एवमुक्तस्तु कर्णेन राजा दुर्योधनस्तदा ।
उवाचावाक्शिरा राजन्बाष्पगद्गदया गिरा ॥
राजानं मोचयामासुर्बद्धं निगडबन्धनैः

evamuktastu karṇena rājā duryodhanastadā |
uvācāvākśirā rājanbāṣpagadgadayā girā ||
rājānaṃ mocayāmāsurbaddhaṃ nigaḍabandhanaiḥ