अध्याय 239: घोषयात्रा का बहाना गढ़ा जाता है

कर्णस्य वचनं श्रुत्वा राजा दुर्योधनस्ततः ।
हृष्टो भूत्वापुनर्दीनो राधेयमिदमब्रवीत्

karṇasya vacanaṃ śrutvā rājā duryodhanastataḥ |
hṛṣṭo bhūtvāpunardīno rādheyamidamabravīt

ब्रवीषि यदिदं कर्ण सर्वं मनसि मे स्थितम् ।
न त्वभ्यनुज्ञां लप्स्यामि गमने यत्रपाण्डवाः

bravīṣi yadidaṃ karṇa sarvaṃ manasi me sthitam |
na tvabhyanujñāṃ lapsyāmi gamane yatrapāṇḍavāḥ

परिदेवति तान्वीरान्धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
मन्यतेऽभ्यधिकांश्चापि तपोयोगेन पाण्डवान्

paridevati tānvīrāndhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ |
manyate'bhyadhikāṃścāpi tapoyogena pāṇḍavān

अथवाऽप्यनुबुध्येत नृपोऽस्माकं चिकीर्षितम् ।
एतामप्यायतिं रक्षन्नाभ्यनुज्ञातुमर्हति

athavā'pyanubudhyeta nṛpo'smākaṃ cikīrṣitam |
etāmapyāyatiṃ rakṣannābhyanujñātumarhati

न हि द्वैतवने किंचिद्विद्यतेऽन्यत्प्रयोजनम् ।
उन्माथनमृते तेषां वनस्थानामपि द्विषाम्

na hi dvaitavane kiṃcidvidyate'nyatprayojanam |
unmāthanamṛte teṣāṃ vanasthānāmapi dviṣām

जानासिहि यथा क्षत्ता द्यूतकाल उपस्थिते ।
अब्रवीद्यच्च मां त्वां च सौबलं वचनं तदा

jānāsihi yathā kṣattā dyūtakāla upasthite |
abravīdyacca māṃ tvāṃ ca saubalaṃ vacanaṃ tadā

तानिसर्वाणि वाक्यानि यच्चान्यत्परिदेवितम् ।
विचिन्त्य निश्चय गच्छे गमनायेतराय वा

tānisarvāṇi vākyāni yaccānyatparidevitam |
vicintya niścaya gacche gamanāyetarāya vā

ममापि हिमहान्हर्षो यदहं भीमफल्गुनौ ।
क्लिष्टावरण्ये पश्येयं कृष्णया सहिताविति

mamāpi himahānharṣo yadahaṃ bhīmaphalgunau |
kliṣṭāvaraṇye paśyeyaṃ kṛṣṇayā sahitāviti

न तथा ह्याप्नुयां प्रीतिमवाप्य वसुधामिमाम् ।
दृष्ट्वा यथा पाण्डुसुतान्वल्कलाजिनवाससः

na tathā hyāpnuyāṃ prītimavāpya vasudhāmimām |
dṛṣṭvā yathā pāṇḍusutānvalkalājinavāsasaḥ

किंनु स्यादधिकं तस्माद्यदहं द्रुपदात्मजाम् ।
द्रौपदीं कर्ण पश्येयं काषायवसनां वने

kiṃnu syādadhikaṃ tasmādyadahaṃ drupadātmajām |
draupadīṃ karṇa paśyeyaṃ kāṣāyavasanāṃ vane

यदि मां दर्मराजश्च भीमसेनश्च पाण्डवः ।
युक्तं रपरमया लक्ष्म्या पश्येतां जीवितं भवेत्

yadi māṃ darmarājaśca bhīmasenaśca pāṇḍavaḥ |
yuktaṃ raparamayā lakṣmyā paśyetāṃ jīvitaṃ bhavet

उपायं न तु पश्यामि येन गच्छेम तद्वनम् ।
यथाचाभ्यनुजानीयाद्गच्छन्तं मां महीपतिः

upāyaṃ na tu paśyāmi yena gacchema tadvanam |
yathācābhyanujānīyādgacchantaṃ māṃ mahīpatiḥ

स सौबलेन सहितस्तथा दुःशासनेन च ।
उपायं पश्य रनिपुणं येन गच्छेम तद्वनम्

sa saubalena sahitastathā duḥśāsanena ca |
upāyaṃ paśya ranipuṇaṃ yena gacchema tadvanam

अहमप्यनुगच्छामि गमनायेतराय च ।
कल्यमेव गमिष्यामि समीपं पार्थिवस्य ह

ahamapyanugacchāmi gamanāyetarāya ca |
kalyameva gamiṣyāmi samīpaṃ pārthivasya ha

मयि तत्रोपविष्टे तु भीष्मे च कुरुसत्तमे ।
उपायो यो भवेद्दृष्टस्तं ब्रूयाः सहसौबलः

mayi tatropaviṣṭe tu bhīṣme ca kurusattame |
upāyo yo bhaveddṛṣṭastaṃ brūyāḥ sahasaubalaḥ

ततो भीष्मस्य राज्ञश्च निशम्य रगमनं प्रति ।
व्यवसायं करिष्येऽहमनुनीय पितामहम्

tato bhīṣmasya rājñaśca niśamya ragamanaṃ prati |
vyavasāyaṃ kariṣye'hamanunīya pitāmaham

तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वेग्मुरावसथान्प्रति ।
व्युषितायां रजन्यां तु कर्णो राजानमभ्ययात्

tathetyuktvā tu te sarvegmurāvasathānprati |
vyuṣitāyāṃ rajanyāṃ tu karṇo rājānamabhyayāt

ततो दुर्योधनं कर्णः प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
उपायः परिदृष्टोऽयं तं निबोधजनेश्वर

tato duryodhanaṃ karṇaḥ prahasannidamabravīt |
upāyaḥ paridṛṣṭo'yaṃ taṃ nibodhajaneśvara

घोषा द्वैतवने सर्वेत्वत्प्रतीक्षा नराधिप ।
घोषयात्रापदेशेन गमिष्यामो न संशयः

ghoṣā dvaitavane sarvetvatpratīkṣā narādhipa |
ghoṣayātrāpadeśena gamiṣyāmo na saṃśayaḥ

उचितं हि सदा गन्तुं घोषयात्रां विशांपते ।
एवं चेत्त्वां पिता राजन्समनुज्ञातुमर्हति

ucitaṃ hi sadā gantuṃ ghoṣayātrāṃ viśāṃpate |
evaṃ cettvāṃ pitā rājansamanujñātumarhati

तथा कथयमानौ तु घोषयात्राविनिश्चयम् ।
गान्धारराजः शकुनिरित्युवाच हसन्निव

tathā kathayamānau tu ghoṣayātrāviniścayam |
gāndhārarājaḥ śakunirityuvāca hasanniva

उपायोऽयंमया दृष्टो गमनाय निरामयः ।
अनुज्ञास्यतिनो राजा चोदयिष्यति चाप्युत

upāyo'yaṃmayā dṛṣṭo gamanāya nirāmayaḥ |
anujñāsyatino rājā codayiṣyati cāpyuta

घोषा द्वैतव्रने सर्वेत्वत्प्रतीक्षा नराधिप ।
घोषयात्रापदेशेन गमिष्यामः सरः प्रति

ghoṣā dvaitavrane sarvetvatpratīkṣā narādhipa |
ghoṣayātrāpadeśena gamiṣyāmaḥ saraḥ prati

ततः प्रहसिताः सर्वे तेऽन्योन्यस्य तलान्ददुः ।
तदेव च विनिश्चेत्य ददृशुः कुरुसत्तमम्

tataḥ prahasitāḥ sarve te'nyonyasya talāndaduḥ |
tadeva ca viniścetya dadṛśuḥ kurusattamam